Dấu tích một triều đại nhà Lý kéo dài hơn 200 năm

VHO - Nằm giữa vùng đất Bắc Ninh giàu truyền thống, đền Đô là một di tích quốc gia đặc biệt mang ý nghĩa sâu sắc và giá trị đa dạng về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, tâm linh. Nơi đây ghi dấu sự thịnh vượng của triều đại nhà Lý, chứa đựng nhiều câu chuyện, sự kiện quan trọng của lịch sử dân tộc.

 Đền Đô tọa lạc ở phường Đình Bảng, TP. Từ Sơn, thờ 8 vị vua đầu tiên của triều đại nhà Lý: Lý Thái Tổ (Lý Công Uẩn) - người sáng lập triều đại nhà Lý, trị vì từ năm 1009 đến 1028; Lý Thái Tông (Lý Phật Mã) - con trai của Lý Thái Tổ, trị vì từ năm 1028 đến 1054; Lý Thánh Tông (Lý Nhật Tôn) - con trai của Lý Thái Tông, trị vì từ năm 1054 đến 1072; Lý Nhân Tông (Lý Càn Đức) - con trai của Lý Thánh Tông, trị vì từ năm 1072 đến 1127; Lý Thần Tông (Lý Dương Hoán) - cháu nội của Lý Nhân Tông, trị vì từ năm 1128 đến 1138; Lý Anh Tông (Lý Thiên Tộ) - con trai của Lý Thần Tông, trị vì từ năm 1138 đến 1175; Lý Cao Tông (Lý Long Trát) - con trai của Lý Anh Tông, trị vì từ năm 1176 đến 1210; Lý Huệ Tông (Lý Hạo Sảm) - con trai của Lý Cao Tông, trị vì từ năm 1210 đến 1224.

Theo sử sách để lại, vua Lý Thái Tổ (húy là Công Uẩn) sinh năm Giáp Tuất 974 tại chùa Cổ Pháp (tức chùa Ứng Tâm) thuộc phường Đình Bảng, thành phố Từ Sơn ngày nay.

Từ nhỏ, Lý Công Uẩn sớm bộc lộ tư chất thông minh, tuấn tú, khảng khái và có sức khỏe phi thường. Năm 20 tuổi, ông làm quan triều Tiền Lê, giữ chức Tả thân vệ điện tiền chỉ huy sứ. Sau khi vua Lê Long Đĩnh qua đời, triều thần nhất loạt suy tôn Lý Công Uẩn, lập làm Thiên tử. Ngày Rằm tháng Ba năm Canh Tuất 1010, vào chính ngọ đắc tâm linh, Lý Công Uẩn chính thức làm lễ đăng quang ngôi vị Hoàng đế, đặt niên hiệu Thuận Thiên.

Việc Lý Thái Tổ đăng quang và sau đó ban chiếu dời đô từ Hoa Lư về thành Đại La, đặt tên kinh đô mới là Thăng Long không chỉ mang ý nghĩa địa - chính trị chiến lược, mà còn thể hiện tầm nhìn xa trông rộng và bản lĩnh kiệt xuất của một bậc minh quân.

Vị vua khởi thủy triều Lý còn ban hành nhiều kế sách phát triển kinh tế, mở rộng bang giao đối ngoại, xây dựng nên một vương triều thịnh trị suốt 216 năm và trải qua 9 đời nhà Lý (vị hoàng đế thứ 9 và cuối cùng của triều đại nhà Lý là Lý Chiêu Hoàng - con gái thứ của vua Lý Huệ Tông, trị vì năm 1224 – 1225).

Vương triều Lý không những được đánh giá là một vương triều “thuần từ” nhất, mà còn là một triều đại có công nhất trong lịch sử dân tộc.

Theo tài liệu lịch sử và ghi chép dân gian, sau khi Lý Thái Tổ lên ngôi được 10 năm, tức năm 1019, ông về quê lập một thái miếu nhằm ghi nhớ nguồn cội và bày tỏ lòng tri ân đối với tổ tiên. Cùng lúc này, ông đã chọn một khu đất để làm nơi chôn cất sau khi băng hà, cách đền Đô hiện tại khoảng 1km và đặt tên là Cấm Địa Sơn Lăng.

Đến năm 1028, vua Lý Thái Tổ băng hà và được an táng tại quê nhà theo di nguyện. Hai năm sau, tức năm 1030, vua Lý Thái Tông về quê làm lễ giỗ cha và cho xây dựng lại đền Đô với quy mô lớn hơn. Đồng thời quyết định phát triển nơi đây thành một ngôi đền thờ chính thức ghi nhớ công ơn các vị vua nhà Lý.

Trải qua nhiều thế kỉ, bao thế hệ người Bắc Ninh luôn tự hào vì quê hương của họ đã sản sinh ra bậc vĩ nhân Lý Thái Tổ, vị minh quân anh minh đặt nền móng cho nền độc lập, tự chủ và mở ra thời kỳ phát triển rực rỡ của văn hóa dân tộc.

Được thừa hưởng giá trị, nền tảng của cha ông để lại, tỉnh Bắc Ninh nói chung, thành phố Từ Sơn nói riêng càng nhận rõ trách nhiệm lớn lao trước lịch sử và dân tộc, quyết tâm tiếp tục xây dựng quê hương ngày càng phát triển phồn vinh, hạnh phúc, xứng đáng với công lao và sự nghiệp vẻ vang mà đức vua Lý Thái Tổ trao truyền lại cho nhân dân.

Lịch sử hào hùng và truyền thống văn hoá lâu đời ấy chính là nguồn lực nội sinh to lớn, là nền tảng tinh thần quý báu để Bắc Ninh hôm nay vững vàng trên hành trình phát triển nhanh, toàn diện, bền vững.