Khai mạc Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực

VHO - Sáng 28.9, tại Hà Nội, Hội nghị “Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực” khai mạc, với sự tham dự của khoảng 250 đại biểu, chuyên gia trong nước và quốc tế.

Dự phiên khai mạc có Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban UNESCO Việt Nam Ngô Lê Văn; Thứ trưởng Bộ VHTTDL, Phó Chủ tịch Ủy ban UNESCO Việt Nam Hoàng Đạo Cương.

Cùng dự hội nghị có Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong; Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Đỗ Anh Tuấn cùng lãnh đạo các ban, bộ, ngành, địa phương, đại diện UNESCO, các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu quốc tế.

Hội nghị “Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực” diễn ra từ ngày 27.9 - 1.10 tại Hà Nội và Ninh Bình, do Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam, UBND TP. Hà Nội, UBND tỉnh Ninh Bình, Trung tâm Di sản thế giới UNESCO, Văn phòng UNESCO tại Hà Nội cùng các cơ quan liên quan phối hợp tổ chức.

Phát biểu tại phiên khai mạc, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong nhấn mạnh, di sản là sự kết tinh của lịch sử, văn hóa, ký ức và bản sắc, được hình thành, bồi đắp và trao truyền qua nhiều thế hệ. Bảo tồn di sản vì vậy không chỉ là gìn giữ các công trình, địa điểm hay dấu tích vật chất của quá khứ, mà cốt lõi là bảo vệ những giá trị làm nên ý nghĩa, bản sắc và sức sống của di sản.

Với lịch sử hơn một nghìn năm, Hà Nội có kho tàng di sản phong phú, gồm hơn 6.000 di tích, hàng nghìn di sản văn hóa phi vật thể được kiểm kê, nhiều bảo vật quốc gia cùng các di sản được UNESCO ghi danh. Theo ông Nguyễn Văn Phong, đây vừa là niềm tự hào, vừa đặt lên Thủ đô trách nhiệm lớn trong gìn giữ tính toàn vẹn, tính xác thực và bản sắc của di sản, đồng thời phát huy các giá trị di sản trở thành nguồn lực cho phát triển.

Ông Nguyễn Văn Phong cho rằng, việc tổ chức Hội nghị tại Hà Nội là cơ hội để Việt Nam chủ động tham gia, đóng góp vào đối thoại quốc tế về di sản và tính xác thực; đồng thời tạo diễn đàn để các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và các tổ chức quốc tế chia sẻ kinh nghiệm bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong bối cảnh mới.

Một trong những kết quả quan trọng được kỳ vọng từ Hội nghị là đóng góp vào quá trình xây dựng “Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực”, tiếp nối tiến trình thảo luận quốc tế từ Văn kiện Venice, Nara đến Nairobi, đồng thời phản ánh những vấn đề mới đặt ra trong thực tiễn bảo tồn.

Phát biểu tại Hội nghị, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh ý nghĩa của sự kiện trong bối cảnh Việt Nam và UNESCO kỷ niệm 50 năm quan hệ hợp tác. Đặc biệt, ngày 4.9 vừa qua, Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 80 đã thông qua Nghị quyết tuyên bố giai đoạn 2027-2036 là “Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững”, sáng kiến do Việt Nam khởi xướng và nhận được sự đồng bảo trợ của 103 nước.

Theo Bộ trưởng, trong những biến đổi mang tính thời đại hiện nay, văn hóa và di sản càng có vai trò quan trọng, góp phần tăng cường hiểu biết, vun đắp lòng tin giữa các dân tộc, tạo nền tảng cho hòa bình, hợp tác và phát triển. Di sản là sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại và tương lai, đồng thời là minh chứng cho sự đa dạng và sức sáng tạo của nhân loại.

Đề cập đến khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho rằng đây là một trong những cái nôi của văn minh nhân loại, nơi hội tụ nhiều nền văn hóa, hệ tư tưởng, tôn giáo và tri thức lâu đời. Quá trình giao lưu, tiếp biến qua hàng nghìn năm đã tạo nên nhiều giá trị chung, đồng thời cho thấy các quốc gia có thể tiếp thu thành tựu của thời đại và mở rộng hợp tác quốc tế mà vẫn gìn giữ bản sắc văn hóa.

Với Việt Nam, Bộ trưởng Lê Hoài Trung khẳng định di sản văn hóa là tài sản vô giá, cội nguồn bản sắc dân tộc và một bộ phận của kho tàng di sản nhân loại. Việt Nam nhất quán quan điểm bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn tốt hơn; tôn trọng tối đa yếu tố gốc của di sản và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng. Những quan điểm này đã được thể chế hóa trong Luật Di sản văn hóa năm 2024 và tiếp tục được khẳng định trong các định hướng mới về phát triển văn hóa.

Từ ngày 27.9 - 1.10, các đại biểu sẽ tập trung trao đổi về cách hiểu, đánh giá và bảo vệ tính xác thực trong hệ thống Di sản Thế giới. Đây là vấn đề ngày càng được đặt ra trong bối cảnh các thực hành văn hóa, tri thức địa phương, mối liên hệ giữa cộng đồng với di sản và thiên nhiên được chú trọng hơn, trong khi biến đổi khí hậu, thiên tai, xung đột, đô thị hóa, du lịch và công nghệ mới đang tạo ra những thách thức mới đối với công tác bảo tồn.

Hội nghị tiếp nối các cuộc thảo luận quốc tế được thúc đẩy tại Nairobi năm 2025, tập trung xem xét cách đánh giá tính xác thực trong những bối cảnh di sản có sự vận động, biến đổi nhưng vẫn duy trì các giá trị cốt lõi. Các trường hợp nghiên cứu, thảo luận chuyên môn và khảo sát thực địa sẽ được sử dụng để đối chiếu, kiểm chứng những cách tiếp cận hiện hành.

Một mục tiêu quan trọng của Hội nghị là đóng góp vào xây dựng “Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực”, hướng tới những khuyến nghị thực tiễn cho các quốc gia trong nhận diện, đề cử, bảo tồn, quản lý và giám sát di sản; đồng thời thúc đẩy cách tiếp cận nhất quán, bao trùm và dựa trên minh chứng.

Trong khuôn khổ chương trình, các đại biểu sẽ nghiên cứu trường hợp Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội và thực hiện khảo sát chuyên môn tại Ninh Bình. Qua đó, Việt Nam chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời tiếp thu các cách tiếp cận quốc tế phục vụ công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Việc tổ chức Hội nghị tại Việt Nam cũng diễn ra trong thời điểm UNESCO và Việt Nam kỷ niệm 50 năm quan hệ hợp tác, đồng thời ngay trước thềm “Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững 2027 - 2036” do Đại hội đồng Liên hợp quốc phát động. Đây cũng là diễn đàn để Việt Nam và các quốc gia trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương chia sẻ kinh nghiệm, góc nhìn và đóng góp tiếng nói vào các thảo luận toàn cầu về vai trò của văn hóa, di sản đối với phát triển bền vững