Trung Quốc: Gắn di sản văn hóa với du lịch

VHO - Trong làn sóng toàn cầu hóa và đô thị hóa, nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một. Tuy nhiên, Trung Quốc đang cho thấy một hướng đi hiệu quả đó là gắn di sản văn hóa với du lịch, biến truyền thống thành tài sản trí tuệ địa phương, qua đó tạo động lực phát triển kinh tế bền vững.

Theo các chương trình hỗ trợ từ nhiều bộ ngành, số lượng nghệ nhân nông thôn tại Trung Quốc đã vượt 130.000 người vào năm 2026. Họ không chỉ là những người lưu giữ nghề cổ mà còn đóng vai trò như “đại sứ văn hóa”, kết nối làng quê với thị trường hiện đại và du khách quốc tế.

Tại tỉnh An Huy, miền Đông Trung Quốc, nghệ nhân Trương Văn Kiên, 58 tuổi đã dành hơn bốn thập kỷ để theo đuổi nghề làm bút lông Huyền truyền thống, một nghề thủ công có lịch sử hơn 2.000 năm. Để hoàn thiện một chiếc bút, người thợ phải trải qua hơn 100 công đoạn, trong đó có những bước đòi hỏi sự tỉ mỉ mà máy móc không thể thay thế.

Ông Trương chia sẻ: “Chất lượng bút lông Huyền nổi tiếng đến mức chúng còn được dùng làm cống phẩm dâng lên triều đình. Tôi biết những câu chuyện này từ khi còn nhỏ". Là người thừa kế đời thứ năm của nghề này, ông Trương bắt đầu học từ cha mình năm 15 tuổi. 

Nghề thủ công này, giống như việc xây dựng một công trình thu nhỏ từ những sợi lông nhỏ là không thể thay thế. Một đầu bút lông Huyền đạt chuẩn phải sắc bén nhưng vẫn giữ được mực, đồng thời lông bút phải dẻo dai.

Những tiêu chuẩn này cũng cho thấy tinh thần nhân văn cổ xưa của việc "giấu đi sự sắc bén của bản thân nhưng vẫn kiên định". Như ông Trương đã nói: "Tinh thần của người thợ thủ công là công việc khó khăn nhất là công việc không được nhìn thấy."

Không chỉ là một sản phẩm, mỗi chiếc bút còn chứa đựng triết lý sống và tinh thần thủ công truyền thống, bền bỉ, kiên định và chú trọng những giá trị “không nhìn thấy”. Chính những câu chuyện phía sau sản phẩm đã trở thành điểm hấp dẫn đối với du khách khi đến tham quan làng nghề.

Ở nhiều địa phương, truyền thống không chỉ được gìn giữ mà còn được làm mới để phù hợp với thị hiếu hiện đại. Tại vùng nông thôn tỉnh Tứ Xuyên, nghệ nhân Yang Wenyi đã thổi luồng sinh khí mới vào nghệ thuật thắt dây cổ xưa, sáng tạo nên những sản phẩm độc đáo như gấu trúc, đầu cá hay các món quà lưu niệm mang đậm dấu ấn văn hóa.

Loại hình thắt dây có lịch sử 4.500 năm,nổi tiếng với hơn 120 kiểu thắt dây truyền thống, bao gồm cả kiểu thắt "nút đàn tỳ bà". Theo nghệ nhân Yang Wenyi , việc ghi nhớ tất cả các kiểu thắt này cần thời gian và tập trung hơn vào việc "kết hợp chúng để tạo ra những thiết kế mới".

Việc đưa các sản phẩm này ra quốc tế, đồng thời xây dựng làng nghề thành điểm đến du lịch, đã giúp địa phương thu hút du khách và tạo thêm nhiều cơ hội việc làm. Từ một ngôi làng hẻo lánh, nơi đây dần hình thành hệ sinh thái du lịch với nhà hàng, homestay và các không gian trải nghiệm văn hóa.

Không chỉ thủ công mỹ nghệ, ẩm thực truyền thống cũng trở thành một phần quan trọng trong phát triển du lịch. Tại Cam Túc, món “Bát Bát Hà Châu” với lịch sử lâu đời vẫn được giữ nguyên công thức, nhưng được nâng tầm trải nghiệm để phục vụ du khách.

Những món ăn không chỉ đơn thuần là thực phẩm, mà còn kể lại câu chuyện văn hóa địa phương, tạo nên sức hút đặc biệt khiến du khách quay trở lại.

Việc kết hợp truyền thống với du lịch đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Tại nhiều địa phương, các làng nghề hình thành chuỗi sản xuất hoàn chỉnh, từ cung ứng nguyên liệu, chế tác đến đóng gói và dịch vụ du lịch. Người dân có thêm việc làm ngay tại quê hương, hạn chế tình trạng di cư lao động.

Đặc biệt, phụ nữ và người cao tuổi, những nhóm từng ít cơ hội việc làm thì nay trở thành lực lượng quan trọng trong sản xuất và dịch vụ du lịch. Thu nhập tăng lên, đời sống được cải thiện, đồng thời bản sắc văn hóa cũng được gìn giữ.

Mô hình kết hợp truyền thống với du lịch không chỉ giúp bảo tồn di sản mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho nông thôn. Khi mỗi sản phẩm thủ công, mỗi món ăn hay mỗi câu chuyện văn hóa đều có thể trở thành “trải nghiệm du lịch”, giá trị của truyền thống được nâng lên một tầm cao mới.

Trong tương lai, việc tiếp tục đầu tư vào đào tạo nghệ nhân, xây dựng thương hiệu và phát triển du lịch bền vững sẽ là chìa khóa để các làng quê không chỉ giữ được “hồn cốt” văn hóa mà còn vươn lên mạnh mẽ trong nền kinh tế hiện đại.