Xác định tác phẩm nghệ thuật trên đá cổ nhất thế giới trong hang động Indonesia

VHO - Một hình vẽ phác thảo bàn tay người bên trong hang động trên đảo Muna, Indonesia, vừa được các nhà khoa học xác định là ví dụ lâu đời nhất về nghệ thuật khắc đá từng được biết đến, với niên đại tối thiểu 67.800 năm.

Theo Reuters, phát hiện này góp phần làm sáng tỏ những bước đi đầu tiên của sự sáng tạo biểu tượng của con người trong quá trình di cư khỏi châu Phi.

Hình vẽ được tạo bằng khuôn mẫu màu đỏ, hiện đã phai mờ theo thời gian và hầu như không còn rõ nét trên vách đá.

Dù vậy, các nhà nghiên cứu cho rằng đây vẫn là minh chứng quan trọng cho khả năng sáng tạo của người cổ đại khi loài người lan rộng khắp châu Á và các đảo thuộc Indonesia, trước khi tiếp tục hành trình đến châu Úc.

Dấu tay cổ xưa này được phát hiện trong hang đá vôi Liang Metanduno, nằm trên đảo Muna, Indonesia. Các nhà khoa học đã xác định niên đại tối thiểu của hình vẽ bằng cách phân tích hàm lượng nguyên tố urani trong các lớp khoáng chất tích tụ dần trên bề mặt chất màu.

Theo các nhà nghiên cứu, hình vẽ và nhiều hình ảnh tương tự khác được tạo ra bằng cách thổi chất màu lên bàn tay đặt áp sát vách đá. Đáng chú ý, phong cách thể hiện dấu tay này được cho là chỉ xuất hiện tại khu vực Sulawesi.

“Đầu các ngón tay được định hình cẩn thận để trông nhọn hơn,” ông Maxime Aubert, chuyên gia khoa học khảo cổ tại Đại học Griffith, cho biết trong nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature.

Theo ông Aubert, những người cổ đại dường như đã cố ý biến đổi hình ảnh bàn tay thành một dạng khác, có thể giống móng vuốt động vật.

Nhà khảo cổ Adam Brumm, đồng tác giả nghiên cứu, cho rằng các hình ảnh này có thể mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc, phản ánh mối quan hệ biểu tượng phức tạp giữa con người cổ đại và thế giới động vật.

Hình vẽ bàn tay tại Liang Metanduno cổ hơn bức tranh hang động mô tả ba hình người tương tác với một con lợn tại địa điểm Leang Karampuang ở tây nam Sulawesi, có niên đại ít nhất 51.200 năm.

Nó cũng sớm hơn nghệ thuật khắc đá dạng bàn tay tại Maltravieso (Tây Ban Nha), có niên đại khoảng 64.000 năm và được cho là do người Neanderthal tạo ra.

Dù hình ảnh mới được mô tả hiện rất khó nhận diện, các nhà nghiên cứu cho biết đã tìm thấy nhiều hình vẽ gần như giống hệt, với chất lượng tốt hơn, tại các địa điểm khác trong khu vực.

Điều này cho thấy thiết kế này không phải là một sản phẩm đơn lẻ. Những nghiên cứu trước đây tại Sulawesi cũng đã ghi nhận các hình vẽ mô tả hình người mang đặc điểm động vật, có niên đại ít nhất 48.000 năm.

Hiện nay, hang Liang Metanduno là một điểm du lịch, thường thu hút du khách nhờ những bức tranh lớn và có niên đại muộn hơn, được cho là do các cộng đồng nông dân nói tiếng Austronesian – những người xuất hiện trong khu vực khoảng 4.000 năm trước – sáng tạo.

Theo các nhà khoa học, việc xác định niên đại của hình vẽ bàn tay tại Liang Metanduno có ý nghĩa quan trọng trong việc làm rõ thời điểm và con đường di cư của Homo sapiens đến châu Úc.

Các bằng chứng khảo cổ và di truyền gần đây ngày càng ủng hộ giả thuyết “niên đại dài”, cho rằng con người hiện đại đã đến Úc sớm hơn, khoảng 60.000 năm trước, và đã tạo ra nghệ thuật mang tính biểu tượng trong suốt hành trình di cư qua Đông Nam Á.