Bắc Ninh: Chùa Tổ đón nhận Bằng công nhận Bảo vật quốc gia Tượng Phật bằng gỗ Mẫu Man Nương

VHO - Tượng Phật Mẫu Man Nương có niên đại khoảng thế kỷ XVIII gắn liền với huyền tích Phật Mẫu Man Nương - nhân vật trung tâm của tín ngưỡng Tứ Pháp, một biểu tượng văn hóa đặc sắc thể hiện sự giao thoa giữa Phật giáo du nhập từ Ấn Độ với tín ngưỡng bản địa của cư dân nông nghiệp vùng châu thổ sông Hồng.

Hiện nay, tượng Phật Mẫu Man Nương đang được lưu giữ tại chùa Phúc Nghiêm (chùa Tổ), phường Song Liễu, tỉnh Bắc Ninh.

Ngày 22.5, UBND phường Song Liễu đã tổ chức lễ công bố Quyết định và đón nhận bằng công nhận Bảo vật quốc gia Tượng Phật Mẫu Man Nương tại chùa Tổ (Phúc Nghiêm).

Buổi lễ có sự tham dự của Bí thư Tỉnh uỷ Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hoàng Đạo Cương, đại diện lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh, Cục Di sản văn hoá (Bộ VHTTDL), các ban, sở, ngành; đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Bắc Ninh cùng đông đảo tăng ni, phật tử và nhân dân địa phương.

Tượng Phật Mẫu Man Nương được tạo tác bằng gỗ, phủ sơn son đỏ trong tư thế tọa thiền trên tòa sen, mang vẻ đẹp nữ tính, khỏe khoắn và giàu tính biểu cảm. Điểm đặc biệt là tượng không mặc pháp y, thể hiện dấu ấn tín ngưỡng dân gian và triết lý gắn với tín ngưỡng cầu mưa của cư dân nông nghiệp cổ.

Theo các nhà nghiên cứu, đây là hiện vật độc bản, không có phiên bản thứ hai trong hệ thống di tích hiện nay, có giá trị đặc biệt trong nghiên cứu lịch sử hình thành và phát triển của Phật giáo Việt Nam cũng như tín ngưỡng Tứ Pháp vùng Dâu - Luy Lâu.

Ngày 3.2.2026, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 236/QĐ-TTg công nhận Tượng Phật Mẫu Man Nương là Bảo vật quốc gia, ghi nhận giá trị đặc biệt tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật và tín ngưỡng gắn với vùng Dâu - Luy Lâu, cái nôi của Phật giáo Việt Nam.

Tại lễ đón nhận, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hoàng Đạo Cương cho biết, tỉnh Bắc Ninh có 25 hiện vật, nhóm hiện vật được công nhận là Bảo vật quốc gia. Đây là nguồn tài sản văn hóa vô giá, không chỉ có ý nghĩa đối với địa phương mà còn là bộ phận quan trọng cấu thành di sản văn hóa dân tộc.

Đối với Tượng Phật Mẫu Man Nương chùa Tổ, Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương khẳng định, đây là hiện vật có niên đại thế kỷ XVIII, mang giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, mỹ thuật và tín ngưỡng.

Đồng thời là minh chứng sinh động cho quá trình giao lưu, tiếp diễn văn hóa và sự phát triển của Phật giáo Việt Nam tại vùng Dâu – Luy Lâu, một trong những cái nôi Phật giáo sớm nhất của cả nước.

Nghệ thuật tạo hình của pho tượng thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa ảnh hưởng mỹ thuật Phật giáo Ấn Độ và yếu tố văn hóa bản địa, phản ánh đời sống tinh thần, tư duy thẩm mỹ và kỹ thuật chế tác của người Việt qua nhiều thế kỷ.

Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương đề nghị tỉnh Bắc Ninh tiếp tục rà soát, hoàn thiện phương án bảo vệ đặc biệt đối với các bảo vật quốc gia; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, kiểm kê và bảo tồn; đồng thời chú trọng phát huy giá trị di sản gắn với giáo dục truyền thống, nghiên cứu khoa học và phát triển du lịch văn hóa.

Bắc Ninh cũng cần tiếp tục chủ động, sáng tạo trong xây dựng cơ chế, chính sách; huy động nguồn lực xã hội, phát triển nguồn nhân lực, đẩy mạnh chuyển đổi số, bảo quản bảo vật quốc gia… Qua đó đưa di sản văn hóa trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế bền vững của địa phương.

Đặc biệt, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ về trách nhiệm bảo vệ di sản; huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa gắn với bảo tồn di sản.

Theo ông Nguyễn Văn Thược, Bí thư Đảng ủy phường Song Liễu, việc Tượng Phật Mẫu Man Nương được công nhận là Bảo vật quốc gia không chỉ là niềm vinh dự lớn lao đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương, mà còn đặt ra yêu cầu, trách nhiệm cao hơn trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Trong thời gian tới, Đảng ủy phường Song Liễu sẽ tăng cường vai trò lãnh đạo trong công tác quản lý, bảo vệ di sản; phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng xây dựng và thực hiện nghiêm quy chế bảo vệ, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho Bảo vật quốc gia.

Cùng với đó, địa phương tiếp tục quán triệt phương châm “bảo tồn gắn với phát triển”, chú trọng đầu tư, tôn tạo cảnh quan khu di tích chùa Tổ theo đúng quy hoạch, giữ gìn nguyên trạng và từng bước nâng cao giá trị di sản.

Phường Song Liễu sẽ phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, huy động các nguồn lực xã hội hóa, tăng cường truyền thông, quảng bá nhằm lan tỏa rộng rãi giá trị của Bảo vật quốc gia đến đông đảo nhân dân và du khách.