Tạo môi trường sử dụng tiếng Việt, kết nối các thế hệ và duy trì bản sắc văn hoá tại Nhật Bản

VHO - Ngày 23.8, tại thành phố Higashi Osaka, Nhật Bản, vòng chung kết Cuộc thi “Tôi yêu Tiếng nước tôi” đã diễn ra với sự tham dự của đại diện cơ quan ngoại giao Việt Nam, các hội đoàn, nghệ sĩ, phụ huynh và cộng đồng người Việt Nam tại khu vực Kansai.

Phát huy gìn giữ, thực hành và lan tỏa tiếng Việt

Sự kiện nằm trong khuôn khổ hoạt động kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19.8.1945 - 19.8.2026) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2.9.1945 - 2.9.2026).

Cuộc thi được tổ chức nhằm hướng tới việc gìn giữ, thực hành và lan tỏa tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản, đặc biệt đối với thế hệ trẻ sinh ra hoặc lớn lên tại nước sở tại.

Qua đó góp phần cụ thể hóa những định hướng của Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2.8.2026 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tình hình mới.

Tham dự chương trình có Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Osaka Nguyễn Trường Sơn; đại diện các tổ chức, hội đoàn của người Việt Nam tại khu vực Kansai, các nghệ sĩ, giáo viên, phụ huynh và đông đảo người Việt đang sinh sống, học tập, làm việc tại Nhật Bản.

Cuộc thi “Tôi yêu Tiếng nước tôi” được tổ chức nhằm tạo sân chơi sử dụng tiếng Việt cho cộng đồng, khuyến khích các gia đình duy trì tiếng mẹ đẻ, đồng thời tạo điều kiện để thế hệ trẻ tìm hiểu thêm về lịch sử, văn hóa và truyền thống Việt Nam.

Điểm nhấn của cuộc thi là việc sử dụng ngôn ngữ kết hợp với nghệ thuật biểu đạt, thay vì chỉ kiểm tra kiến thức tiếng Việt. Qua đó, người tham gia có thể thể hiện khả năng tiếng Việt, năng khiếu và cảm nhận của mình về gia đình, quê hương, văn hóa và con người Việt Nam.

Từ các vòng tuyển chọn, Ban Tổ chức đã lựa chọn 12 thí sinh bước vào vòng Chung kết. Mỗi thí sinh có tối đa 4 phút để thực hiện 2 nội dung dự thi. Các phần thể hiện được xây dựng bằng tiếng Việt với nhiều hình thức khác nhau, qua đó đánh giá khả năng sử dụng ngôn ngữ, kỹ năng trình bày, nội dung và sức truyền cảm.

Các hạng mục của cuộc thi gồm Giải Khuyến khích, Giải Ba, Giải Nhì, Giải Trình diễn ấn tượng và danh hiệu Quán quân Cuộc thi “Tôi yêu Tiếng nước tôi” năm 2026. Ban Tổ chức đồng thời trao kỷ niệm chương ghi nhận sự tham gia của các thí sinh tại vòng Chung kết.

Phát biểu tại chương trình, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Osaka Nguyễn Trường Sơn đánh giá cao ý nghĩa của cuộc thi trong việc tạo thêm môi trường sử dụng tiếng Việt tại Nhật Bản, nhất là đối với trẻ em và thế hệ trẻ được sinh ra, học tập trong môi trường tiếng Nhật.

Tổng Lãnh sự nhấn mạnh, tiếng Việt không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn chứa đựng những giá trị về lịch sử, văn hóa và bản sắc dân tộc, đồng thời là cầu nối giữa các thế hệ người Việt Nam ở nước ngoài với gia đình và quê hương.

Vì vậy, việc gìn giữ tiếng Việt cần có sự phối hợp của nhiều chủ thể, từ cơ quan đại diện, các hội đoàn đến nhà trường và đặc biệt là từng gia đình. Việc tạo cơ hội để trẻ em nói tiếng Việt trong sinh hoạt hằng ngày, tham gia các lớp học, hoạt động văn hóa và sân chơi cộng đồng sẽ giúp ngôn ngữ được duy trì một cách tự nhiên, bền vững.

Tổng Lãnh sự cũng ghi nhận những nỗ lực của các hội đoàn, giáo viên, phụ huynh và những người trực tiếp duy trì hoạt động tiếng Việt tại khu vực Kansai, đồng thời mong muốn có thêm những mô hình thiết thực để thế hệ trẻ vừa hội nhập tốt vào xã hội Nhật Bản, vừa giữ được mối liên hệ với quê hương.

Ngôn ngữ gắn liền với văn hóa và lịch sử

Theo Trưởng Ban Tổ chức cuộc thi Lê Thương, một trong những vấn đề đặt ra đối với cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản hiện nay là ngày càng có nhiều trẻ em sinh ra và lớn lên hoàn toàn trong môi trường giáo dục Nhật Bản. Nếu không có môi trường sử dụng thường xuyên, khả năng tiếng Việt của các em có thể giảm dần qua các thế hệ.

Do đó, các hoạt động gìn giữ tiếng Việt cần được tổ chức đa dạng, tạo được sự hứng thú cho người học thay vì chỉ giới hạn trong khuôn khổ lớp học.

“Để chủ trương đi vào cuộc sống, chúng ta cần bắt đầu từ những việc cụ thể và phù hợp với nhu cầu của cộng đồng. Một lớp tiếng Việt, một cuộc thi, một chương trình văn nghệ hay một hoạt động tìm hiểu lịch sử đều có thể giúp các em sử dụng tiếng Việt nhiều hơn. Điều quan trọng là tạo được môi trường để tiếng Việt hiện diện thường xuyên trong cuộc sống của thế hệ trẻ”, bà Lê Thương cho biết.

Theo Trưởng Ban Tổ chức, “Tôi yêu Tiếng nước tôi” cũng hướng tới mục tiêu đưa ngôn ngữ gắn liền với văn hóa và lịch sử, để người trẻ không chỉ biết nói tiếng Việt mà còn hiểu được những giá trị được chuyển tải thông qua ngôn ngữ.

Đây cũng là cách các tổ chức cộng đồng có thể tham gia triển khai tinh thần Nghị quyết 23-NQ/TW từ cơ sở: lựa chọn những vấn đề thiết thực của kiều bào để xây dựng các chương trình cụ thể, có khả năng duy trì lâu dài.

Vòng chung kết năm nay diễn ra trong thời điểm cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản tổ chức nhiều hoạt động hướng tới kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2.9.

Trong không gian chương trình, nghi lễ chào cờ, các phần trình diễn bằng tiếng Việt, những câu chuyện về gia đình và quê hương cùng sự hiện diện của nhiều thế hệ đã tạo nên nét sinh hoạt văn hóa cộng đồng mang đậm bản sắc Việt Nam.

Đối với cộng đồng người Việt ở nước ngoài, các dịp lễ lớn của đất nước cũng là cơ hội để thế hệ trẻ tìm hiểu lịch sử và tăng cường kết nối với quê hương thông qua những hoạt động phù hợp với điều kiện sinh sống tại nước sở tại.

Sau các phần tranh tài, Ban Giám khảo đã công bố kết quả và Ban Tổ chức tiến hành trao các giải thưởng, kỷ niệm chương cho các thí sinh. Chương trình khép lại bằng hoạt động giao lưu, chụp ảnh giữa đại biểu, nghệ sĩ, Ban Giám khảo, phụ huynh và các thí sinh.

Từ một cuộc thi tại Nhật Bản, “Tôi yêu Tiếng nước tôi” cho thấy một cách thức triển khai chủ trương về công tác người Việt Nam ở nước ngoài từ chính nhu cầu của cộng đồng: tạo môi trường sử dụng tiếng Việt, kết nối các thế hệ và duy trì bản sắc trong quá trình hội nhập.

Đây cũng là một trong những hoạt động cụ thể góp phần đưa Nghị quyết 23-NQ/TW vào đời sống cộng đồng, hướng tới xây dựng một thế hệ người Việt Nam trẻ tại Nhật Bản hội nhập tốt với xã hội sở tại, đồng thời hiểu tiếng Việt, trân trọng văn hóa dân tộc và duy trì sự gắn bó với quê hương, đất nước