Lễ hội mở cửa rừng đền Chúa Then: Lan tỏa giá trị tâm linh và gắn kết cộng đồng vùng cao

VHO - Trong nhiều ngày qua, lễ hội mở cửa rừng đền Chúa Then tại xã Kép diễn ra nhộn nhịp, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương.

Theo đánh giá của nhân dân, công tác tổ chức được chuẩn bị chu đáo, lực lượng chức năng chủ động phân luồng giao thông, bảo đảm an ninh trật tự, giúp lễ hội diễn ra an toàn, trang nghiêm.

Không gian lễ hội vừa linh thiêng vừa ấm áp tình người, tái hiện sinh động sức sống bền bỉ của một sinh hoạt văn hóa truyền thống đã tồn tại qua nhiều thế hệ nơi vùng núi phía Bắc.

Theo ông Hoàng Minh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Kép, vùng đất này trong lịch sử từng là cửa rừng lớn hướng lên phía Bắc, giữ vai trò quan trọng về giao thương, quân sự và ngoại giao.

Qua nhiều thời kỳ, nơi đây không chỉ ghi dấu những chặng đường lịch sử gắn với công cuộc bảo vệ đất nước mà còn hình thành đời sống văn hóa đặc trưng của cộng đồng các dân tộc Tày, Nùng sinh sống lâu đời.

Chính nền tảng lịch sử – văn hóa ấy đã tạo nên chiều sâu tâm linh cho lễ hội mở cửa rừng, biến nghi lễ đầu xuân trở thành nét sinh hoạt cộng đồng mang ý nghĩa thiêng liêng.

Trong quan niệm dân gian, lễ mở cửa rừng là nghi thức xin phép thần rừng cho người dân bước vào mùa sản xuất mới, cầu mong mưa thuận gió hòa, cây cối sinh sôi, mùa màng bội thu.

Trung tâm tín ngưỡng của lễ hội là việc thờ Thánh Mẫu Thượng Ngàn – vị thần đại diện cho núi rừng, nguồn sống và sự che chở đối với cư dân miền sơn cước. Vì vậy, từng nghi thức đều được thực hiện cẩn trọng, tuân thủ nghi lễ truyền thống, thể hiện sự tôn kính với thiên nhiên và tổ tiên.

Năm nay, các nghi lễ được tổ chức chặt chẽ theo đúng trình tự cổ truyền. Đoàn rước tiến hành rước chân nhang các vị thánh từ đền Cổ Ngựa về đền Chúa Then, dâng hương tại đình Rừng Sấu, đền Cô Bé và nhiều điểm thờ tự trong khu vực.

Đặc biệt, nghi thức rước Bà Chúa Thượng Ngàn cùng đoàn rước đuốc linh thiêng đã tạo nên điểm nhấn ấn tượng, thu hút đông đảo người dân tham gia và chiêm bái.

Ánh lửa rước đuốc hòa cùng tiếng trống, tiếng chiêng vang vọng giữa núi rừng đầu xuân mang lại cảm giác thiêng liêng, gợi nhắc mối quan hệ hài hòa giữa con người và thiên nhiên.

Tại đền Chúa Then, các nghi lễ quan trọng như dâng hương, cúng thần rừng, đọc văn tế xin phép mở cửa rừng, khai mở cửa cung Đại Bái được tiến hành trang trọng.

Sau lễ tế rượu và dâng lễ vật, đoàn rước Thánh, rước lộc rừng trở về đền Cổ Ngựa để phát lộc cho đại biểu, nhân dân và du khách. Khoảnh khắc phát lộc đầu năm trở thành biểu tượng của niềm tin về một năm mới bình an, đủ đầy và thuận lợi.

Một dấu mốc đặc biệt của mùa lễ hội năm nay là việc đền Chúa Then được trao Bằng chứng nhận Di tích lịch sử cấp tỉnh. Sự kiện không chỉ khẳng định giá trị lịch sử – văn hóa lâu đời của di tích mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch văn hóa, tâm linh gắn với sinh kế cộng đồng địa phương.

Đây được xem là bước tiến quan trọng trong hành trình bảo tồn và phát huy bản sắc vùng cửa rừng.

Bên cạnh phần lễ trang nghiêm, phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động mang đậm bản sắc dân tộc như đêm hội hát Then, trình diễn văn hóa dân gian và các trò chơi truyền thống tại đình Rừng Sấu, đền Cô Bé, đền Cổ Ngựa và đền Chúa Then.

Những làn điệu Then ngân vang giữa núi rừng đầu xuân không chỉ tạo nên không gian văn hóa đặc sắc mà còn trở thành cầu nối cảm xúc, thu hút đông đảo người dân và du khách hòa mình vào đời sống tinh thần của cộng đồng địa phương.

Thành công của lễ hội năm nay còn ghi dấu ấn rõ nét từ sự đóng góp thầm lặng nhưng bền bỉ của hai đồng đền – ông Bùi Quang Lưu và ông Lê Hoài Vũ.

Với tâm huyết gìn giữ tín ngưỡng truyền thống, hai ông đã cùng cộng đồng tu bổ, chỉnh trang không gian thờ tự, góp phần đem đến diện mạo mới khang trang, hài hòa cho di tích.

Sự chỉn chu trong từng chi tiết bài trí, từ khuôn viên, ban thờ đến cảnh quan xung quanh đã tạo nên cảm giác trang nghiêm, thanh tịnh, giúp du khách cảm nhận rõ nét hơn chiều sâu tâm linh của vùng đất cửa rừng.

Không chỉ đóng góp về vật chất và công sức, hai vị đồng đền còn đóng vai trò kết nối cộng đồng, quy tụ người dân các thôn bản cùng tham gia gìn giữ lễ hội.

Tinh thần đồng lòng ấy đã tạo nên bầu không khí đoàn kết, khiến lễ hội không chỉ là hoạt động tín ngưỡng mà còn trở thành dịp gặp gỡ, sẻ chia và củng cố mối gắn bó giữa các thế hệ.

Không chỉ để lại ấn tượng với du khách bởi không gian linh thiêng và cách tổ chức bài bản, lễ hội năm nay còn nhận được nhiều phản hồi tích cực từ người dân tham dự.

Vợ chồng ông Hoàng Văn Cam và bà Đào Thị Cải, đến từ TP. Bắc Giang (cũ), cho biết hằng năm mỗi dịp đầu Xuân, ông bà đều trẩy hội đền Chúa Then và dự lễ mở cửa rừng.

Nhưng năm nay mang lại cảm nhận đặc biệt hơn. Theo ông bà, khuôn viên di tích được chỉnh trang khang trang, sạch đẹp, các nghi lễ diễn ra trang nghiêm, trật tự nhưng vẫn giữ được nét gần gũi của sinh hoạt cộng đồng vùng cao.

“Chúng tôi cảm nhận rõ sự linh thiêng và sự đồng lòng của bà con địa phương. Lễ hội không chỉ là dịp đi lễ đầu năm mà còn khiến mọi người thấy gắn bó hơn với truyền thống”, ông Cam chia sẻ.

Bà Đào Thị Cải cũng bày tỏ ấn tượng với không khí đoàn kết của người dân và sự tận tâm của những người gìn giữ di tích. Theo bà, sự thay đổi tích cực về cảnh quan và cách tổ chức đã giúp lễ hội trở nên trang trọng hơn, tạo cảm giác yên bình, ấm áp, khiến du khách muốn quay trở lại trong những mùa lễ sau.

Lễ hội mở cửa rừng đền Chúa Then ngày nay không chỉ là nghi lễ đầu xuân mà còn là điểm hội tụ văn hóa, nơi quá khứ và hiện tại gặp nhau trong dòng chảy truyền thống.

Sự thành công của mùa lễ hội năm nay đã để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong lòng du khách, đồng thời khẳng định vai trò của cộng đồng địa phương trong việc gìn giữ di sản.

Từ không gian linh thiêng của núi rừng, lễ hội tiếp tục lan tỏa thông điệp về sự hòa hợp giữa con người với thiên nhiên, về niềm tin và sức mạnh đoàn kết – những giá trị bền vững giúp văn hóa vùng cao tiếp tục được gìn giữ và phát huy trong đời sống hiện đại.