Hà Nội nghiên cứu thử taxi bay chở 2 người, tốc độ tối đa 130km/h

VHO - Hà Nội đang nghiên cứu sandbox cho taxi bay EH216-S tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Phương tiện không cần phi công, chở 2 người và cất hạ cánh thẳng đứng.

Hình ảnh những chiếc “taxi bay” từng chỉ xuất hiện trong phim khoa học viễn tưởng đang tiến gần hơn tới Việt Nam.

Tuy nhiên, kế hoạch tại Hà Nội hiện mới ở giai đoạn xây dựng hồ sơ thử nghiệm có kiểm soát.

Chỉ khi được cơ quan có thẩm quyền cho phép, các chuyến bay thử mới có thể được triển khai tại Hòa Lạc.

Hà Nội nghiên cứu sandbox taxi bay tại Hòa Lạc

Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cùng Công ty cổ phần Thương mại đầu tư và Công nghệ Hưng Việt đã ký thỏa thuận hợp tác nghiên cứu, đề xuất thử nghiệm có kiểm soát phương tiện bay điện tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc.

Trọng tâm của chương trình là EH216-S, mẫu phương tiện bay không người lái có khả năng chở người do EHang phát triển.

Thay vì đưa phương tiện vào khai thác thương mại ngay, các bên dự kiến xây dựng một môi trường thử nghiệm có kiểm soát, thường được gọi là sandbox.

Theo kế hoạch, chương trình được nghiên cứu triển khai theo bốn giai đoạn. Ngoài việc thử nghiệm phương tiện, Hà Nội còn hướng tới xây dựng mô hình quản lý giao thông dành cho hệ thống máy bay không người lái và mô hình trung tâm điều hành khai thác tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc.

Có thể hình dung trung tâm điều hành đóng vai trò giống một “đài kiểm soát” dành cho hệ thống phương tiện bay tự động. Từ đây, đơn vị vận hành có thể theo dõi vị trí, tình trạng phương tiện, dữ liệu chuyến bay và xử lý những tình huống bất thường.

Phía doanh nghiệp Việt Nam dự kiến bắt đầu bố trí nguồn lực kỹ thuật, tài chính và nhân sự từ tháng 10.2026, đồng thời chuẩn bị hồ sơ xin thử nghiệm.

Điểm cần lưu ý là điều này không đồng nghĩa taxi bay sẽ lập tức cất cánh tại Hà Nội trong tháng 10.

Các chuyến bay thử có kiểm soát chỉ được thực hiện sau khi hồ sơ hoàn thành và có quyết định cho phép của cơ quan có thẩm quyền.

Đây là khác biệt quan trọng giữa “nghiên cứu, đề xuất thử nghiệm” và “đã được cấp phép khai thác”.

Ngay cả khi sandbox được thông qua, mục đích ban đầu vẫn là kiểm chứng công nghệ, quy trình vận hành, hệ thống điều hành, tiêu chuẩn an toàn và khung quản lý phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Sau khi có kết quả thử nghiệm và được đánh giá hiệu quả, các bên mới nghiên cứu khả năng phát triển những mô hình kinh tế tầm thấp mang tính thương mại.

Khái niệm “kinh tế tầm thấp” đề cập tới các hoạt động kinh tế sử dụng không gian ở độ cao thấp, chẳng hạn vận chuyển hành khách, logistics bằng drone, vận chuyển y tế, kiểm tra hạ tầng, cứu hộ hoặc giám sát đô thị.

Taxi bay vì thế chỉ là một trong nhiều ứng dụng có thể xuất hiện nếu hệ thống quản lý không gian tầm thấp được hình thành.

EH216-S hoạt động thế nào khi không có phi công?

EH216-S thuộc nhóm eVTOL, viết tắt của phương tiện bay chạy điện có khả năng cất và hạ cánh thẳng đứng.

Hình dáng của nó có nhiều điểm giống một chiếc drone cỡ lớn hơn là máy bay truyền thống.

Phương tiện sử dụng hệ thống nhiều động cơ điện và cánh quạt đặt trên các cánh tay xung quanh cabin. Nhờ cấu trúc này, EH216-S có thể cất cánh thẳng từ một khu vực phù hợp mà không cần đường băng dài như máy bay thông thường.

Điều đặc biệt nhất là trong cabin không có phi công.

EH216-S được thiết kế để tự động bay từ điểm xuất phát đến điểm đến theo tuyến đường đã được thiết lập trước. Các hệ thống trên phương tiện đảm nhiệm việc điều khiển, định vị và theo dõi trạng thái chuyến bay.

Cabin được thiết kế cho hai người.

Theo thông số hiện tại, EH216-S có tầm bay tối đa khoảng 30km, thời gian bay khoảng 25 phút và tốc độ tối đa 130km/h.

Như vậy, phương tiện này hướng nhiều hơn tới những hành trình ngắn trong đô thị hoặc giữa các điểm có khoảng cách không quá xa, thay vì thay thế máy bay hoặc ô tô trên mọi chuyến đi.

Một tình huống có thể hình dung trong tương lai là hành khách di chuyển giữa hai khu vực đông đúc mà không phải đi toàn bộ hành trình trên đường bộ.

Tuy nhiên, cách vận hành thực tế sẽ phụ thuộc rất lớn vào hành lang bay, vị trí điểm cất hạ cánh, giới hạn độ cao, điều kiện thời tiết và những quy định hàng không được cơ quan quản lý cho phép.

Việc không có phi công trong cabin cũng không có nghĩa phương tiện “bay tự do”.

EH216-S được thiết kế để hoạt động trên các tuyến định trước và gắn với hệ thống quản lý, giám sát từ mặt đất.

EHang sử dụng cấu trúc nhiều động cơ và cánh quạt độc lập nhằm tạo khả năng dự phòng khi vận hành. Những hệ thống quan trọng như điều khiển bay và động lực cũng được thiết kế theo hướng có nhiều lớp bảo vệ.

Tại Trung Quốc, EH216-S đã trải qua quá trình chứng nhận kéo dài nhiều năm. Mẫu phương tiện này được cấp chứng nhận loại vào năm 2023, sau đó tiếp tục nhận chứng nhận phục vụ sản xuất và các bước chứng nhận liên quan tới khai thác.

Đến năm 2025, các đơn vị khai thác EH216-S đầu tiên tại Trung Quốc được cấp chứng nhận cho hoạt động chở người thương mại theo khuôn khổ quản lý của nước này.

Phương tiện cũng từng thực hiện các chuyến bay trình diễn và thử nghiệm tại nhiều thị trường bên ngoài Trung Quốc.

Tuy nhiên, chứng nhận tại một quốc gia không đồng nghĩa EH216-S có thể tự động được phép chở khách tại Việt Nam.

Việt Nam vẫn cần đánh giá thiết bị, phương thức vận hành và cơ chế quản lý theo quy định của mình.

Đây chính là một trong những vai trò của sandbox tại Hà Nội nếu đề xuất được phê duyệt.

Từ bay thử đến chở khách còn một quãng đường dài

Viễn cảnh gọi một chiếc taxi bằng ứng dụng rồi lên nóc tòa nhà để bay sang khu vực khác rất hấp dẫn, nhưng đưa mô hình này vào đời sống phức tạp hơn nhiều so với việc chứng minh rằng phương tiện có thể bay.

Một trong những câu hỏi đầu tiên là an toàn.

Với ô tô, khi động cơ gặp trục trặc, phương tiện có thể dừng bên đường. Với một thiết bị chở người đang ở trên không, mọi sự cố về nguồn điện, động cơ, điều khiển hoặc định vị đều phải được tính toán ở mức độ nghiêm ngặt hơn.

Câu hỏi thứ hai là quản lý giao thông.

Nếu tương lai có hàng chục hoặc hàng trăm phương tiện không người lái cùng hoạt động, Hà Nội sẽ cần biết từng thiết bị đang ở đâu, được phép bay ở độ cao nào và tuyến nào phải tạm đóng khi có hoạt động hàng không khác.

Đó là lý do kế hoạch tại Hòa Lạc không chỉ thử một chiếc EH216-S mà còn đề cập mô hình quản lý giao thông máy bay không người lái và trung tâm điều hành khai thác.

Tiếng ồn cũng là vấn đề cần đánh giá.

eVTOL sử dụng động cơ điện nên không phát ra tiếng động cơ đốt trong như nhiều loại trực thăng, nhưng hệ thống nhiều cánh quạt vẫn tạo ra tiếng ồn khí động học. Nếu vận hành với tần suất lớn trong khu vực dân cư, yếu tố này sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng triển khai.

Hạ tầng cất hạ cánh là bài toán tiếp theo.

Dù EH216-S không cần đường băng, phương tiện vẫn cần khu vực an toàn để cất, hạ cánh, sạc điện, kiểm tra kỹ thuật và xử lý hành khách. Một mạng lưới taxi bay vì thế cần cả hệ thống điểm cất hạ cánh chứ không đơn giản là đưa phương tiện lên bầu trời.

Thời tiết Hà Nội cũng sẽ là yếu tố đáng chú ý trong quá trình thử nghiệm. Mưa lớn, gió mạnh, sương mù hay giông đều có thể ảnh hưởng đến hoạt động của phương tiện cỡ nhỏ.

Cuối cùng là chi phí.

EH216-S hiện vẫn là một phương tiện hàng không có giá trị cao. Khả năng taxi bay trở thành phương tiện di chuyển đại chúng sẽ phụ thuộc vào giá thiết bị, tuổi thọ pin, chi phí bảo trì, hạ tầng, bảo hiểm và số chuyến có thể khai thác mỗi ngày.

Vì vậy, sẽ còn quá sớm để tính giá vé taxi bay tại Hà Nội hoặc khẳng định khi nào người dân có thể đặt chuyến.

Giai đoạn ở Hòa Lạc trước hết nhằm trả lời những câu hỏi cơ bản hơn: phương tiện có vận hành an toàn trong điều kiện Việt Nam hay không, quản lý các chuyến bay tự động như thế nào và khung pháp lý nào phù hợp nếu công nghệ này được mở rộng.

Nếu thử nghiệm đạt kết quả tích cực, ứng dụng đầu tiên cũng chưa chắc phải là taxi chở khách trong nội đô.

Những tuyến vận chuyển hàng hóa, y tế, kết nối những điểm đặc thù hoặc phục vụ du lịch có thể dễ triển khai hơn do có hành trình cố định và phạm vi kiểm soát rõ ràng.

Việc Hà Nội nghiên cứu sandbox EH216-S vì vậy đáng chú ý không chỉ vì một chiếc “taxi bay”.

Quan trọng hơn, đây có thể là bước thử đầu tiên để tìm cách quản lý một loại phương tiện hoàn toàn mới, nơi giao thông không còn chỉ diễn ra trên mặt đất.