Ninh Bình: “Gieo mầm” tình yêu di sản nơi học đường

VHO - Trong bối cảnh đương đại, việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy di sản ở vùng đất Cố đô Ninh Bình không còn bó hẹp trong không gian bảo tàng hay những trang sách khô khan. Mà một khái niệm mới đang dần được định hình và khẳng định sức sống mới đó là “học đường di sản”.

Khi di sản là “học đường” sống động

Thời gian qua, để di sản thực sự “sống” trong lòng giới trẻ, các cấp, các ngành trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đã và đang triển khai nhiều chương trình giáo dục sáng tạo, đưa nội dung di sản, giá trị văn hoá, lịch sử vào chương trình giáo dục một cách đa dạng và khoa học.

“Học đường di sản” ở đây không phải giới hạn trong bốn bức tường của lớp học truyền thống. Đó có thể là một buổi ngoại khóa tại đền thờ vua Đinh, vua Lê, đền Trần, cũng có thể là một tiết học nghệ thuật tại xưởng chế tác đá, thêu ren, làng nghề trống Đọi Tam, hoặc một giờ sinh học giữa rừng quốc gia Cúc Phương…

Ông An Viết Thọ, Trưởng phòng Văn hoá – Xã hội xã Yên Từ chia sẻ: “Thời gian qua, chúng tôi phối hợp với các trường tiểu học, THCS trên địa bàn tổ chức nhiều buổi tham quan, học tập tại Đình làng Nộn Khê. Đây là nơi họp bàn các phương án chống giặc ngoại xâm, nơi tập kết của các chiến sĩ cách mạng, và cũng là nơi sinh hoạt cộng đồng với các lễ hội, văn hoá dân gian đặc sắc nhằm giúp các cháu có cái nhìn sống động, trực quan về giá trị di tích lịch sử, từ đó nuôi dưỡng tình yêu quê hương đất nước”.

Hay mới đây, Bảo tàng tỉnh Ninh Bình đẩy mạnh phương thức giáo dục nhằm phát huy giá trị di tích trên địa bàn tỉnh đã phối hợp với xã Nam Hồng triển khai thí điểm Chương trình trải nghiệm tại Đền thờ Trạng nguyên Nguyễn Hiền. Chương trình đã thu hút đông đảo học sinh 3 trường trên địa bàn xã hào hứng tham gia.

Tại không gian cổ kính, linh thiêng của di tích, Ban tổ chức bố trí cho các em học sinh mặc áo nho sinh, mài mực, viết trên giấy đỏ, mỗi học sinh sẽ có một lều chõng riêng, tái hiện chân thực nhất không khí Trường thi Hương, nhằm giúp các em có trải nghiệm thực tế về những khó khăn, vất vả của các sĩ tử muốn đỗ Trạng nguyên xưa kia.

Em Mai Hiên, Trường THCS Nam Hồng không giấu nổi hào hứng: "Đây là lần đầu em được tham gia hội thi tại Đền thờ Trạng nguyên Nguyễn Hiền, từ không gian cổ kính của di tích đến bối cảnh tái hiện cuộc thi Hương làm em rất xúc động. Chương trình giúp em tiếp thu nhiều bài học lịch sử và thêm phần tự hào về truyền thống khoa bảng của quê hương".

Di sản là tương lai

“Xã Yên Từ được xem là cái nôi của hát Xẩm, hát Chèo ở Ninh Bình, vì vậy những tiết học âm nhạc ở trường chúng tôi sẵn sàng mời các nghệ nhân trực tiếp đến giảng dạy cho các cháu. Vừa giúp các cháu thêm hiểu biết về văn hoá, nghệ thuật vừa trau dồi, bồi dưỡng, phát hiện các tài năng trẻ, đồng thời tránh mai một nghệ thuật dân tộc trong bối cảnh hiện đại”, ông An Viết Thọ, Trưởng phòng Văn hoá – Xã hội xã Yên Từ cho biết thêm

Cô Phạm Thị Kim Ngân (64 tuổi), Chủ nhiệm Câu lạc bộ hát Xẩm Yên Từ chia sẻ: “Hơn 20 năm trước, nhận thấy phong trào văn nghệ truyền thống ở địa phương có dấu hiệu mai một, tôi đã thành lập câu lạc bộ để tạo không gian giao lưu cho bà con. Nhiều năm qua, tôi cũng trực tiếp đến các trường học trong và ngoài địa phương để truyền dạy hát Xẩm, hát Chèo cho học sinh. Điều khiến tôi hạnh phúc nhất là ngày càng có nhiều em yêu thích, chủ động tìm hiểu, theo học và góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương”.

Em Vương Mai Thùy Trang (14 tuổi, xã Yên Từ), người từng giành Huy chương Vàng hát Xẩm toàn quốc, cho biết em sinh ra trong một gia đình yêu văn hóa, văn nghệ truyền thống và lớn lên trên vùng quê giàu bản sắc nên từ nhỏ đã yêu thích những làn điệu dân ca. Vào những ngày nghỉ, em thường đến đình làng để nghe và học hát Xẩm. Sự tận tình truyền dạy của các nghệ nhân, các cô, các bác trong câu lạc bộ đã tiếp thêm cho em niềm tin và động lực theo đuổi niềm đam mê với nghệ thuật dân tộc.

Ninh Bình sở hữu cho mình hơn 5.000 di tích lịch sử, văn hoá, đứng thứ 2 cả nước, không gian mới biến toàn bộ tỉnh Ninh Bình thành một kho tàng di sản rộng lớn. Khi đưa các giá trị này vào không gian học đường, học sinh không còn phải tưởng tượng về lịch sử, văn hoá qua những dòng chữ, ngày tháng khô khan mà được trực tiếp chạm vào di sản, được trải nghiệm tại di tích. Đây là những bài học sống động nhất, trực quan nhất về lịch sử, địa chất, văn hoá, cũng như giá trị nghệ thuật.

Một di tích, di sản chỉ thực sự “toả sáng” khi cộng đồng cư dân, đặc biệt là thế hệ trẻ hiểu rõ, hiểu sâu, hoà mình vào di sản, sống cùng di sản và tự nguyện bảo vệ, bảo tồn di sản thì mới phát huy giá trị đặc sắc. Khi mỗi lớp học là một không gian di sản, mỗi học sinh là một người canh giữ, tiếp lửa tình yêu văn hóa, thì những giá trị hồn cốt của dân tộc sẽ mãi mãi trường tồn.