Khai mạc trưng bày “Cổ vật tiêu biểu tỉnh Bắc Ninh”

VHO - Chào mừng thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, đồng thời triển khai Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, từ ngày 23.3 - 2.4, tại Bảo tàng Bắc Ninh số 2, Sở VHTTDL tỉnh phối hợp với Hội Sưu tầm, Nghiên cứu cổ vật Kinh Bắc tổ chức trưng bày chuyên đề “Cổ vật tiêu biểu tỉnh Bắc Ninh”.

Đây cũng là một trong những hoạt động tại sự kiện Festival "Về miền di sản Bắc Ninh - 2026”. 

Dự Lễ khai mạc trưng bày có Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Mai Sơn.

Phát biểu tại Lễ khai mạc, Phó Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Bắc Ninh Trương Quang Hải cho biết, Bắc Ninh - vùng đất Kinh Bắc ngàn năm văn hiến - không chỉ nổi danh với những làn điệu dân ca Quan họ đằm thắm, mà còn là nơi hội tụ, kết tinh của nhiều giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc, được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc.

Những cổ vật còn lưu giữ đến ngày hôm nay chính là những chứng tích sống động phản ánh chiều sâu văn hoá, trình độ kỹ thuật, tư duy thẩm mỹ và đời sống tinh thần của các thế hệ cha ông.

“Thông qua hoạt động trưng bày lần này, Ban tổ chức mong muốn tạo một không gian giao lưu, kết nối giữa các nhà quản lý, các nhà nghiên cứu, các nhà sưu tầm và công chúng yêu di sản. Qua đó góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của di sản văn hóa, khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm trong việc gìn giữ và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Đồng thời, đây cũng là dịp để tôn vinh những đóng góp thầm lặng nhưng vô cùng quý báu của các tổ chức, cá nhân đã tâm huyết sưu tầm, gìn giữ và trao truyền những giá trị cổ vật cho hôm nay và mai sau”, Phó Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Bắc Ninh Trương Quang Hải nhấn mạnh.

Trưng bày chuyên đề: "Cổ vật tiêu biểu tỉnh Bắc Ninh" giới thiệu hơn 500 hiện vật tiêu biểu, có xuất xứ từ Việt Nam qua nhiều thời kỳ lịch sử, hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Bắc Ninh số 1, Bảo tàng Bắc Ninh số 2 và trong các bộ sưu tập quý của các hội viên Hội Sưu tầm, nghiên cứu Cổ vật Kinh Bắc.

Mỗi hiện vật là một câu chuyện, một lát cắt của lịch sử, góp phần tái hiện bức tranh sinh động về tiến trình phát triển của vùng đất và con người Bắc Ninh nói riêng, Việt Nam nói chung.

Theo ông Nguyễn Hữu Mạo, Giám đốc Bảo tàng Bắc Ninh số 2, trưng bày được sắp xếp theo ba chủ đề, xuyên suốt từ thời kỳ tiền Đông Sơn - Đông Sơn đến thời kỳ phong kiến độc lập, tự chủ (thế kỷ X-XX).

Cụ thể, chủ đề “Cổ vật tiêu biểu thời kỳ văn hóa tiền Đông Sơn - Đông Sơn” giới thiệu các hiện vật như trống đồng, thạp đồng, đồ trang sức, công cụ bằng đá…, phản ánh bước phát triển vượt bậc về kỹ thuật kim khí của người Việt.

Đặc biệt, triển lãm có sự góp mặt của chiếc Thạp đồng thuộc bộ sưu tập của ông Nguyễn Thế Hồng - Giám đốc Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng. Hiện vật nổi bật với hoa văn trang trí độc đáo, kỹ thuật chế tác tinh xảo và đã được công nhận là bảo vật quốc gia năm 2023.

Chủ đề 2 “Cổ vật tiêu biểu thời kỳ Bắc thuộc” với hơn 100 hiện vật thuộc nhiều loại hình như ấm, đồ trang trí, một số cấu kiện kiến trúc... niên đại từ thế kỷ I-X. Các hiện vật phản ánh giai đoạn lịch sử đặc biệt, quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa sâu sắc giữa bản địa và bên ngoài.

Chủ đề 3 “Cổ vật tiêu biểu thời kỳ phong kiến độc lập tự chủ (thế kỷ X-XX)” có số lượng hiện vật phong phú nhất trong chuyên đề trưng bày. Điểm nhấn là các hiện vật gốm thời Lý: thạp, ấm... Những hiện vật này tiêu biểu cho giai đoạn phát triển rực rỡ của nghệ thuật gốm sứ Việt Nam.

Thời kỳ này có các dòng men đặc trưng như men ngọc, men ngà, men nấu và hoa nâu; nổi bật bởi chất gốm mỏng nhẹ, dáng thanh thoát cùng kỹ thuật khắc chìm, chạm nổi tinh xảo. Đây là thời kỳ đỉnh cao của văn minh Đại Việt, trong đó Bắc Ninh - Kinh Bắc giữ vai trò là một trung tâm quan trọng của cả nước.

Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, trong đó có cổ vật, không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan quản lý nhà nước mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

“Chúng tôi tin tưởng rằng, với sự quan tâm của các cấp, các ngành và sự đồng hành của cộng đồng, di sản văn hóa Bắc Ninh sẽ tiếp tục được bảo tồn bền vững và lan tỏa mạnh mẽ, góp phần xây dựng hình ảnh Bắc Ninh - miền di sản "sống", giàu bản sắc và đầy sức hấp dẫn", Giám đốc Bảo tàng Bắc Ninh số 2 Nguyễn Hữu Mạo khẳng định.

Nhân dịp này, nhà sưu tập (NST) Nguyễn Thế Hồng, Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng, phường Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh hiến tặng 1 phiên bản tỉ lệ 1:1 bảo vật quốc gia ấn vàng "Hoàng đế chi bảo", chất liệu đồng mạ vàng. Trước đó, năm 2023, dưới sự bảo trợ của Chính phủ và các bộ, ngành, cơ quan Việt Nam, doanh nhân Nguyễn Thế Hồng đã chi 6,1 triệu Euro (hơn 153 tỉ đồng) mua thành công ấn vàng "Hoàng đế Chi Bảo" từ Pháp.

Sau hơn 1 năm hồi hương, ấn vàng "Hoàng đế chi bảo" được trưng bày và bảo quản an toàn, nghiêm mật tại Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng, hạn chế khách tham quan. Bảo vật gốc đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia năm 2025.

NST Nguyễn Như Lực, phường Vĩnh Yên, tỉnh Phú Thọ hiến tặng 2 thạp gốm niên đại thời Lý - Trần (thế kỷ XI - XIII). Đây là đồ gốm được chế tạo công phu, cốt dày đặn, phủ toàn bộ men trắng ngà, là loại hình đồ gia dụng và phục vụ tôn giáo.

Đồ gốm thời Lý - Trần thể hiện một bước tiến đặc biệt trong lịch sử gốm sứ cổ Việt Nam, đạt đỉnh cao trong cách tạo dáng và trang trí khẳng định một tinh thần phục hưng các giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc.

Ngoài ra, NST Nguyễn Tiến Hùng, Sơn Đông, Lập Thạch, Phú Thọ hiến tặng 3 hiện vật: Ghè, âu gốm niên đại thời Hán (thế kỷ I - III) và nồi gốm văn hóa Đông Sơn (cách nay 2.500 - 2.000 năm).

NST Nguyễn Long Giang, thôn Quang Châu, xã Ngọc Thiện, tỉnh Bắc Ninh hiến tặng 4 hiện vật: 1 hũ gốm niên đại thời Hán và 3 giáo đồng văn hóa Đông Sơn.

NST Thiều Đức Khánh, thôn Tân Thịnh, xã Hội Thịnh, tỉnh Phú Thọ hiến tặng 3 hiện vật: 1 chum gốm niên đại thời Hán, 2 bát gốm Chu Đậu, niên đại cuối thế kỷ XIV đến thế kỷ XVI.

NST Nguyễn Hữu Tể, phường Kinh Bắc, tỉnh Bắc Ninh hiến tặng 1 tượng bán thân nữ Chăm Pa niên đại thế kỷ XIX; NST Quách Cung Huân, xã Kẻ Sặt, TP. Hải Phòng hiến tặng 1 lư hương gốm Phù Lãng niên đại thế kỷ XVIII…

Cũng nhân dịp này, Hội Sưu tầm, nghiên cứu Cổ vật Kinh Bắc đã phát động hội viên quyên góp kinh phí tặng quà từ thiện cho Bệnh viện Da liễu Bắc Ninh, Hội từ thiện chùa Đại Bi và 2 học sinh có hoàn cảnh khó khăn đạt được nhiều thành tích trong học tập.