Kết nối nguồn lực, mở rộng không gian thư viện số

VHO - Sáng 8.10, tại TP.HCM, Trường Đại học Văn hóa TP.HCM phối hợp với Công ty CP Thư viện số Việt Nam (ViLIB) tổ chức hội thảo khoa học “Thư viện số dùng chung: Từ mô hình đến giải pháp triển khai”.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Lâm Nhân, Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa TP.HCM, cho rằng chuyển đổi số trong lĩnh vực thư viện không chỉ dừng ở số hóa tài liệu hay đầu tư hạ tầng công nghệ, mà quan trọng hơn là thay đổi phương thức tổ chức, quản trị nguồn lực và kết nối dữ liệu nhằm phục vụ người dùng hiệu quả hơn.

Theo ông, nếu các đơn vị phát triển thư viện số riêng rẽ, nguồn lực có thể bị phân tán, gây lãng phí và khó hình thành một hệ sinh thái đủ mạnh để chia sẻ, khai thác tài nguyên.

Từ thực tiễn này, việc xây dựng mô hình thư viện số dùng chung cần hướng đến sự cân bằng giữa tính tự chủ của từng thư viện và khả năng kết nối nguồn lực trong một hệ thống rộng hơn.

Hội thảo vì vậy tập trung trao đổi về các mô hình và giải pháp triển khai thư viện số dùng chung, trong đó chú trọng khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác tài nguyên số giữa các thư viện, cơ sở giáo dục và thiết chế văn hóa.

Thông điệp được Trường Đại học Văn hóa TP.HCM đưa ra là “Hạ tầng dùng chung – Thư viện tự chủ – Tri thức kết nối – Người dùng thụ hưởng – Không gian tri thức số”.

Đây cũng là định hướng nhằm mở rộng khả năng tiếp cận tri thức cho sinh viên, người học, nhà nghiên cứu và cộng đồng, giảm những rào cản về không gian và điều kiện tiếp cận.

Theo ông Nguyễn Anh Dũng, Nhà sáng lập, Tổng Giám đốc Công ty CP Thư viện số Việt Nam (ViLIB), mô hình thư viện số dùng chung được phát triển theo hướng tạo một lớp hạ tầng công nghệ và kết nối, thay vì xây dựng một thư viện số duy nhất thay thế các thư viện hiện hữu.

Theo cách tiếp cận này, mỗi thư viện, trường học hoặc tổ chức vẫn có thể xây dựng không gian thư viện số riêng, quản trị thành viên và tài nguyên của mình, đồng thời có khả năng kết nối với nguồn lực của một hệ sinh thái rộng hơn.

Ông Nguyễn Anh Dũng cho rằng điểm cốt lõi của mô hình là chuyển từ tư duy “xây dựng một kho sách số” sang xây dựng năng lực tổ chức và kết nối tri thức số.

Nền tảng được định hướng hỗ trợ quản trị thư viện, người dùng và tài nguyên số; quản lý tài liệu, metadata; tìm kiếm, tra cứu, phân quyền truy cập; thống kê, báo cáo và lưu vết sử dụng. Bên cạnh đó là khả năng tổ chức tài nguyên nội sinh và kết nối với các nguồn tài nguyên dùng chung đủ điều kiện.

Theo đại diện ViLIB, giai đoạn đầu tập trung vào những nhu cầu cụ thể như hỗ trợ thư viện cơ sở có công cụ số, giúp trường học hình thành thư viện số, mở rộng khả năng tiếp cận tài nguyên cho người đọc và hỗ trợ tổ chức, quản trị, kết nối tài nguyên.

Cũng tại hội thảo, các diễn giả tập trung trao đổi về cơ sở khoa học, khung pháp lý và nguyên tắc quản trị cho mô hình thư viện số dùng chung; đánh giá khả năng mở rộng mô hình từ các cơ sở giáo dục, thư viện phường, xã đến các không gian đọc trong cộng đồng, góp phần phát triển văn hóa đọc.

Bên cạnh đó, các giải pháp công nghệ và mô hình thực tiễn nhằm kết nối hạ tầng, dữ liệu, tài nguyên và mở rộng khả năng tiếp cận tri thức cho người dùng cũng được đặt ra.

Dịp này, Trường Đại học Văn hóa TP.HCM và ViLIB cũng ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác, tập trung vào các nội dung như nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực, phát triển nền tảng, chia sẻ tài nguyên, thử nghiệm và triển khai các mô hình thư viện số phù hợp với thực tiễn.

Việc ra mắt Thư viện số Trung tâm Thông tin, Thư viện Trường Đại học Văn hóa TP.HCM cùng nền tảng thư viện số dùng chung được kỳ vọng tạo thêm cơ sở thực tiễn cho hướng tiếp cận thư viện theo mô hình kết nối và chia sẻ nguồn lực, trong đó công nghệ là hạ tầng hỗ trợ, còn mục tiêu cuối cùng là nâng cao khả năng tiếp cận và khai thác tri thức của người dùng.