Đổi mới tư duy quản lý, đưa ngành in Việt Nam phát triển theo hướng xanh, số, hiện đại

VHO - Chiều 16.7, tại Hà Nội, Bộ VHTTDL tổ chức Hội nghị tập huấn nghiệp vụ phòng, chống các hành vi vi phạm trong hoạt động in và lợi dụng hoạt động in để sản xuất hàng giả năm 2026; Hội nghị toàn quốc tổng kết việc thi hành Nghị định số 60/2014/NĐ-CP ngày 19 tháng 6 năm 2014 của Chính phủ quy định về hoạt động in.

Tham dự có Thứ trưởng Bộ VHTTDL Phan Tâm; đại diện Bộ Công an; lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Văn hóa và Thể thao các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Hiệp hội In Việt Nam; các chuyên gia, doanh nghiệp…

Chính thức ra mắt Đoàn liên ngành phòng, chống in lậu Trung ương

Trong khuôn khổ Hội nghị tập huấn nghiệp vụ phòng, chống các hành vi vi phạm trong hoạt động in và lợi dụng hoạt động in để sản xuất hàng giả năm 2026, Ban tổ chức công bố Quyết định thành lập Đoàn liên ngành phòng, chống in lậu Trung ương; ra mắt Đoàn liên ngành; giới thiệu Quy chế tổ chức và hoạt động của Đoàn liên ngành.

Việc chính thức ra mắt Đoàn liên ngành phòng, chống in lậu Trung ương nhằm tăng cường cơ chế phối hợp giữa các Bộ, ngành trong đấu tranh phòng, chống in lậu, in giả, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, góp phần xây dựng môi trường hoạt động in minh bạch, lành mạnh và phát triển bền vững.

Đoàn liên ngành được thành lập nhằm tham mưu, điều phối hoạt động phối hợp liên ngành trên phạm vi toàn quốc, hướng dẫn nghiệp vụ, tổ chức kiểm tra và kiến nghị hoàn thiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực này.

Bên cạnh đó, Hội nghị toàn quốc tổng kết việc thi hành Nghị định số 60/2014/NĐ-CP ngày 19 tháng 6 năm 2014 của Chính phủ quy định về hoạt động in là dịp để các cơ quan quản lý nhà nước, các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp nhìn lại những kết quả đạt được, khó khăn, vướng mắc và yêu cầu mới đặt ra trong bối cảnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế.

Tại Hội nghị, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành Nguyễn Nguyên đã trình bày báo cáo tổng kết việc thi hành Nghị định số 60/2014/NĐ-CP.

Báo cáo đã đánh giá toàn diện kết quả hơn 10 năm tổ chức thực hiện Nghị định; chỉ rõ những kết quả nổi bật, những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn quản lý và hoạt động của doanh nghiệp; đồng thời xác định các định hướng lớn để xây dựng Nghị định thay thế theo hướng hiện đại, chuyển mạnh sang hậu kiểm, quản lý bằng dữ liệu số, phân cấp hợp lý và tạo môi trường thuận lợi cho ngành in phát triển.

Tại hội nghị, các đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến từ góc nhìn quản lý và thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp. Các địa phương đánh giá kết quả phân cấp quản lý hoạt động in sau hơn 10 năm thực hiện, trong khi đại diện doanh nghiệp đề xuất hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ với các quy định về đầu tư, doanh nghiệp, giao dịch điện tử, dữ liệu, thuế, hải quan, môi trường và sở hữu trí tuệ.

Đây là những cơ sở quan trọng để cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện chính sách và xây dựng Nghị định mới.

Phát biểu chỉ đạo và kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Phan Tâm khẳng định: Hội nghị thống nhất đánh giá, Nghị định số 60/2014/NĐ-CP và các nghị định sửa đổi, bổ sung đã tạo lập khuôn khổ pháp lý quan trọng cho hoạt động in, góp phần đưa hoạt động in vào nền nếp, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, phòng, chống in giả, in lậu, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư, mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Có thể khẳng định, các Nghị định đã hoàn thành tốt vai trò của mình trong một giai đoạn phát triển của ngành in.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đã thay đổi căn bản. Công nghệ in kỹ thuật số, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và quản trị nhà in trên nền tảng số đang phát triển nhanh, trong khi một số quy định hiện hành vẫn được thiết kế theo tư duy quản lý bằng giấy phép, hồ sơ giấy và kiểm tra trực tiếp.

Đồng thời, các Nghị quyết 80, Chỉ thị 04, các Nghị quyết 57, 66, 68 của Đảng đã đặt ra yêu cầu rất rõ: Phát triển mạnh công nghiệp văn hóa, thể chế đi trước một bước, lấy dữ liệu làm nguồn lực quản trị, tháo gỡ điểm nghẽn, bảo đảm quyền tự do kinh doanh và chấm dứt thanh tra, kiểm tra chồng chéo.

Những định hướng đó cho thấy chúng ta không thể chỉ sửa đổi một số thủ tục của Nghị định hiện hành, mà phải thiết kế một mô hình quản lý mới đối với hoạt động in.

Tháo gỡ đúng điểm nghẽn, thúc đẩy đổi mới công nghệ và phát triển công nghiệp văn hóa

Theo Thứ trưởng Phan Tâm, thông điệp lớn nhất của Hội nghị hôm nay là phải đổi mới tư duy quản lý: Chuyển từ quản lý điều kiện gia nhập thị trường sang quản lý toàn bộ quá trình hoạt động; chuyển từ giấy phép, hồ sơ và tiền kiểm sang quản lý bằng dữ liệu, phân loại rủi ro và hậu kiểm có trọng tâm; chuyển từ một phương thức quản lý áp dụng chung cho mọi cơ sở sang biện pháp quản lý tương xứng với mức độ rủi ro của từng cơ sở.

Thứ trưởng Phan Tâm nhấn mạnh, đổi mới này áp dụng đối với quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh in - các yếu tố an ninh, an toàn, môi trường, sở hữu trí tuệ và tuân thủ kỹ thuật của cơ sở in.

Đổi mới không thay đổi cơ chế quản lý nội dung xuất bản phẩm, vẫn thực hiện theo Luật Xuất bản và Luật Báo chí; đồng thời, đối với in ấn tài liệu, sản phẩm có yêu cầu bảo mật, an ninh đặc thù, tiếp tục thực hiện cơ chế quản lý chặt chẽ theo quy định riêng. Đây không phải là buông lỏng quản lý, mà là cách quản lý chặt chẽ và hiệu quả hơn: Đúng rủi ro, đúng đối tượng, đúng thời điểm.

Trên cơ sở đó, Thứ trưởng Bộ VHTTDL đề nghị Cục Xuất bản, In và Phát hành chủ trì, khẩn trương hoàn thiện Báo cáo tổng kết và đề xuất xây dựng Nghị định mới, báo cáo Lãnh đạo Bộ trước khi trình Chính phủ theo đúng tiến độ. Thứ trưởng Phan Tâm đề nghị tập trung 6 yêu cầu:

Thứ nhất, tháo gỡ đúng điểm nghẽn của thực tiễn. Rà soát toàn bộ điều kiện kinh doanh, giấy phép, hồ sơ, báo cáo và thanh tra, kiểm tra; quy định nào không còn cần thiết hoặc trùng lặp với pháp luật chuyên ngành khác thì kiến nghị bãi bỏ, sửa đổi theo đúng thẩm quyền, trình tự quy định.

Thứ hai, phân loại hoạt động in theo mức độ rủi ro - về quốc phòng, an ninh, nguy cơ làm giả giấy tờ, xâm phạm sở hữu trí tuệ, sức khỏe, môi trường và lịch sử tuân thủ - để áp dụng biện pháp quản lý tương xứng.

Việc xây dựng tiêu chí rủi ro liên quan quốc phòng, an ninh phải phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, bảo đảm cơ chế chia sẻ dữ liệu phù hợp. Hoạt động rủi ro cao quản lý chặt bằng giấy phép; hoạt động rủi ro thấp chuyển sang đăng ký, thông báo hoặc hậu kiểm.

Thứ ba, thiết lập cơ chế đánh giá việc duy trì điều kiện hoạt động trong suốt quá trình sản xuất, kinh doanh, chủ yếu dựa trên dữ liệu và tự đánh giá của doanh nghiệp. Vi phạm chưa nghiêm trọng thì cho thời hạn khắc phục; chỉ đình chỉ ngay khi có nguy cơ nghiêm trọng, cấp thiết đối với an ninh, an toàn, sức khỏe hoặc môi trường.

Thứ tư, chuyển mạnh sang quản trị số và hậu kiểm dựa trên dữ liệu: số hóa hồ sơ, kết nối cơ sở dữ liệu ngành in với dữ liệu doanh nghiệp, thuế, hải quan, môi trường, theo nguyên tắc một lần khai báo, nhiều lần sử dụng, không tạo thêm tầng thủ tục điện tử bên cạnh thủ tục cũ.

Thứ năm, xây dựng yêu cầu hoạt động theo kết quả phải đạt, phân biệt rõ điều kiện gia nhập thị trường, yêu cầu duy trì và tiêu chuẩn khuyến khích; không dùng khái niệm chung chung như “công nghệ hiện đại” làm căn cứ cấp phép hay xử lý; các chuẩn mới về môi trường, năng lượng, chuyển đổi xanh phải có lộ trình rõ và chính sách hỗ trợ đi kèm, nhất là cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thứ sáu, bảo đảm hợp phần quản lý phù hợp đối với in xuất bản phẩm: truy xuất nguồn gốc, kiểm soát bản in, khuôn in, dữ liệu chế bản, phòng chống in nối bản, in giả, in lậu, phân định rõ trách nhiệm giữa nhà xuất bản, đối tác liên kết, bên đặt in và cơ sở in, không tạo hai hệ thống thủ tục trùng lặp.

Quá trình xây dựng Nghị định phải được tổ chức cầu thị, thực chất, đồng hành với doanh nghiệp; mỗi quy định đề xuất phải trả lời rõ ba câu hỏi: rủi ro nào cần Nhà nước quản lý; biện pháp có tương xứng với rủi ro hay không; và có cách nào quản lý hiệu quả hơn nhưng ít tốn kém hơn cho doanh nghiệp hay không.

Chất lượng của Nghị định mới không đo bằng số lượng điều kiện hay thủ tục, mà bằng khả năng phòng ngừa rủi ro, giảm chi phí tuân thủ, thúc đẩy đổi mới công nghệ và phát triển công nghiệp văn hóa.

Thứ trưởng Phan Tâm tin tưởng rằng, với sự phối hợp chặt chẽ của các ban, bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp, chúng ta sẽ xây dựng được một Nghị định có chất lượng, có tính cải cách và khả thi cao, đưa ngành in Việt Nam phát triển theo hướng xanh, số, hiện đại và có năng lực cạnh tranh quốc tế.