Ô tô giảm cả trăm triệu nhưng lãi vay tăng mạnh: Có nên mua xe trả góp lúc này?

VHO - Lãi vay mua ô tô sau thời gian ưu đãi tại một số ngân hàng đã tăng lên 17-18%/năm, thậm chí gần 20%, khiến bài toán mua xe trả góp thay đổi đáng kể.

Trong lúc thị trường ô tô liên tục xuất hiện các chương trình giảm giá hàng chục đến hàng trăm triệu đồng, một khoản chi khác lại đang gây áp lực với người mua xe bằng vốn vay.

Khi giai đoạn lãi suất ưu đãi kết thúc, một số khách hàng bắt đầu đối mặt với mức lãi thả nổi cao hơn nhiều so với thời điểm ký hợp đồng.

Hết ưu đãi, lãi vay có thể tăng mạnh

Mua ô tô trả góp thường hấp dẫn người dùng ở giai đoạn đầu bởi lãi suất ưu đãi khá thấp, phổ biến theo các chương trình khoảng 7-9%/năm và thường được cố định trong một khoảng thời gian nhất định.

Tuy nhiên, mức lãi suất này không nhất thiết kéo dài suốt thời hạn vay.

Sau khi kết thúc giai đoạn ưu đãi, khoản vay thường chuyển sang cơ chế lãi suất thả nổi. Tùy ngân hàng và hợp đồng, lãi suất có thể được xác định bằng lãi suất cơ sở hoặc lãi suất tham chiếu cộng thêm một biên độ cố định.

Đây chính là thời điểm nhiều người vay bắt đầu cảm nhận rõ áp lực tài chính.

Thông tin thị trường đầu tháng 10 ghi nhận một số khoản vay mua ô tô sau thời gian ưu đãi được điều chỉnh lên khoảng 17-18%/năm. Có trường hợp mức lãi suất lên gần 20% khi khách hàng không đáp ứng một số điều kiện đi kèm được quy định trong hợp đồng.

Một khách hàng vay mua xe có khoản dư nợ khoảng 300 triệu đồng được điều chỉnh lãi suất từ 14,8% lên 16,8%/năm kể từ đầu tháng 10. Một trường hợp khác có dư nợ khoảng 500 triệu đồng chịu mức lãi mới 18,3%/năm.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng lãi suất vay mua ô tô trên toàn thị trường hiện đều ở mức 17-18%.

Khảo sát tại một số ngân hàng khác cho thấy lãi suất thả nổi với các khoản vay mua xe có thể khoảng 14-15%/năm, tùy thời điểm giải ngân, hồ sơ khách hàng, thời hạn vay và chính sách từng ngân hàng.

Sự chênh lệch này khiến việc chỉ nhìn vào con số “lãi suất từ 7%” hoặc “ưu đãi 0%” khi mua xe chưa đủ để đánh giá chi phí thực tế.

Người mua cần biết rõ mức lãi đó được áp dụng trong bao lâu và điều gì xảy ra sau khi thời gian ưu đãi kết thúc.

Vay 500 triệu đồng, lãi suất từ 9% lên 18% khác nhau thế nào?

Tác động của một vài điểm phần trăm lãi suất có thể chưa tạo cảm giác quá lớn khi nhìn dưới dạng tỉ lệ, nhưng khi quy đổi thành tiền trên khoản vay vài trăm triệu đồng, chênh lệch trở nên rất rõ.

Ví dụ, một người còn dư nợ 500 triệu đồng. Nếu chỉ xét tiền lãi trong một tháng trên cùng mức dư nợ, chưa tính phần gốc và các khoản phí khác, số tiền có thể thay đổi như sau:

Lãi suất	Tiền lãi ước tính/tháng trên dư nợ 500 triệu đồng
9%/năm	khoảng 3,75 triệu đồng
12%/năm	khoảng 5 triệu đồng
15%/năm	khoảng 6,25 triệu đồng
18%/năm	khoảng 7,5 triệu đồng

Như vậy, nếu lãi suất tăng từ 9% lên 18%, riêng tiền lãi tại thời điểm dư nợ còn 500 triệu đồng đã chênh khoảng 3,75 triệu đồng mỗi tháng.

Con số thực tế mỗi tháng sẽ thay đổi khi dư nợ gốc giảm dần và phụ thuộc vào phương pháp tính của từng ngân hàng, nhưng ví dụ trên cho thấy vì sao người vay có thể cảm thấy áp lực tăng nhanh sau khi hết thời gian ưu đãi.

Nếu chiếc xe được mua để chạy dịch vụ, ảnh hưởng còn rõ hơn. Doanh thu từ xe phải đồng thời trang trải nhiên liệu hoặc điện sạc, bảo dưỡng, bảo hiểm, đăng kiểm, khấu hao, phí đường bộ và khoản trả ngân hàng.

Khi lãi vay tăng vài điểm phần trăm nhưng doanh thu không tăng tương ứng, lợi nhuận thực tế có thể bị thu hẹp đáng kể.

Ở chiều ngược lại, thị trường ô tô hiện đang có nhiều mẫu xe được giảm giá mạnh. Một chiếc xe được giảm 50-100 triệu đồng có thể tạo cảm giác rất hấp dẫn, nhưng nếu phần lớn giá trị xe được tài trợ bằng khoản vay dài hạn với lãi suất cao, số tiền tiết kiệm ban đầu có thể bị bào mòn bởi chi phí vốn trong những năm sau.

Vì vậy, người mua trả góp nên so sánh tổng chi phí sở hữu thay vì chỉ nhìn giá xe tại đại lý.

Trước khi ký vay mua ô tô, cần hỏi ngân hàng 5 câu

Điểm người mua xe cần quan tâm nhất không phải chỉ là “lãi suất hiện tại bao nhiêu”, mà là cách khoản vay sẽ vận hành trong toàn bộ thời gian hợp đồng.

Trước hết, cần hỏi rõ thời gian áp dụng lãi suất ưu đãi. Một chương trình lãi 7-8% trong 6 hoặc 12 tháng có ý nghĩa rất khác với một mức lãi được cố định trong vài năm.

Tiếp theo là công thức tính lãi sau thời gian ưu đãi.

Nếu hợp đồng quy định lãi suất bằng lãi suất cơ sở cộng biên độ, khách hàng cần biết lãi suất cơ sở được xác định như thế nào, được điều chỉnh bao lâu một lần và biên độ là bao nhiêu.

Điểm thứ ba là các điều kiện đi kèm. Một số khoản vay có thể liên quan đến bảo hiểm thân vỏ, tài khoản thanh toán hoặc những sản phẩm khác. Người vay cần đọc rõ điều khoản để biết việc không duy trì một điều kiện nào đó có làm thay đổi mức lãi suất hay không.

Thứ tư là phí trả nợ trước hạn. Khi lãi suất tăng, nhiều người có xu hướng muốn tất toán sớm hoặc chuyển khoản vay sang ngân hàng khác. Tuy nhiên, khoản phí này có thể khiến phương án tưởng là tiết kiệm trở nên kém hấp dẫn hơn.

Cuối cùng là khả năng chịu đựng của dòng tiền.

Người mua có thể tự đặt ra một kịch bản xấu hơn mức lãi hiện tại, chẳng hạn tăng thêm 2-3 điểm phần trăm, rồi tính xem tổng số tiền phải trả hàng tháng có còn nằm trong khả năng tài chính hay không.

Nếu chỉ có thể trả nợ khi lãi suất giữ ở mức ưu đãi ban đầu, khoản vay đó có thể đang quá sát với khả năng chi trả.

Đặc biệt với khoản vay kéo dài 5-8 năm, khó có thể giả định lãi suất thị trường sẽ đứng yên trong toàn bộ thời gian này.

Một phương án thận trọng hơn là tăng tỷ lệ tiền trả trước, rút ngắn thời hạn vay nếu dòng tiền cho phép hoặc lựa chọn chiếc xe có giá thấp hơn thay vì sử dụng tối đa hạn mức ngân hàng chấp thuận.

Người đang có khoản vay cũng nên kiểm tra lại hợp đồng thay vì chỉ chờ thông báo số tiền phải thanh toán mỗi tháng. Những mục cần xem gồm ngày điều chỉnh lãi, công thức lãi suất thả nổi, biên độ, điều kiện bảo hiểm và phí tất toán trước hạn.

Trong bối cảnh nhiều hãng xe đang đẩy mạnh giảm giá, việc sở hữu ô tô có thể trở nên dễ tiếp cận hơn ở thời điểm mua. Nhưng với khách hàng sử dụng đòn bẩy tài chính, giá bán chỉ là một phần của bài toán.

Một chiếc xe giảm 100 triệu đồng chưa chắc đã là thương vụ rẻ nếu khoản vay phía sau có chi phí vốn quá cao. Trước khi xuống tiền, người mua cần tính cả kịch bản sau ưu đãi bởi đó mới là giai đoạn kéo dài phần lớn vòng đời của khoản vay.