Nhìn từ mô hình di sản liên tỉnh đầu tiên

VHO - Tháng 9.2023, Ủy ban Di sản thế giới UNESCO phê duyệt mở rộng ranh giới Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long sang Quần đảo Cát Bà, đánh dấu mô hình di sản liên tỉnh, thành phố đầu tiên tại Việt Nam. Hiện hai địa phương đang đẩy mạnh hợp tác thực chất, với những cam kết đủ mạnh nhằm khơi thông cơ chế quản lý và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật để thiết lập một hành lang bảo vệ bền vững cho không gian di sản liên vùng.

 Như đã biết, giải pháp cũng như cơ chế phối hợp trong quản lý, bảo vệ di sản liên tỉnh, thành phố sau khi di sản được ghi danh là một trong bốn vấn đề mà Ủy ban Di sản thế giới nêu ra trong quá trình xem xét hồ sơ đề cử mở rộng ranh giới. Bởi đây là mô hình liên tỉnh, thành phố đầu tiên của Việt Nam nên cơ chế phối hợp giữa Quảng Ninh và Hải Phòng vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.

Một số nội dung liên quan đến đánh giá sức tải toàn diện, hoàn thiện kế hoạch ứng phó trước áp lực phát triển kinh tế, xã hội, gia tăng khách du lịch, giao thông trên biển, biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường vẫn là những vấn đề cần nghiên cứu sâu rộng để bảo đảm tính đồng bộ. Bên cạnh đó, áp lực từ phát triển đô thị ven di sản luôn tiềm ẩn nguy cơ tác động trực tiếp đến hệ sinh thái và cảnh quan tự nhiên của vùng lõi.

Liên quan những câu chuyện nêu trên, tại Hội nghị phối hợp quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà diễn ra mới đây, hai địa phương đã thống nhất nhiều giải pháp trọng tâm nhằm chuẩn bị cho Kỳ họp lần thứ 48 của Ủy ban Di sản thế giới tại Hàn Quốc vào cuối tháng 7.2026. Hai địa phương cam kết tiếp tục bảo vệ nghiêm ngặt tài nguyên, môi trường, đa dạng sinh học; kiểm soát chặt chẽ tàu du lịch; chia sẻ dữ liệu số dùng chung; chú trọng nghiên cứu sản phẩm du lịch xanh, chất lượng cao và nâng cao tính tham gia của cộng đồng vào công tác bảo tồn.

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hoàng Đạo Cương ghi nhận những nỗ lực phối hợp đồng bộ, trách nhiệm của Quảng Ninh và Hải Phòng trong thời gian qua, đề nghị hai bên khẩn trương chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu và các điều kiện cần thiết. Quảng Ninh và Hải Phòng cần phối hợp chặt chẽ hơn nữa trong việc thực hiện các khuyến nghị của UNESCO, nâng cao hiệu quả quản lý tổng thể nhằm bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn di sản và phát triển bền vững.

Hiện tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng đang tập trung xây dựng và hoàn thiện Kế hoạch quản lý và Quy chế bảo vệ di sản thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà, hướng tới một mô hình quản trị thống nhất, hiệu quả trong giai đoạn mới. Mục tiêu là bảo đảm hài hòa mối quan hệ giữa bảo tồn và phát huy giá trị dưới góc độ quản trị vùng trên cơ sở đảm bảo tính hệ thống, kết nối của hoạt động quản trị, không bị chia cắt bởi không gian, địa giới và thủ tục hành chính, phục vụ phát triển kinh tế, xã hội bền vững tại địa phương.

Nhiều ý kiến cho rằng, sự hợp tác đầy trách nhiệm của Quảng Ninh và Hải Phòng trong công tác quản lý, bảo vệ, phát huy giá trị Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà thời gian qua, cũng như cùng nhau nỗ lực trong thời gian tới sẽ là mô hình điểm về đồng quản trị di sản liên tỉnh, liên vùng. Từ đây sẽ là bài học tham khảo cho nhiều địa phương khác trong cả nước.