Hà Nội: Từ phố đi bộ mới đến sức sống lâu dài

VHO - Hà Nội tiếp tục phát triển các không gian đi bộ, từ Thành Thái - Khúc Thừa Dụ ở Cầu Giấy đến tuyến phố thông minh tại phố cổ. Bên cạnh việc thu hút người dân, du khách, bài toán đặt ra là duy trì hoạt động ổn định và tạo sức sống lâu dài cho những không gian này.

Thêm không gian trải nghiệm, cần tạo sức hút riêng

Theo Quyết định số 3905/QĐ-UBND ban hành ngày 31.7.2026, UBND TP. Hà Nội đã phê duyệt Đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ tại phố Thành Thái (phường Cầu Giấy). Tuyến phố dự kiến hoạt động vào các tối cuối tuần, dịp lễ và những thời điểm cao điểm, kết hợp không gian xanh, văn hóa, ẩm thực và công nghệ 4.0, hình thành không gian kết nối với Công viên Cầu Giấy và phố Khúc Thừa Dụ.

Tại khu vực trung tâm, mô hình “Tuyến phố thông minh” được triển khai trên trục Hàng Đào - Hàng Ngang - Hàng Đường - Đồng Xuân - Hàng Giấy, với sự tham gia của 562 cơ sở kinh doanh. Các tiện ích gồm wifi tốc độ cao miễn phí, mã QR tra cứu chuyên trang song ngữ “Phố cổ Hà Nội” (phocohanoi.hoankiem.vn), Chatbot AI hỗ trợ hỏi đáp, bản đồ số định vị GPS và hình ảnh 360 độ tại các điểm di tích.

Ở Cầu Giấy, khoảng 15 xe bán hàng lưu động cùng các gian hàng ẩm thực di động được thiết kế đồng bộ với tông màu xanh lá, trắng, vàng cốm, góp phần tạo diện mạo mới cho tuyến phố. Với khu vực đông dân cư nhưng còn thiếu không gian sinh hoạt ngoài trời, mô hình này mở thêm lựa chọn đi dạo, vui chơi cho các gia đình trẻ và thanh thiếu niên. Các hộ kinh doanh cũng kỳ vọng lượng khách tăng sẽ tạo thêm cơ hội bán hàng.

Tuy nhiên, sức hút của một tuyến phố đi bộ không chỉ nằm ở sự mới lạ trong những ngày đầu. Khác với khu vực Hồ Hoàn Kiếm vốn có lợi thế về di sản văn hóa và lượng khách du lịch tập trung, các tuyến phố tại khu đô thị mới cần thời gian để hình thành thói quen đi bộ, đồng thời tạo được nét riêng đủ hấp dẫn để người dân và du khách quay lại.

Phố Thành Thái hiện là trục giao thông sầm uất với 4 làn xe chạy, bao quanh bởi các tòa nhà chung cư cao tầng. Theo các chuyên gia, việc tổ chức phố đi bộ cần tính toán phương án phân luồng, đường đi thay thế và chỗ đỗ xe để hạn chế ảnh hưởng đến sinh hoạt thường nhật của cư dân. Nếu quá chú trọng đưa các gian hàng, hội chợ vào để kéo khách mà chưa đáp ứng tốt nhu cầu đi lại, nghỉ ngơi và vui chơi, lượng người đến có thể giảm khi hiệu ứng ban đầu qua đi.

Để phố đi bộ trở thành một phần đời sống đô thị

Một số kiến trúc sư cho rằng, yếu tố quan trọng đầu tiên của một tuyến phố đi bộ là sự thân thiện với mọi người, đặc biệt là cư dân sinh sống tại chỗ. Không gian thuận tiện tạo điều kiện để người dân đi dạo, tập thể dục, vui chơi và gặp gỡ thường xuyên. Khi hình thành được thói quen sử dụng không gian, các hoạt động thương mại, dịch vụ mới có nền tảng phát triển ổn định.

Với mô hình phố thông minh tại phố cổ, công nghệ cần gắn với nhu cầu thực tế. Du khách có thể tiếp cận thông tin lịch sử, di sản qua mã QR, bản đồ số và trợ lý AI. Các hộ kinh doanh cần được hỗ trợ chuyển đổi số thông qua thanh toán không dùng tiền mặt bằng QR nội địa và xuyên biên giới, máy POS, hóa đơn điện tử, kê khai thuế trực tuyến, cùng kỹ năng livestream và bán hàng trên các nền tảng thương mại điện tử.

Hạ tầng đồng bộ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm. Phương án quản lý giao thông 3 lớp, rào chắn mềm, biển báo, bãi trông giữ xe, nhà vệ sinh công cộng, thùng rác phân loại, ghế nghỉ và cây xanh di động cần được tính toán ngay từ khâu tổ chức. Đây là những điều kiện thiết thực để người dân có thể sử dụng không gian một cách thoải mái, thay vì chỉ ghé qua trong thời gian diễn ra sự kiện.

Tại Cầu Giấy, việc kết nối phố Thành Thái - Khúc Thừa Dụ với Công viên Cầu Giấy, đồng thời nghiên cứu mở rộng sang phố Trương Công Giai, phố Duy Tân, Khu công nghệ thông tin tập trung và Công viên An Hòa (CV1) có thể hình thành chuỗi không gian văn hóa - sáng tạo bổ trợ lẫn nhau. Khi các điểm đến được kết nối thuận tiện, người dân có thêm lựa chọn vui chơi, còn các hoạt động dịch vụ cũng có cơ hội phát triển.

Bên cạnh quy hoạch và công nghệ, người dân địa phương được xác định giữ vai trò chủ thể trong quá trình vận hành. Việc tạo điều kiện để các hộ kinh doanh tại chỗ tham gia cung cấp dịch vụ vừa giúp duy trì nét riêng của khu vực vừa tạo thêm sinh kế cho cộng đồng.

Một tuyến phố đi bộ có thể thu hút khách nhờ sự mới lạ, nhưng sức sống lâu dài phụ thuộc vào khả năng đáp ứng nhu cầu thường nhật. Khi người dân có lý do để quay lại, hoạt động kinh doanh duy trì ổn định và du khách tìm thấy những trải nghiệm phù hợp, không gian đi bộ sẽ trở thành một phần tự nhiên trong đời sống đô thị Hà Nội.