Làng “thợ may Tây” ở làng Cựu: Sẽ là Trung tâm sáng tạo của Hà Nội?

VHO- Khoa Kiến trúc-Quy hoạch cùng nhóm nghiên cứu mô hình làng nghề - du lịch và làng di sản - du lịch (Đại học Xây dựng Hà Nội) đã thiết lập một đề án đặc biệt mang tên “Làng nghề may-du lịch” với thực thể Làng Cựu (xã Vân Từ, Phú Xuyên, Hà Nội), một ngôi làng cổ hơn 500 tuổi với những biệt thự pha lẫn kiến trúc Việt cổ và Pháp độc đáo.

Một góc làng Cựu

 Đề án được xây dựng với hy vọng làng Cựu trong tương lai sẽ trở thành trung tâm sáng tạo, một điểm đến đầy sức cuốn hút của Hà Nội.

Thương hiệu làng “thợ may Tây” bị quên lãng

Mới đây, Khoa Kiến trúc- Quy hoạch và nhóm nghiên cứu mô hình làng nghề - du lịch và làng di sản - du lịch cùng các nhà thiết kế Việt Nam tài năng đã khởi động đề án “Làng nghề may- du lịch” tại làng Cựu để giới thiệu những giải pháp mang xu hướng mới, tạo ấn tượng mới cho điểm đến này.

 Làng Cựu xưa với những "thợ may Tây"

Dọc theo dòng Nhuệ Giang, làng Cựu là một trong những làng cổ ở Hà Nội có tuổi đời hơn 500 năm. Trước năm 1945, người dân quanh vùng gọi đây là làng “thợ may Tây”. Những thợ may Tây mở cửa hàng, cửa hiệu trên phố cổ Hà Nội được gọi là “thợ may đệ nhất Hà thành”. Bất cứ ai vào làng Cựu đều bị cuốn hút với nét kiến trúc độc đáo của làng cũng như kiến trúc đặc sắc của những ngôi nhà. Ở làng Cựu, những ngôi nhà hiện đại, hay những ngôi nhà cấp bốn kiểu mẫu thời bao cấp đều khó tìm thấy. Nét độc đáo của làng chính là bởi những ngôi nhà nửa ta nửa tây, nửa tráng lệ nửa bình dân, pha lẫn kiến trúc Việt và Pháp rất độc đáo, thôi thúc sự tò mò khám phá của du khách. Đặc biệt, cổng làng Cựu đã khiến nhiều chuyên gia kiến trúc, văn hóa cho rằng đó là cổng làng đẹp nhất Việt Nam.

Những năm gần đây, do quá trình đô thị hóa, người làng rời đến các thành phố lớn làm ăn, nhiều ngôi nhà bị bỏ hoang. Theo TS Lê Quỳnh Chi, KTS. Dương Quỳnh Nga, những người đã thực hiện nghiên cứu về làng Cựu từ năm 2012, trong 49 ngôi nhà cổ tại làng Cựu, hơn một nửa trong số đó bị bỏ hoang hoặc chỉ có một người ở trông nom. Nghề may của làng cũng bị mai một. Hiện nay người làng Cựu chủ yếu nhận gia công những bộ vest hoặc trang phục công sở đại trà. Sau một thời gian dài quên lãng, những ngày đầu năm 2020, Khoa Kiến trúc và Quy hoạch và Nhóm nghiên cứu mô hình làng nghề-du lịch và làng di sản - du lịch (Đại học Xây dựng Hà Nội) cùng một số nhà thiết kế Việt Nam và thương hiệu Italia đã ra mắt đề án “Làng nghề may- du lịch làng Cựu” tại Hà Nội. Đề án nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản vật thể và phi vật thể thông qua các hoạt động hợp tác quốc tế.

 Biệt thự cổ ở làng Cựu

Khôi phục lại thương hiệu may ở làng Cựu

Là một làng nghề may được hình thành từ thời Pháp thuộc, làng Cựu nằm cách trung tâm Hà Nội chỉ 40km. Ngôi làng giữ trong mình nhịp sống thong thả, cùng các công trình cổ kính và lịch sử nghề may từ những năm đầu thế kỷ 20. Vốn là làng thuần nông, những năm 1920, sau trận cháy rụi từ đầu làng đến cuối làng, người làng Cựu bươn chải ra các đô thị lớn để kiếm sống. Từ đây, với bàn tay tài hoa, người làng Cựu đã trở thành những thợ may “đệ nhất Hà thành”, chuyên may mặc đồ cho ông tây bà đầm, trong đó có những nhà may vang tiếng như Đức Lợi, Phúc Mỹ, Phúc Hưng.

Theo nhóm nghiên cứu, lý do chọn làng Cựu để xây dựng đề án được xuất phát từ không gian kiến trúc độc đáo của ngôi làng, một cảnh quan vừa thuần khiết, đặc trưng của các ngôi làng đồng bằng Bắc Bộ vừa có một nghề truyền thống, dù làng Cựu không có nghệ nhân. Trong khi ấy, nhiều làng nghề truyền thống của Hà Nội dù hơn hẳn làng Cựu ở khả năng làm kinh tế, số lượng nghệ nhân đông nhưng cảnh quan lại không thu hút, hấp dẫn khách quốc tế.

 Làng Cựu xưa nổi tiếng với nghề chuyên may mặc đồ Tây

Theo TS Lê Quỳnh Chi, trưởng nhóm nghiên cứu, Đề án “Làng nghề may - du lịch làng Cựu” sẽ được tiến hành dựa trên hai trụ cột chính là khôi phục lại thương hiệu may thông qua các hoạt động thời trang, đồ thủ công, nội thất và tái sử dụng thích nghi các công trình cổ tại làng Cựu. Nhóm nghiên cứu hy vọng ngôi làng trong tương lai sẽ trở thành trung tâm sáng tạo, đóng góp cho mục tiêu phát triển Hà Nội - Thành phố sáng tạo, lấy nguồn lực văn hóa và sáng tạo văn hóa làm nền tảng văn hóa cho quá trình phát triển đô thị bền vững.

TS. Lê Quỳnh Chi cho biết, sau khi nhận được sự đồng ý chính thức của chính quyền địa phương, nhóm nghiên cứu sẽ tiến hành các hoạt động cần thiết để đưa đề án vào thực tiễn. Đặc biệt, đề án nhận được sự đồng hành của đông đảo các nghệ sĩ và những người đam mê nghiên cứu về những giá trị văn hóa truyền thống trong các ngôi làng cổ. Đề án được kỳ vọng tương lai sẽ có những đóng góp tích cực cho địa phương và thành phố với những tiềm năng riêng có của mình.

Tại buổi mắt đề án đã diễn ra lễ ký kết biên bản ghi nhớ giữa 3 bên: PGS. TS Phạm Hùng Cường, đại diện Khoa Kiến trúc và Quy hoạch (Đại học Xây dựng Hà Nội), TS. Lê Quỳnh Chi, đại diện Nhóm nghiên cứu phát triển và ông Alberto Sebastinelli, đại diện Desk Italia. Ba bên cam kết hợp tác cùng phát triển làng Cựu, bảo tồn giá trị văn hóa và phát triển kinh tế địa phương. 

Đề án “Làng nghề may - du lịch làng Cựu” sẽ được tiến hành dựa trên hai trụ cột chính là khôi phục lại thương hiệu may thông qua các hoạt động thời trang, đồ thủ công, nội thất và tái sử dụng thích nghi các công trình cổ tại làng Cựu. Nhóm nghiên cứu hy vọng ngôi làng trong tương lai sẽ trở thành trung tâm sáng tạo, đóng góp cho mục tiêu phát triển Hà Nội - Thành phố sáng tạo, lấy nguồn lực văn hóa và sáng tạo văn hóa làm nền tảng văn hóa cho quá trình phát triển đô thị bền vững.

HOÀNG VY; ẢNH: H.H