Ý nghĩa nhân văn của Lễ Khai ấn đền Trần

VHO - Lễ Khai ấn đền Trần là điển lệ của dòng họ Trần được thực hiện tại Tiên Miếu, với ý nghĩa nhân văn lớn lao, cầu cho quốc thái dân an, thiên hạ thái bình, thịnh trị, mọi nhà chung hưởng lộc ấn “Tích phúc vô cương”.

Đêm 2.3 (tức 14 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại Khu Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia đặc biệt Đền Trần - Chùa Phổ Minh (phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình) đã diễn ra Lễ Khai ấn Đền Trần, Xuân Bính Ngọ 2026.

Phát biểu tại Lễ Khai ấn, ông Phạm Hồng Thái, Chủ tịch UBND phường Nam Định nhấn mạnh: Bằng nhiều nguồn sử liệu khác nhau, bao gồm tài liệu chính sử, đặc biệt là các cuốn “Ngọc phả nhà Trần”, “Trần thị gia huấn”, chúng ta biết được dòng họ Trần đã dấy nghiệp từ vùng đất Tức Mặc (nay thuộc phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình).

Người xưa đã coi đây là vùng đất “địa linh”, nơi đã sản sinh ra những “nhân kiệt” nổi tiếng ở thời đại nhà Trần, một thời kỳ lịch sử được đánh giá là giai đoạn phát triển tới đỉnh cao của văn minh Đại Việt.

Kể từ khi vương triều Trần được thành lập và quản lý quốc gia Đại Việt từ năm 1225 đến năm 1400. Gần hai thế kỷ, với những đức anh quân, với những văn thần, võ tướng, Vương triều Trần đã cùng quân dân cả nước thực hiện thắng lợi nhiệm vụ, xây dựng và bảo vệ lãnh thổ Đại Việt, giữ vững độc lập dân tộc, đề cao ý thức tự lập, tự cường.

Những bài học lịch sử về xây dựng chính quyền, đoàn kết dân tộc, sử dụng nhân tài, phát triển văn hóa, kinh tế, giáo dục nhất là kinh nghiệm chống giặc ngoại xâm qua nhiều thế kỷ vẫn còn giữ nguyên giá trị thời sự, tính lý luận và thực tiễn cao.

Sử cũ có ghi rằng, cung Tức Mặc chính thức được xây dựng từ năm 1239, đến năm 1262 được đổi thành cung Trùng Quang và hương Tức Mặc được đặc cách thành Phủ Thiên Trường. Nơi đây, xưa kia các Thái Thượng Hoàng thường ngự và cũng là nơi vua quan nhà Trần từ kinh thành Thăng Long về bái yết tiên tổ, hội triều và bàn việc quốc kế dân sinh.

Lễ hội truyền thống đền Trần, trong đó có Lễ Khai ấn đêm 14 rạng sáng ngày 15 tháng Giêng âm lịch hàng năm tại Khu di tích đền Trần đã được Bộ VHTTDL công nhận đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Đây là điển lệ của dòng họ Trần thực hiện tại Tiên Miếu (cung Tức Mặc xưa - đền Thiên Trường nay), với ý nghĩa nhân văn lớn lao cầu cho quốc thái dân an, thiên hạ thái bình, thịnh trị, mọi nhà chung hưởng lộc ấn “Tích phúc vô cương”, mọi người bước vào năm mới mạnh khỏe, lao động hăng say, sáng tạo, học tập và làm nhiều việc tốt, ông Phạm Hồng Thái cho biết thêm.

Ngày nay, Lễ hội Khai ấn đền Trần không chỉ mang đậm giá trị văn hóa truyền thống, yếu tố tâm linh mà còn mang tính giáo dục lịch sử sâu sắc, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.

Đây cũng là dịp để các tầng lớp nhân dân bày tỏ lòng thành kính, tri ân công đức các bậc tiền nhân, ghi nhớ công lao to lớn của Vương triều Trần trong dựng nước và giữ nước với “hào khí Đông A” sáng ngời ba lần đánh thắng giặc Nguyên – Mông.