Những “mã nhận diện” Hà Nội qua những trang sách

VHO - Từ những trang sách viết về đời sống, kiến trúc và con người Hà Nội, cuộc trò chuyện “Hà Nội - Thành phố, gương mặt, con người” trong khuôn khổ "Hội sách Hà Nội lần thứ XI - năm 2026" gợi mở nhiều cách tiếp cận về đô thị, ký ức và di sản.

Qua những tác phẩm trong Tủ sách Hà Nội của Nhà xuất bản Kim Đồng, Hà Nội hiện lên với nhiều diện mạo, nhịp sống và cách cảm nhận khác nhau, đồng thời đặt ra câu chuyện về tình yêu thành phố gắn với hiểu biết và trách nhiệm.

Mượn tên cuốn sách Thành phố, gương mặt, con người của nhà văn Tô Hoài, chương trình xoay quanh những tác phẩm viết về Hà Nội, từ văn chương, nghiên cứu văn hóa đến sách bằng hình ảnh.

Những trang viết ấy không chỉ cung cấp thông tin về thành phố mà còn góp phần lưu giữ những dấu vết của một đô thị luôn vận động.

Nhà văn Nguyễn Trương Quý cho rằng khu vực hồ Hoàn Kiếm có thể xem là một “trung tâm của trung tâm” Hà Nội, nơi nhiều lớp lịch sử và văn hóa cùng hiện diện.

Từ phố cổ đến khu phố Pháp, từ những công trình kiến trúc quen thuộc đến đời sống thị dân, không gian này đã chứng kiến nhiều biến chuyển của thành phố.

Cũng từ những không gian ấy, mỗi người hình thành một cách nhận diện riêng về Hà Nội. Có người nhớ phố cổ với những mái nhà rêu phong, hàng cây; có người nhớ món ăn, ngôi nhà cũ hay một góc phố gắn với tuổi thơ. Những “mã nhận diện” ấy được lưu giữ và kể lại qua nhiều cuốn sách.

Trong Tủ sách Hà Nội của Nhà xuất bản Kim Đồng có những tác phẩm như Hà Nội băm sáu phố phường của Thạch Lam; Phố phường Hà Nội xưa, Hà Nội thanh lịch của Hoàng Đạo Thúy; Cổ tích và thắng cảnh Hà Nội của Doãn Kế Thiện; cùng các tác phẩm của Tô Hoài như Thành phố, gương mặt, con người, Giữ gìn 36 phố phường, Chuyện cũ Hà Nội. Mỗi tác phẩm mở ra một góc nhìn, góp phần làm dày thêm ký ức về thành phố.

Không chỉ bằng chữ viết, Hà Nội còn được lưu giữ qua những trang ký họa. Kiến trúc sư Trần Thị Thanh Thủy, đại diện nhóm tác giả hai artbook Phố cổ Hà Nội - Kí họa & hồi ức và Ấn tượng Hà Nội - Từ kí họa những công trình thời Pháp, cho biết các cuốn sách kết hợp hình vẽ với bài viết, hồi ức của những người từng sống lâu năm trên các tuyến phố.

Nhờ đó, một công trình hay góc phố được nhìn từ cả hình ảnh trực quan và câu chuyện của những người từng gắn bó với nó.

Theo Tiến sĩ Đỗ Thanh Nga, mỗi thế hệ quan sát, ghi chép, kể lại và trao truyền những câu chuyện về thành phố theo cách riêng.

Hà Nội băm sáu phố phường gợi một Hà Nội tinh tế qua đường phố, ẩm thực; trong khi những tác phẩm của Tô Hoài đem đến góc nhìn của một người con lớn lên ở vùng Kẻ Bưởi, Nghĩa Đô.

Giữ gìn 36 phố phường cũng thể hiện mối quan tâm trước sự thay đổi của thành phố và trở thành lời nhắc về việc bảo tồn di sản phố cổ.

Từ những cuốn sách trong Tủ sách Hà Nội, công chúng có dịp nhìn lại những lớp trầm tích tạo nên diện mạo và căn tính của Thủ đô, đồng thời nhận ra những giá trị cần tiếp tục gìn giữ, trao truyền cho các thế hệ sau bằng tình yêu và trách nhiệm.