Xây dựng, phát triển mạng lưới chuyên gia, trí thức công nghệ chiến lược

VHO - Chiều ngày 10.8, tại Hà Nội, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao tổ chức Hội thảo “Xây dựng và phát triển các mạng lưới chuyên gia, trí thức trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược”.

Phát biểu tại Hội thảo, bà Lê Thị Thu Hằng, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao đã thông tin về việc Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2.8.2026 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Nghị quyết 23 khẳng định người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, mà còn là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia, là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới, đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

Bên cạnh đó, tư duy về công tác người Việt Nam ở nước ngoài đã được nâng tầm, từ “vận động, tập hợp, chăm lo” sang “đồng hành, kiến tạo cơ chế” để người Việt Nam ở nước ngoài tham gia sâu hơn trong hành trình hội nhập, xây dựng và phát triển đất nước.

Nhấn mạnh Hội thảo là một trong những hoạt động đầu tiên được Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao tổ chức nhằm cụ thể hóa các quan điểm chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Nghị quyết số 23-NQ/TW về công tác người Việt Nam ở nước ngoài và để tiếp tục triển khai hiệu quả các nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng khẳng định, Hội thảo là dịp tốt để các bên cùng trao đổi, tìm giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các mạng lưới chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài, hướng tới mục tiêu không chỉ kết nối nguồn lực mà còn tạo ra các dự án, sản phẩm và kết quả hợp tác cụ thể phục vụ phát triển đất nước.

Thứ trưởng đồng thời bày tỏ sự tin tưởng rằng, với sự tham gia của các cơ quan quản lý nhà nước - viện, trường - doanh nghiệp - chuyên gia ở trong, ngoài nước, kết quả của Hội thảo sẽ là cơ sở quan trọng để Bộ Ngoại giao và các bộ, ngành liên quan triển khai hiệu quả nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu và phát triển các mạng lưới chuyên gia, trí thức trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược theo chỉ đạo của Chính phủ.

Hội thảo đã ghi nhận gần 20 tham luận, ý kiến đóng góp của các đại biểu ở trong và ngoài nước, trong đó, các đại biểu đều nhất trí rằng, với vốn tri thức chuyên môn sâu rộng, được đào tạo bài bản và kinh nghiệm làm việc dày dặn trong môi trường quốc tế, đội ngũ trí thức người Việt Nam ở nước ngoài chính là một trong những nguồn lực quan trọng đóng góp cho sự phát triển của đất nước.

Các đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho sự tham gia của chuyên gia, trí thức kiều bào trong việc giải quyết các bài toán lớn, các nhiệm vụ khoa học, công nghệ ở trong nước.

Bên cạnh đó, các cơ quan, doanh nghiệp trong nước cũng cần có những đề bài cụ thể, có cơ chế kết nối, đặt hàng hiệu quả để “cung gặp được cầu”, bảo đảm kết nối được “đúng người, đúng việc”.

Hội thảo cũng đã nghe đại diện các cơ quan quản lý, lãnh đạo của một số mạng lưới chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài trình bày về những bài học kinh nghiệm trong việc thành lập, duy trì, vận hành mạng lưới, từ đó đưa ra những khuyến nghị về mặt chính sách cũng như bài học thực tiễn trong việc triển khai xây dựng, phát triển mạng lưới chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài trong các lĩnh vực chiến lược.

Một số ý kiến nhấn mạnh, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vận hành bền vững thường được xây dựng từ những con người hội đủ 3 đặc điểm: có năng lực chuyên môn thực chất, có tinh thần hợp tác và có mong muốn tạo ra giá trị cho cộng đồng. Điều này đặc biệt quan trọng đối với thế hệ trí thức trẻ.

Nhiều nhà khoa học trẻ hiện nay không tìm đến các tổ chức vì chức danh hay cơ cấu tổ chức, mà vì họ tìm thấy ở đó một cộng đồng có cùng hệ giá trị, một môi trường cởi mở để học hỏi, hợp tác và tạo ra tác động thực tế. Chính sự đồng điệu về giá trị, chứ không phải cơ cấu hành chính, mới là chất kết dính bền vững nhất của một mạng lưới tri thức.

Cũng có ý kiến cho rằng giá trị của một mạng lưới chuyên gia không nằm ở độ dài của danh sách thành viên.

Một mạng lưới chỉ 100 người nhưng có thể huy động được 30 người cùng giải quyết những bài toán cụ thể có thể có giá trị hơn rất nhiều so với một danh sách hàng nghìn người nhưng không tạo được hoạt động thực chất.

Vì vậy, việc xây dựng mạng lưới chuyên gia không nên chạy theo số lượng mà phải tìm được đúng người. Từ thực tiễn đó, các đại biểu đã cung cấp một số gợi ý cho việc phát triển các mạng lưới chuyên gia Việt Nam trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Theo đó, việc xây dựng một mạng lưới có thể bắt đầu bằng những nhóm chuyên gia tinh hoa theo từng lĩnh vực cụ thể như AI, dữ liệu, lượng tử, công nghệ sinh học, điện toán đám mây… được xác định theo nhu cầu quốc gia.

Quan trọng hơn, mỗi mạng lưới cần gắn với những nhiệm vụ cụ thể của đất nước. Khi Việt Nam có một bài toán cần giải quyết, chúng ta phải biết: Ai là chuyên gia người Việt giỏi nhất trên thế giới về bài toán đó và họ đang ở đâu; họ có thể đóng góp theo hình thức nào và ai chịu trách nhiệm kết nối họ với đúng cơ quan, đúng doanh nghiệp, đúng dự án tại Việt Nam.

Những tham luận, ý kiến đóng góp tâm huyết, trách nhiệm cao của các đại biểu và đại diện các mạng lưới chuyên gia, trí thức kiều bào đều là nguồn tri thức quý báu, có giá trị tham khảo cao để các cơ quan cùng phối hợp nghiên cứu, tham mưu, đề xuất các cơ chế, chính sách cho Đảng và Nhà nước nhằm phát huy hơn nữa vai trò, sự đóng góp của lực lượng chuyên gia, trí thức Việt Nam ở nước ngoài trong phát triển các lĩnh vực công nghệ chiến lược của đất nước.

Thông qua Hội thảo, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao mong muốn phát huy, tăng cường hơn nữa vai trò của các mạng lưới chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Đồng thời tạo nhịp cầu kết nối, chia sẻ thông tin, kinh nghiệm thực tiễn giữa các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp với đội ngũ chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài để cùng tìm ra giải pháp tháo gỡ một số “điểm nghẽn” hiện nay.

Qua đó tạo xung lực mới góp phần thúc đẩy kết nối, thu hút, phát huy chất xám, sự đóng góp của chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.