Dấu ấn sáng tạo và khát vọng lan tỏa giá trị Việt

VHO - Ngày 22.4 tại Hà Nội, GS.TS Phạm Hồng Điệp đã ra mắt hai tác phẩm “Khúc lãng du Cụ Mén” và “Cuộc phiêu du của Chép Hồng”. Sự kiện không chỉ đánh dấu bước tiến trong hành trình sáng tạo nghệ thuật của tác giả mà còn ghi nhận bằng việc trao Kỷ lục Thế giới và Kỷ lục Việt Nam cho những đóng góp nổi bật trong lĩnh vực văn học nghệ thuật.

Khúc lãng du Cụ Mén là một công trình nghệ thuật đặc biệt gồm 100 bài thơ, xây dựng hình tượng xuyên suốt về một người nông dân Việt Nam. Nhân vật Cụ Mén hiện lên vừa gần gũi, chân chất, vừa mang trong mình những suy tư lớn lao về cuộc sống, cộng đồng và sự phát triển của quê hương.

Tác phẩm không đơn thuần là một tập thơ rời rạc, mà được cấu trúc như một trường ca có tính liên kết chặt chẽ. Các bài thơ được tổ chức thành từng chương, tạo nên dòng chảy liền mạch về cuộc đời và hành trình của nhân vật.

Cụ Mén – một lão nông “chi điền” gắn bó cả đời với ruộng đồng, với hạt lúa củ khoai, với những sản vật mộc mạc của làng quê. Từ những điều giản dị ấy, tác phẩm khơi mở những suy tưởng mang tính ẩn dụ sâu sắc về hồn quê, về lao động và giá trị sống.

Điểm đặc biệt của trường ca là cách thi vị hóa đời sống lao động. Những hình ảnh quen thuộc như củ khoai, lá rau, con ong, con bướm… được nâng lên thành chất liệu nghệ thuật, vừa gần gũi vừa giàu tính biểu tượng.

Ở đó, người nông dân không chỉ là người sản xuất mà còn là chủ thể sáng tạo, người gìn giữ và truyền tải giá trị văn hóa.

Không dừng lại ở không gian làng quê, hành trình của Cụ Mén còn mở rộng ra nhiều vùng đất khác nhau. Từ các bản làng miền núi phía Bắc của người Tày, Thái, Mông, đến đại ngàn Tây Nguyên, rồi dừng chân tại Thủ đô Hà Nội, nhân vật trải qua một cuộc “lãng du” đầy trải nghiệm.

Qua mỗi vùng đất, tác phẩm mở ra những góc nhìn mới về đời sống, văn hóa và sự chuyển mình của xã hội hiện đại.

Không chỉ mang giá trị văn học trong nước, Khúc lãng du Cụ Mén còn đang được chuyển ngữ sang tiếng Anh, hướng tới độc giả quốc tế. Quá trình dịch thuật cho thấy sức hấp dẫn đặc biệt của tác phẩm, khi người dịch không chỉ tiếp cận bằng lý trí mà còn bị cuốn vào cảm xúc, không gian và nhịp điệu của câu chuyện thơ.

Nhiều ý kiến đánh giá cho rằng, tác phẩm là sự kết hợp hài hòa giữa chất dân gian, chiều sâu triết lý và hơi thở đương đại.

Không cầu kỳ trong hình thức, Khúc lãng du Cụ Mén chinh phục người đọc bằng sự chân thật và hồn nhiên. Chính điều này tạo nên sức sống bền bỉ và khả năng lan tỏa rộng rãi.

Ở góc độ nội dung, tác phẩm không chỉ kể câu chuyện về một cá nhân mà còn phản ánh khát vọng phát triển của làng quê Việt Nam, khẳng định giá trị của lao động và mối liên kết giữa con người với quê hương, dân tộc.

Cùng ra mắt trong dịp này, Cuộc phiêu du của Chép Hồng mang đến một không gian sáng tác hoàn toàn khác. Nếu Khúc lãng du Cụ Mén là trường ca về con người và làng quê, thì “Chép Hồng” lại mở ra thế giới thủy sinh đa dạng, giàu màu sắc.

Tác phẩm được xây dựng như một “từ điển sinh học bằng truyện”, dẫn dắt người đọc khám phá hệ sinh thái nước thông qua hành trình trưởng thành của nhân vật Chép Hồng.

Từ một cá thể nhỏ bé trong hồ nước quen thuộc, Chép Hồng bước ra những không gian rộng lớn hơn như đồng nước, đầm lúa, vùng nước lợ… để đối diện với thử thách và học cách thích nghi.

Thông qua câu chuyện, tác phẩm truyền tải những quy luật sinh tồn và bài học về cuộc sống, đồng thời khơi gợi nhận thức về mối quan hệ giữa con người và tự nhiên.

Dù mang hình thức đồng thoại dành cho thiếu nhi, Cuộc phiêu du của Chép Hồng lại có chiều sâu triết lý, có thể chạm tới nhiều đối tượng độc giả khác nhau.

Hình tượng Chép Hồng được nhìn nhận như biểu tượng của hành trình đi tìm sự sống và chân lý, đại diện cho một thế hệ trẻ năng động, sẵn sàng dấn thân và khám phá thế giới.

Tại sự kiện, Tổ chức Kỷ lục đã chính thức công bố và trao chứng nhận Kỷ lục Thế giới cho tập trường ca Khúc lãng du Cụ Mén – tác phẩm về hình tượng người nông dân Việt Nam được sáng tác bằng nhiều thể thơ khác nhau, bao gồm lục bát, thất bát, tứ bát, tự do.

Thông qua nhân vật Cụ Mén, trường ca đã khắc hoạ hành trình cả đời cống hiến và giữ gìn các giá trị truyền thống của người nông dân Việt Nam, qua đó tôn vinh tinh thần lao động, các giá trị nhân văn và mối liên kết sâu sắc giữa các cá nhân, quê hương, dân tộc và di sản văn hoá.

Đồng thời, tác giả Phạm Hồng Điệp cũng nhận Kỷ lục Việt Nam cho tập trường ca có số lượng bài thơ nhiều nhất, gồm 100 bài với tổng cộng 5.040 câu thơ.

Thông qua nhân vật Cụ Mén, tác phẩm khắc họa hành trình cống hiến của người nông dân, tôn vinh tinh thần lao động và những giá trị truyền thống.

Là người tiên phong trong phát triển khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam, Phạm Hồng Điệp cho thấy một diện mạo khác, một người sáng tạo nghệ thuật bền bỉ.

Từ những trải nghiệm thực tiễn, ông đã “chưng cất” thành một trường ca giàu cảm xúc, nơi lao động trở thành thi ca và hành trình đời người trở thành hành trình nhân văn.

Sự kiện ra mắt sách và xác lập kỷ lục không chỉ là dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp của tác giả, mà còn góp phần khẳng định sự vận động và đổi mới của văn học Việt Nam. Trong đó, nông thôn và người nông dân vẫn là nguồn cảm hứng bất tận, mang trong mình những giá trị bền vững.

Thông qua hai tác phẩm, đặc biệt là Khúc lãng du Cụ Mén, tác giả gửi gắm thông điệp về việc giữ gìn cội nguồn, nuôi dưỡng khát vọng và lan tỏa giá trị Việt ra thế giới.

Đây cũng là lời khẳng định rằng, từ những điều giản dị nhất của đời sống, văn học vẫn có thể tạo nên những hành trình lớn lao, chạm tới trái tim của độc giả trong và ngoài nước.