Số hoá ở Cố đô Hoa Lư: “Đánh thức” di sản trong kỷ nguyên số

VHO - Đứng trước yêu cầu cấp thiết về bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong thời đại công nghệ số, Trung tâm bảo tồn Di tích lịch sử - văn hoá Cố đô Hoa Lư đã và đang chủ động triển khai chiến lược số hoá di sản tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư. Việc làm này không chỉ mở ra phương thức bảo tồn, phát huy theo hướng hiện đại mà còn đưa ký ức lịch sử, văn hoá đến gần hơn với công chúng.

Khu di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư (phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình) là kinh đô của nhà nước Đại Cồ Việt, nơi phát tích của 3 triều đại Đinh, Tiền Lê và khởi đầu triều Lý. Nơi đây lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc nghệ thuật vô giá.

Bà Lương Thị Tú, Phụ trách phòng Nghiên cứu, sưu tầm và bảo tồn Trung tâm Bảo tồn Di tích lịch sử - văn hoá Cố đô Hoa Lư cho biết: Trong những năm qua Tỉnh uỷ, UBND tỉnh Ninh Bình rất quan tâm, chú trọng, triển khai nhiều kế hoạch cụ thể nhằm đưa chuyển đổi số trong lĩnh vực du lịch, văn hóa vào nhiệm vụ trọng tâm.

Khu di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư sở hữu hệ thống di tích kiến trúc, nghệ thuật đặc sắc như: đền Vua Đinh Tiên Hoàng, đền Vua Lê Đại Hành, chùa Nhất Trụ, nhiều bảo vật quốc gia, cùng hàng trăm hiện vật, bia đá, sắc phong và các lễ hội truyền thống đặc sắc. Sự phong phú này là “nguyên liệu” vô giá để xây dựng cơ sở dữ liệu số đa dạng.

Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, sự hỗ trợ từ các đơn vị công nghệ và sự miệt mài của cán bộ Trung tâm, công tác số hóa di sản ở Cố đô Hoa Lư bước đầu đã thu về những kết quả rất đáng ghi nhận.

Trong đó, phải kể đến việc xây dựng ngân hàng dữ liệu số với hàng trăm sắc phong, bảo vật quốc gia, bia đá cổ, hiện vật cũng được tư liệu hóa ở định dạng 3D nhằm phục vụ cho công tác lưu trữ và trùng tu sau này.

Bên cạnh đó, tại Cố đô Hoa Lư từ lâu đã ứng dụng triển khai số hóa trải nghiệm du lịch số (Smart Tourism), du khách giờ đây có thể tham quan Cố đô Hoa Lư từ xa thông qua các bản đồ di tích tương tác. Các mã QR Code được tích hợp tại từng điểm di tích, cho phép du khách tham quan tự tra cứu thông tin, nghe thuyết minh đa ngôn ngữ qua điện thoại thông minh.

Đồng thời, các di sản phi vật thể như: lễ hội truyền thống, các diễn xướng dân gian, nghi thức tế lễ… đã được ghi hình, tư liệu hóa bằng công nghệ âm thanh, hình ảnh sắc nét, sống động, chất lượng cao, giúp lưu giữ nguyên vẹn “phần hồn” của di sản cho thế hệ mai sau.

Nhờ ứng dụng việc chuyển đổi số trong bảo tồn, gìn giữ di sản nên giá trị về lịch sử, văn hoá, hình ảnh, không gian, kiến trúc, lễ hội ở Cố đô Hoa Lư đã và đang được lan toả mạnh mẽ đến gần hơn với nhân dân, du khách trong nước và quốc tế, góp phần nâng cao thương hiệu du lịch tỉnh Ninh Bình.

Dự kiến sang năm 2027, toàn bộ đền Vua Đinh Tiên Hoàng, đền Vua Lê Đại Hành sẽ được quét 3D toàn bộ không gian, kiến trúc mái, cột gỗ và các hoa văn điêu khắc tinh xảo nhằm lưu trữ và tiến tới phục vụ khách du lịch.

Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ nghiên cứu, phối hợp triển khai, ứng dụng công nghệ hiện đại khác vào việc số hoá di sản như: thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) và trí tuệ nhận tạo (AI) để giúp việc thu thập, lưu trữ dữ liệu và hiện vật, kiến trúc đạt độ chính xác cao, bà Lương Thị Tú chia sẻ thêm.

Số hóa di sản tại Cố đô Hoa Lư không đơn thuần là việc ứng dụng công nghệ, mà là sứ mệnh nối liền quá khứ với hiện tại và tương lai. Những kết quả đạt được đã chứng minh hướng đi đúng đắn của địa phương trong việc “đánh thức” các giá trị lịch sử, văn hoá hàng nghìn năm bằng công nghệ số.

Tuy nhiên, để vượt qua những khó khăn về chi phí, nhân lực và công nghệ, cần có sự hợp tác chặt chẽ hơn nữa giữa các cấp chính quyền, nhà khoa học, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng. Chỉ khi đó, Cố đô Hoa Lư mới thực sự sống động, trường tồn và tiếp tục tỏa sáng trong kỷ nguyên số.