Hà Nội “xóa” nhiệm vụ quy hoạch sông Hồng: Chuyện gì đang xảy ra?

VHO - UBND TP. Hà Nội bãi bỏ Quyết định 6142 về phê duyệt Nhiệm vụ điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Động thái này không đồng nghĩa dừng quy hoạch, mà cho thấy đồ án đang được chuyển sang một khuôn khổ mới, với yêu cầu lớn hơn về cảnh quan, văn hóa, di sản và đời sống cộng đồng hai bên sông.

Vì sao Hà Nội phải bãi bỏ Quyết định 6142?

Ngày 30.9.2026, UBND TP. Hà Nội ban hành Quyết định số 5405/QĐ-UBND, bãi bỏ toàn bộ Quyết định số 6142/QĐ-UBND ngày 11.12.2025 về việc phê duyệt Nhiệm vụ điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỉ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở.

Điểm cần làm rõ là Hà Nội bãi bỏ Quyết định 6142, chứ không bãi bỏ chủ trương điều chỉnh Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng. Thành phố yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, lập điều chỉnh tổng thể quy hoạch theo Nghị quyết số 64/2026/NQ-HĐND ngày 15.6.2026 của HĐND TP. Hà Nội, phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và các định hướng phát triển mới.

Trình tự, nội dung và thành phần hồ sơ được thực hiện theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn cùng các quy định pháp luật hiện hành. Ban Quản lý đồ án Quy hoạch kiến trúc thuộc Sở Xây dựng được giao tiếp tục tổ chức lập quy hoạch, phối hợp với Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội và các sở, ngành liên quan.

Đáng chú ý, các đơn vị phải kế thừa những nội dung đã nghiên cứu, triển khai trước đây theo Quyết định 5554/QĐ-UBND ngày 11.11.2025, bảo đảm tiến độ và không làm gián đoạn công tác nghiên cứu lập quy hoạch.

Như vậy, việc một quyết định được ban hành chưa đầy một năm sau đó bị bãi bỏ chủ yếu xuất phát từ việc chuyển sang thực hiện theo khuôn khổ pháp lý và định hướng quy hoạch mới. Đây không phải là việc Hà Nội dừng điều chỉnh quy hoạch sông Hồng.

Bãi bỏ rồi, quy hoạch sông Hồng sẽ làm khác gì?

Cái đáng chú ý không chỉ nằm ở việc thay đổi cơ sở và cách thức lập quy hoạch. Trong năm 2026, Hà Nội đồng thời có thêm những định hướng lớn làm thay đổi bối cảnh của đồ án điều chỉnh.

Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17.3.2026 của Bộ Chính trị xác định sông Hồng là trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo trong cấu trúc không gian phát triển dài hạn của Hà Nội. Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm cũng đặt dòng sông vào vị trí quan trọng trong cấu trúc phát triển mới của Thủ đô.

Theo ông Đào Duy Hưng, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, các cơ sở quan trọng để điều chỉnh quy hoạch gồm Nghị quyết 02-NQ/TW, Nghị quyết số 18/NQ-HĐND về chủ trương đầu tư Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng và Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Hồ sơ được Hà Nội đưa ra lấy ý kiến trong tháng 9 cho thấy mục tiêu của đồ án là tổ chức, sắp xếp lại không gian hai bên sông, hình thành trục xương sống kết nối hạ tầng phía trong và ngoài đê. Cùng với giao thông, đồ án hướng tới không gian xanh, công viên, văn hóa, dịch vụ, du lịch, giải trí và các hoạt động cộng đồng.

Phạm vi nghiên cứu dài khoảng 40km, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, với tổng diện tích khoảng 11.418ha. Dân số hiện trạng khoảng 279.525 người; dân số dự báo trong đồ án khoảng 800.000-1,2 triệu người.

Điểm mới đáng chú ý là sông Hồng đang được đặt trong một bài toán rộng hơn: không chỉ quản lý không gian thoát lũ hay tổ chức giao thông, mà hướng tới hình thành một trục cảnh quan, sinh thái, văn hóa và phát triển của Thủ đô.

Sông Hồng đổi diện mạo, 123 di tích sẽ ra sao?

Nếu nhìn từ góc độ văn hóa, một trong những con số đáng chú ý nhất của đồ án là 123 di tích nằm trong phạm vi nghiên cứu.

Trong số này có 1 di tích quốc gia đặc biệt, 26 di tích cấp quốc gia, 35 di tích cấp thành phố và 61 di tích chưa xếp hạng; cùng 14 địa điểm lưu niệm sự kiện cách mạng, kháng chiến.

Đằng sau những con số là một không gian văn hóa có nhiều lớp giá trị, từ làng xóm, làng nghề, di tích, không gian tín ngưỡng đến những phương thức sinh sống đã hình thành qua nhiều thế hệ bên dòng sông.

Vì vậy, tổ chức lại không gian hai bên sông không chỉ là câu chuyện mở đường, xây dựng công viên hay phát triển các khu đô thị. Vấn đề quan trọng là những giá trị đang tồn tại sẽ được giữ lại, chuyển hóa và kết nối như thế nào trong cấu trúc đô thị mới.

Ngày 22.9, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng nhấn mạnh đây là nhiệm vụ rất lớn, phải được thực hiện thận trọng, bài bản, tính toán khoa học; trong đó phải bảo đảm sinh kế người dân, phòng, chống lũ, hài hòa giữa phát triển và bảo tồn, chỉnh trang các làng xóm lâu đời và các công trình di tích.

Trong quá trình lấy ý kiến, Hà Nội cũng đặt vấn đề đối với các khu dân cư, làng xóm cũ có khả năng phải di dời, tái thiết do yêu cầu an toàn phòng, chống lũ, mở đường hoặc thực hiện các dự án trong khu vực quy hoạch.

Đây là bài toán đặc biệt nhạy cảm về văn hóa. Một làng ven sông không chỉ là những ngôi nhà mà còn có đình, chùa, nhà thờ họ, nghề truyền thống, không gian cộng đồng và ký ức của cư dân. Vì vậy, câu chuyện tái định cư không thể chỉ dừng ở việc bố trí chỗ ở mới.

Sông Hồng sẽ là “phòng khách” hay đại lộ của Hà Nội?

Trong định hướng mới, Hà Nội muốn đưa sông Hồng từ một không gian còn hạn chế khả năng tiếp cận thành trục cảnh quan, văn hóa, sinh thái và phát triển kinh tế, với các công viên, đường dạo, không gian cộng đồng, thể dục thể thao, văn hóa và lễ hội.

Đáng chú ý, khu vực trung tâm được định hướng phát triển thành “phòng khách đô thị”, gắn với dịch vụ, thương mại, đổi mới sáng tạo và các công trình điểm nhấn.

Nhưng một “phòng khách” đúng nghĩa không chỉ được tạo nên bởi những công trình đẹp. Đó phải là nơi người dân có thể đến, ở lại, sinh hoạt, gặp gỡ và cảm nhận được bản sắc của thành phố.

Tại các cuộc lấy ý kiến về đồ án, lãnh đạo Hà Nội nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu hài hòa giữa phát triển đô thị với phòng, chống lũ, bảo tồn và sinh kế. Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu quá trình nghiên cứu phải cầu thị, lắng nghe để chỉnh sửa, hoàn thiện quy hoạch; chính sách đối với người dân chịu ảnh hưởng phải được tính toán đầy đủ.

Ở góc độ chuyên gia, GS.TS Trần Đức Nhiệm, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển đô thị Hà Nội, đề nghị làm rõ tính kế thừa và điều chỉnh của quy hoạch, ưu tiên phương án ít xâm lấn, tăng khả năng tái định cư tại chỗ. Ông cũng lưu ý Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng chỉ là một cấu phần, trong khi tầm nhìn quy hoạch cần rộng hơn, hướng tới một Hà Nội an toàn, sinh thái và giàu bản sắc.

Vì thế, sau Quyết định 5405, điều đáng quan tâm không phải là Hà Nội có tiếp tục quy hoạch sông Hồng hay không. Câu trả lời đã rõ là có.

Điều đáng chờ đợi là đồ án cuối cùng sẽ biến những định hướng về “trục cảnh quan sinh thái - văn hóa” thành không gian thực tế như thế nào: những công viên mà người dân thực sự có thể sử dụng, những tuyến đường đưa con người đến gần dòng sông, những không gian để tổ chức lễ hội và hoạt động văn hóa, những làng nghề và di tích được bảo tồn trong cấu trúc đô thị mới.

Quyết định 5405 vì thế có thể được xem là một dấu mốc chuyển tiếp: bãi bỏ một nhiệm vụ quy hoạch cũ để tiếp tục lập đồ án trong một hệ định hướng mới.

Giá trị thực sự của sự thay đổi này sẽ chỉ được kiểm chứng khi quy hoạch đi vào đời sống, nơi phát triển đô thị, cảnh quan, văn hóa, di sản, sinh thái và sinh kế của người dân phải cùng tồn tại bên một dòng sông.