Những yếu tố lịch sử, văn hóa, con người có sức khơi dậy mọi tiềm năng, nội lực gắn kết cộng đồng

VHO - Ngay từ Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng năm 1930, Đảng ta đã đề cập đến vấn đề phát triển văn hóa, con người; năm 1943, trong “Đề cương văn hóa Việt Nam” tiếp tục chỉ rõ “Mặt trận văn hóa là một trong ba mặt trận (chính trị, kinh tế, văn hóa)”. Đến năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất và khẳng định văn hóa phải hướng dẫn quốc dân thực hiện độc lập, tự cường và tự chủ “văn hóa soi đường cho quốc dân đi”.

TP.HCM luôn chú trọng phát triển văn hóa, con người Thành phố hướng đến các giá trị chân - thiện - mỹ. Hình ảnh trong Lễ hội Áo dài TP.HCM

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, với đường lối lãnh đạo đúng đắn và sáng tạo của Đảng, văn hóa Việt Nam tiếp tục được phát huy và góp phần quyết định vào những thắng lợi to lớn của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Bước vào thời kỳ đổi mới, thời kỳ CNH-HĐH và quá độ lên CNXH, Đảng ta đã ban hành nhiều nghị quyết, quyết định rất quan trọng để tập trung xây dựng và phát triển văn hóa, con người trong giai đoạn mới như Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII; Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII; đặc biệt là Nghị quyết Trung ương 9 khóa XI. Theo đó, Đảng ta tiếp tục khẳng định quan điểm “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực phát triển bền vững đất nước. Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội”.

Văn hóa, con người Thành phố - nền tảng tinh thần, động lực phát triển TP.HCM trong giai đoạn mới

Triển khai thực hiện đường lối xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam của Đảng, các chủ trương, chính sách của TP.HCM luôn chú trọng phát triển văn hóa, con người Thành phố hướng đến các giá trị chân - thiện - mỹ, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của một đô thị đặc biệt, trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học hàng đầu của cả nước. 

Với chủ trương đó, nhiều năm qua Đảng bộ và Chính quyền Thành phố đã quan tâm, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, cụ thể hóa bằng kế hoạch, chương trình hành động với các nhiệm vụ, giải pháp phát triển văn hóa, xây dựng con người trên địa bàn Thành phố phù hợp trong giai đoạn mới. Lịch sử, thực tiễn đã chứng minh, chính những yếu tố về lịch sử, văn hóa, con người Thành phố đã tạo nên sức mạnh tổng hợp của vùng đất trù phú địa linh nhân kiệt, có sức khơi dậy mọi tiềm năng, nội lực gắn kết cộng đồng vượt qua mọi khó khăn, thử thách. Cốt cách, con người Sài Gòn – TP.HCM cũng vì thế mà mỗi ngày một sáng, trọng tình, trọng nghĩa, chất phác, thẳng thắn và giàu đức hy sinh; dám nghĩ dám làm, sẵn sàng tiếp thu cái mới một cách năng động, sáng tạo. Tất cả những truyền thống quý báu đó đã tạo cho Thành phố nguồn động lực phát triển, ổn định, tạo sức mạnh làm nên những chiến công vẻ vang trong quá trình đấu tranh giành độc lập, tự do và thống nhất đất nước. 

Trong giai đoạn mới, công tác tư tưởng văn hóa được Đảng bộ, Chính quyền Thành phố đặc biệt chú trọng, từng bước hình thành các chuẩn mực con người mới hướng đến văn minh, hiện đại, nghĩa tình, góp phần xây dựng TP.HCM luôn “vì cả nước, cùng cả nước”. Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” ngày càng được nâng cao, cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” được quan tâm chỉ đạo của các cấp ủy, chính quyền, tạo sự lan tỏa và phát huy tích cực trong đời sống xã hội… Triển khai thực hiện thí điểm Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình và Kế hoạch chiến lược phát triển gia đình Việt Nam. Công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em cũng được quan tâm. Song song đó, để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, Thành phố tiếp tục đẩy nhanh tiến độ thực hiện các đề án, dự án nhằm tạo dựng không gian, môi trường văn hóa lành mạnh: Đề án phát triển ngành Văn hóa đến năm 2035; Đề án phát triển ngành Thể dục Thể thao đến năm 2035; Đề án nâng cao chất  lượng, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, nhân tài lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, thể dục thể thao TP.HCM giai đoạn 2020-2025; thực hiện chính sách tài năng, cơ chế đặc thù thu hút nhân tài, tạo động lực phát triển văn hóa, nghệ thuật, thể thao; Đề án phát triển các ngành Công nghiệp văn hóa TP.HCM giai đoạn 2020-2030; Đề án xây dựng gia đình hạnh phúc đến năm 2030;…

Hệ thống thiết chế văn hóa ngày càng được hoàn thiện đã phát huy hiệu quả việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; phục vụ đa dạng nhu cầu học tập, sinh hoạt văn hóa, vui chơi, giải trí cho nhân dân, góp phần đẩy lùi các tệ nạn xã hội và củng cố tinh thần đoàn kết trong cộng đồng dân cư. Công tác trùng tu, tôn tạo các bảo tàng, di tích lịch sử, văn hóa được đẩy mạnh, đảm bảo phục vụ tốt cho du lịch và yêu cầu nhiệm vụ chính trị, luôn gắn với giáo dục lòng yêu nước, truyền thống lịch sử cách mạng của dân tộc. Đối với lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể, đẩy mạnh công tác bảo tồn và phát huy hiệu quả các loại hình nghệ thuật truyền thống của dân tộc, đặc biệt là các loại hình đặc trưng của Nam bộ thông qua triển khai các đề án “Bảo tồn và phát huy trang phục truyền thống các dân tộc thiểu số Việt Nam trong giai đoạn hiện nay trên địa bàn TP.HCM đến năm 2025”; Kế hoạch “Bảo tồn và phát huy Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam bộ trên địa bàn TP.HCM đến năm 2025”…

Văn học nghệ thuật tiếp tục có bước phát triển. Hoạt động sáng tạo, sáng tác, quảng bá, biểu diễn các tác phẩm văn học nghệ thuật được quan tâm đầu tư có trọng tâm, trọng điểm và đạt được nhiều kết quả. Nhiều khuynh hướng sáng tác, biểu diện nghệ thuật lành mạnh, tích cực được phát huy. Sản phẩm văn học nghệ thuật phát triển  mạnh mẽ về số lượng, đa dạng, phong phú về loại hình và đề tài, góp phần tích cực xây dựng nhân cách, bồi đắp tâm hồn con người, đáp ứng nhu cầu đời sống văn hóa của nhân dân. 

Song song với thể thao thành tích cao, phong trào thể dục thể thao phát triển sâu rộng trong cộng đồng. Tỷ lệ người tập luyện thường xuyên tăng dần qua các năm. 

Sài Gòn – TP.HCM với tuổi đời hơn 320 năm là đô thị hội tụ những sắc thái văn hóa đa dạng. Hình ảnh biểu diễn Đờn ca tài tử “Trên bến dưới thuyền” - một nét văn hóa đặc trưng của Thành phố mang tên Bác

Năm nhiệm vụ trọng tâm trong xây dựng và phát triển văn hóa, con người Thành phố

Nhằm tiếp tục xây dựng và phát triển văn hóa, con người Thành phố đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững; để văn hóa, con người Thành phố thực sự trở thành nền tảng tinh thần, động lực của sự phát triển, TP.HCM đã đề ra năm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm: 

Một là, cấp ủy đảng, chính quyền các cấp tiếp tục quán triệt nhằm nâng cao nhận thức đầy đủ hơn nữa về vai trò, vị trí và tầm quan trọng của việc xây dựng và phát triển văn hóa, con người đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước: Tiếp tục quán triệt thực hiện tốt quan điểm phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt, xây dựng văn hóa là nền tảng tinh thần xã hội. Hai là, đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức lối sống; tuyên truyền, vận động cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân: Chủ động đấu tranh phòng, chống các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong lĩnh vực văn hóa. Tiếp tục triển khai các biện pháp đồng bộ, chủ động đấu tranh phòng, chống văn hóa độc hại, sự áp đặt văn hóa của các nước lớn, chống “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa; làm tốt công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác kịp thời những luận điệu sai trái của các thế lực thù địch; đẩy mạnh hoạt động thông tin đối ngoại, tập trung quảng bá tiềm năng, thế mạnh của Thành phố nhằm thu hút đầu tư, du lịch, không ngừng nâng cao vị thế của Thành phố trong quá trình hội nhập và phát triển.

Ba là, kết hợp hài hòa giữa giá trị truyền thống và giá trị hiện đại tạo động lực phát triển bền vững: Giáo dục nâng cao nhận thức về sự kết hợp hài hòa giá trị truyền thống và hiện đại, góp phần nuôi dưỡng tính cách, tâm hồn, bản lĩnh văn hóa của người dân. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về lĩnh vực văn hóa; rà soát, bổ sung và điều chỉnh các quy hoạch, kế hoạch phát triển văn hóa, con người Thành phố phù hợp với thực tiễn và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Bốn là, xây dựng môi trường văn hóa, nghệ thuật, thể thao lành mạnh, hình thành và phát huy không gian văn hóa Hồ Chí Minh, làm cho nét đẹp văn hóa luôn là nguồn sức mạnh đặc thù của con người Thành phố được vinh dự mang tên Bác: Tổ chức tốt các hoạt động văn hóa, thể thao phục vụ các sự kiện, lễ hội lớn của Thành phố, góp phần gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp. Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của cộng đồng các dân tộc, đặc biệt là các dân tộc thiểu số, các giá trị văn hóa mang nét đặc trưng của TP.HCM. Quan tâm trùng tu, tôn tạo các công trình, di tích văn hóa. Phát triển mạnh mẽ, đa dạng các loại hình văn học nghệ thuật và quảng bá tác phẩm. Khuyến khích, nâng cao chất lượng sáng tác và phổ biến các tác phẩm văn học, nghệ thuật. Tiếp tục đổi mới hoạt động lý luận phê bình văn học nghệ thuật, nâng cao tính khoa học, tình thuyết phục, tính hướng dẫn, góp phần quảng bá tác phẩm văn học nghệ thuật và định hướng thẩm mỹ cho công chúng. Tập trung xây dựng và phát triển đội ngũ văn nghệ sĩ đáp ứng yêu cầu tiếp tục phát triển mạnh mẽ văn học nghệ thuật trong giai đoạn đẩy mạnh hội nhập quốc tế. Năm là, tập trung đầu tư xây dựng một số công trình văn hóa, thể thao tiêu biểu, mang tầm vóc khu vực, tương xứng với vai trò, vị trí của một đô thi đặc biệt.

Thực tiễn xây dựng nền văn hóa và con người đã và đang đặt ra cho chúng ta nhiều thách thức trong giai đoạn mới. Đảng ta luôn khẳng định quan điểm văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu và động lực phát triển bền vững, con người là trung tâm trong chiến lược phát triển. Vì thế, xây dựng văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu trong thời đại mới, thực sự trở thành nền tảng tinh thần và động lực phát triển là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của cả nước nói chung và TP.HCM nói riêng. Hơn 320 năm là một khoảng thời gian không dài đối với một đô thị lớn, nhưng Sài Gòn – TP.HCM đã trở nên phồn hoa, đô hội với những sắc thái văn hóa đa dạng, không ngừng vươn lên, phát triển và hội nhập, vượt qua nhiều khó khăn thử thách, có vị trí chính trị quan trọng, là đầu mối giao lưu, hội nhập quốc tế của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước. 

TRẦN THẾ THUẬN - Giám đốc Sở VH&TT TP.HCM