Trung Đông “chao đảo” trước xung đột

VHO - Căng thẳng leo thang giữa Mỹ - Israel và Iran đã biến Trung Đông thành “điểm nóng” khi hai bên liên tiếp tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) vào các mục tiêu quân sự và hạ tầng chiến lược.

 Mỹ và Israel vào cuối tuần qua đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran, trong đó có thủ đô Tehran trong chiến dịch mà Tổng thống Mỹ Donald Trump mô tả là “chiến dịch quy mô lớn”.

Ngay sau đó, Iran đã nhanh chóng đáp trả bằng việc phóng tên lửa nhằm vào Israel và các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực. Truyền thông nhà nước Iran dẫn thông báo cho biết lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei đã thiệt mạng, tuyên bố 40 ngày quốc tang và kỳ nghỉ lễ quốc gia kéo dài 7 ngày để tưởng niệm ông.

Trước diễn biến leo thang căng thẳng, nhiều quốc gia đã kêu gọi công dân rời khỏi Israel và Iran sớm nhất có thể trong bối cảnh căng thẳng leo thang. Xung đột cũng làm gián đoạn chuyến bay trên khắp Trung Đông và các khu vực khác khi nhiều quốc gia trong khu vực đóng cửa không phận và các sân bay quan trọng kết nối châu Âu, châu Phi và phương Tây với châu Á bị ảnh hưởng trực tiếp. Hàng trăm nghìn hành khách đã bị mắc kẹt hoặc phải chuyển hướng đến các sân bay khác sau khi Israel, Qatar, Syria, Iran, Iraq, Kuwait và Bahrain đóng cửa không phận.

Theo dữ liệu vận hành từ Cơ quan Quản lý Sân bay Dubai và hệ thống theo dõi bay thời gian thực FlightRadar24, hàng trăm chuyến bay bị hủy bỏ hoàn toàn hoặc rơi vào tình trạng hoãn chuyến kéo dài. Dubai và Doha hiện nằm tại giao điểm của các tuyến bay Đông - Tây, trung chuyển lưu lượng đường dài giữa châu Âu và châu Á thông qua mạng lưới chuyến bay nối chuyến được lên lịch chặt chẽ. Hiện sân bay Dubai đã hư hại, nếu sân bay phải đóng cửa kéo dài, tác động sẽ lan xa vượt ra ngoài khu vực, buộc các hãng hàng không trên toàn cầu phải đổi lộ trình hoặc hủy dịch vụ.

Nhiều máy bay từ châu Âu như Dublin, Warsaw, Istanbul đã bay được nửa đường nhưng phải quay ngược trở lại vì không thể hạ cánh. Các chuyến bay từ Mỹ đi Ấn Độ hay Đông Nam Á vốn phải đi qua vùng Vịnh, giờ đây phải đáp xuống Cairo, Ai Cập hay Athens, Hy Lạp.

Nhiều khách từ Sri Lanka hay Bangladesh cũng phải hạ cánh tạm thời tại Oman thay vì đến Dubai như dự định. Các động thái này phản ánh tâm lý thận trọng của cộng đồng quốc tế trước nguy cơ leo thang, đồng thời cho thấy lo ngại về những hệ lụy an ninh và kinh tế có thể phát sinh.

Trước những diễn biến trên, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã triệu tập một cuộc họp khẩn để thảo luận về các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, cũng như những diễn biến leo thang sau đó trong khu vực. Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres đã lên án các cuộc không kích của Israel nhằm vào Iran cũng như các hành động đáp trả của Iran.

“Việc Mỹ và Israel sử dụng vũ lực chống lại Iran, cùng với các hành động trả đũa sau đó của Iran trên toàn khu vực, đã làm suy yếu hòa bình và an ninh quốc tế”, ông António Guterres nêu rõ trong một tuyên bố, đồng thời kêu gọi các bên lập tức ngừng bắn và quay trở lại bàn đàm phán.

Những diễn biến mới liên quan đến căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran tiếp tục thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế, trong bối cảnh nhiều bên kêu gọi kiềm chế và ưu tiên giải pháp ngoại giao nhằm ngăn ngừa nguy cơ bất ổn lan rộng tại Trung Đông.

Các nước như Mỹ, Nga, Anh, Liên minh châu Âu, Australia, Trung Quốc và Ấn Độ… cũng bày tỏ lo ngại về xung đột quân sự Mỹ, Israel và Iran, đồng thời phát cảnh báo an ninh, khuyến nghị công dân hạn chế đi lại tới Israel và Iran.

Về phía Việt Nam, trước những diễn biến mới liên quan đến tình hình tại khu vực, Bộ Ngoại giao và các cơ quan liên quan trong nước đã chỉ đạo các cơ quan đại diện Việt Nam tại Iran và Israel phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong nước, các cơ quan đại diện Việt Nam tại các địa bàn lân cận, các cơ quan chức năng, các cơ quan ngoại giao sở tại theo dõi sát tình hình, sẵn sàng các biện pháp cần thiết bảo đảm an toàn cho công dân Việt Nam và trụ sở các cơ quan đại diện.

Việt Nam bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình hình xung đột leo thang phức tạp tại khu vực Trung Đông, đe dọa nghiêm trọng tính mạng và an toàn của người dân, hòa bình, ổn định của khu vực và thế giới. Đồng thời kêu gọi các bên liên quan kiềm chế tối đa, chấm dứt ngay các hành động leo thang căng thẳng, bảo vệ dân thường và các cơ sở hạ tầng thiết yếu, giải quyết bất đồng bằng các biện pháp hòa bình, tuân thủ nghiêm túc luật pháp quốc tế, Hiến chương và các nghị quyết liên quan của Liên Hợp Quốc, tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia, tạo điều kiện thuận lợi cho các đàm phán hòa bình vì an ninh, an toàn, hòa bình, ổn định ở khu vực và trên thế giới.