Đại lộ sông Hồng: Những ai phải di dời, được tái định cư ở đâu?

VHO - Trong phạm vi Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, Hà Nội xác định 2 cụm làng thuộc diện di dời, 2 cụm làng tái thiết và 8 cụm làng được giữ lại, cải tạo có chọn lọc. Đáng chú ý, người dân thuộc diện phải di dời được ưu tiên tái định cư ngay trên địa bàn đang sinh sống nếu có quỹ đất phù hợp.

Không phải cứ ở ven sông Hồng là phải di dời

Theo phương án quy hoạch, khu vực nghiên cứu Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng dài khoảng 40km, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, rộng khoảng 11.418ha, đi qua 16 xã, phường.

Trong khu vực này có khoảng 279.525 người đang sinh sống, cùng 123 công trình di tích và địa điểm lưu niệm lịch sử, văn hóa. Vì vậy, phương án quy hoạch không đặt vấn đề di dời toàn bộ các làng xóm ven sông mà phân loại theo mức độ ảnh hưởng và yêu cầu an toàn phòng, chống lũ, giao thông, cảnh quan, bảo tồn.

Theo tài liệu quy hoạch, 2 cụm làng thuộc diện di dời theo Quyết định 257/QĐ-TTg gồm cụm Võng La - Hải Bối và làng Bắc Cầu.

Đáng chú ý, cụm Võng La - Hải Bối không di dời toàn bộ làng. Chỉ những phần diện tích khu dân cư nằm trong khu vực không bảo đảm điều kiện an toàn phòng, chống lũ hoặc nằm trong phạm vi xây dựng Trục đại lộ cảnh quan tại các thôn Võng La, Yên Hà, Hải Bối mới thuộc diện di dời.

Trong khi đó, làng Bắc Cầu tại phường Bồ Đề có khoảng 35,5ha thuộc diện di dời theo phương án.

Như vậy, việc một hộ dân nằm trong khu vực quy hoạch chưa đồng nghĩa toàn bộ làng hoặc toàn bộ khu dân cư sẽ bị giải tỏa. Phạm vi ảnh hưởng cụ thể còn phụ thuộc ranh giới thu hồi đất, giải phóng mặt bằng của từng dự án và các bước triển khai tiếp theo.

Nhật Tân, Tứ Liên, Long Biên: Tái thiết chứ không đơn thuần di dời

Bên cạnh hai cụm thuộc diện di dời, quy hoạch xác định 2 cụm làng được tái thiết để phục vụ mục tiêu hình thành khu vực “phòng khách đô thị” của Thủ đô.

Đó là cụm Nhật Tân - Tứ Liên tại phường Hồng Hà, diện tích khoảng 96ha; và cụm Thống Nhất gồm Hạ Trại, Trung Thôn tại phường Long Biên, khoảng 12ha.

Sự khác biệt này rất đáng chú ý: “di dời” và “tái thiết” không phải là một.

Với các khu vực phải di dời, nguyên nhân chính được xác định là yêu cầu an toàn phòng, chống, thoát lũ hoặc phục vụ xây dựng công trình giao thông, hạ tầng. Trong khi đó, các khu vực tái thiết hướng tới việc tổ chức lại không gian đô thị, tạo “phòng khách đô thị” ven sông, đồng thời nâng cấp hạ tầng và cảnh quan.

Ngoài ra, 8 cụm làng được xác định theo hướng bảo tồn, giữ lại và cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc. Trong đó có Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan, Văn Đức, Thúy Lĩnh, Yên Mỹ, Đại Lan và Tranh Khúc - Vạn Phúc.

Các khu vực này phải bảo tồn di tích, không gian lõi làng nghề và các giá trị kiến trúc, lịch sử, văn hóa; đồng thời kiểm soát mật độ xây dựng, tầng cao để giữ đặc trưng không gian làng xã.

Người dân được ưu tiên tái định cư ngay trên địa bàn

Một trong những vấn đề được người dân quan tâm nhất là nếu phải di dời thì sẽ được bố trí ở đâu.

Tài liệu của thành phố xác định nguyên tắc ưu tiên tối đa việc duy trì địa bàn sinh sống, sinh kế và sự gắn kết cộng đồng; khu tái định cư phải có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Thứ tự ưu tiên trước hết là bố trí tái định cư ngay trên địa bàn xã, phường đang sinh sống. Với người dân ở khu vực ngoài bãi sông, thành phố ưu tiên chuyển vào khu vực phía trong đê hoặc khu vực an toàn hơn trên chính địa bàn, nếu có quỹ đất và phù hợp quy hoạch.

Nếu quỹ đất tại chỗ không đủ, phương án tiếp theo là bố trí tại khu vực lân cận với khoảng cách hợp lý, tạo điều kiện để người dân tiếp tục làm việc, sản xuất, kinh doanh, học tập, sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và duy trì các quan hệ cộng đồng.

Trường hợp phải bố trí tập trung, khu tái định cư được yêu cầu có đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, trường học, y tế, chợ, không gian cộng đồng, thương mại - dịch vụ và điều kiện tạo sinh kế. Các khu đô thị đa mục tiêu được xác định là quỹ bổ sung, với nhiều loại hình như đất ở thấp tầng, căn hộ và nhà ở xã hội.

Có khoảng 265ha quỹ đất tái định cư, nhưng một số nơi phải dùng khu đô thị đa mục tiêu

Theo thông tin cập nhật ngày 7.9.2026, quỹ đất tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng dự án dự kiến khoảng 265ha, tập trung tại các khu vực cùng địa bàn hoặc lân cận, trong đó có Mê Linh 72ha; Vĩnh Thanh và Đông Anh 30ha; Bát Tràng 35ha; Ô Diên 11ha; Thượng Cát và Đông Ngạc 12ha; Yên Sở 10ha; Nam Phù 72ha và Hồng Vân 23ha.

Tuy nhiên, tại các địa bàn Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề và Long Biên, phương án hiện không có quỹ đất tái định cư phía trong đê để bố trí tại chỗ. Người dân thuộc diện phải tái định cư dự kiến được sắp xếp vào các khu đô thị đa mục tiêu hoặc khu định cư tập trung của thành phố.

Một số khu đô thị đa mục tiêu đang được dự kiến sử dụng làm quỹ tái định cư chung. Trong đó, khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh dự kiến bố trí khoảng 9.000 lô đất thấp tầng và khoảng 23.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội; khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long dự kiến khoảng 5.000 lô đất thấp tầng và 5.000-10.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.

Theo thông tin được cập nhật, hạ tầng khu Thư Lâm - Đông Anh dự kiến chậm nhất quý II/2027 đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư thấp tầng; các công trình nhà ở tái định cư và nhà ở xã hội cao tầng dự kiến bàn giao chậm nhất quý IV/2029. Với khu Bắc Thăng Long, hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư thấp tầng dự kiến hoàn thành chậm nhất quý II/2028.

Khi nào người dân phải di dời?

Đây có lẽ là câu hỏi được quan tâm nhất.

Theo tài liệu của thành phố, không phải cứ có tên trong khu vực quy hoạch là người dân phải chuyển đi ngay. Thành phố dự kiến đôn đốc chủ đầu tư xây dựng khu tái định cư, quỹ nhà tái định cư và chỉ thực hiện di dời, giải phóng mặt bằng đối với các hộ dân khi đã bố trí nơi ở mới.

Trong khi đó, công tác giải phóng mặt bằng có thể được thực hiện trước đối với đất công, đất nông nghiệp và những khu vực đủ điều kiện thu hồi đất, giải phóng mặt bằng theo quy định; trường hợp người dân tự nguyện di dời cũng được xem xét thực hiện.

Về pháp lý, việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn Hà Nội hiện được thực hiện theo Quyết định 40/2026/QĐ-UBND, có hiệu lực từ ngày 2.4.2026. Quy định này cũng có cơ chế hỗ trợ tạm cư đối với người có đất ở bị thu hồi trong thời gian chờ bố trí tái định cư.

Như vậy, với người dân đang sinh sống tại Võng La - Hải Bối, Bắc Cầu hay các khu vực có liên quan, điều quan trọng nhất lúc này không phải là “bao giờ phải đi ngay”, mà là phần đất nào thực sự nằm trong ranh giới thu hồi, phương án bồi thường - hỗ trợ ra sao và nơi tái định cư cụ thể ở đâu.

Đây sẽ là những thông tin cần được làm rõ ở các bước lập, công khai và phê duyệt phương án giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của từng dự án cụ thể.