Nhật Bản phóng thành công tàu vũ trụ thực hiện nhiệm vụ chưa từng có

VHO - Ngày 20.10, tàu vũ trụ của Nhật Bản đã được phóng lên không gian, hướng tới Sao Hỏa với nhiệm vụ khám phá những mặt trăng bí ẩn của hành tinh này và mang các mẫu vật trở về Trái Đất.

Sứ mệnh sẽ cố gắng đưa thiết bị thăm dò tự động cùng một robot tự hành xuống Phobos, một trong hai vệ tinh của Sao Hỏa. Cơ quan Thám hiểm Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA) đã phóng tàu vũ trụ từ sân bay vũ trụ chính của Nhật Bản trên đảo Tanegashima.

Một giờ sau đó, các quan chức tuyên bố vụ phóng thành công khi tàu vũ trụ tách khỏi tầng trên của tên lửa đúng như kế hoạch.

Trong 50 năm qua, NASA đã đưa thành công 9 tàu vũ trụ hạ cánh xuống Sao Hỏa. Trung Quốc cũng đã thực hiện thành công một cuộc hạ cánh vào năm 2021. Tuy nhiên, chưa có quốc gia nào từng tiếp cận được Phobos hay Deimos, hai vệ tinh tự nhiên của Sao Hỏa.

Trước đó, các sứ mệnh đều chưa đưa được mẫu vật từ Sao Hỏa về Trái Đất, cũng chưa thu thập được mẫu vật từ bề mặt hành tinh này. Nếu thành công, sứ mệnh lần này sẽ đưa các mẫu bụi, đất và đá từ Phobos về Trái Đất vào năm 2031.

Nhật Bản có lợi thế khi bước vào sứ mệnh này, bởi nước này đã hai lần thành công trong việc đưa các mẫu vật từ các tiểu hành tinh trở về Trái Đất.

Phobos: Mặt trăng nhỏ bé, gồ ghề của Sao Hỏa

Sao Hỏa có hai vệ tinh tự nhiên, hay còn gọi là hai mặt trăng, được đặt tên là Phobos và Deimos theo tên các vị thần tượng trưng cho “nỗi sợ hãi” và “hoảng loạn” trong thần thoại Hy Lạp. Phobos là một khối đá nhỏ gồ ghề, có hình dạng giống củ khoai tây, với đường kính chỉ khoảng 22km (14 dặm).

Việc nghiên cứu các mảnh vật chất từ thiên thể này có thể giúp giải thích quá trình hình thành các mặt trăng của Sao Hỏa, thậm chí cả quá trình hình thành các mặt trăng ở những nơi khác trong vũ trụ.

Được đặt tên là MMX, sứ mệnh này có kinh phí 578 triệu USD và sử dụng một tàu vũ trụ cỡ lớn, nặng 5 tấn. Tàu dự kiến đến Sao Hỏa vào cuối mùa hè năm sau.

Sau khi đến nơi, tàu sẽ điều chỉnh quỹ đạo để đồng bộ với quỹ đạo rất gần Sao Hỏa của Phobos, trước khi thả robot tự hành do Pháp và Đức hợp tác phát triển. Robot này có tên Idefix, được đặt theo tên chú chó săn lông trắng trong bộ truyện tranh Asterix.

Idefix sẽ tự hạ xuống Phobos và nảy bật trên bề mặt trong vài phút trước khi dừng lại, nhờ lực hấp dẫn cực kỳ yếu của mặt trăng này.

Robot tự hành bốn bánh được thiết kế để có thể tự lật lại đúng tư thế nếu hạ cánh trong trạng thái bị lật ngược. Idefix sẽ đóng vai trò như một “trinh sát bảo đảm an toàn” khi di chuyển khảo sát Phobos trong 100 ngày.

Thiết bị đổ bộ sẽ chỉ hoạt động trên Phobos trong khoảng hai giờ. Trong khoảng thời gian ngắn ngủi đó, thiết bị sẽ khoan và thu thập ít nhất 10g vật chất trước khi phóng trở lại không gian.

Sau đó, tàu sẽ nghiên cứu Deimos thông qua một loạt chuyến bay áp sát, trước khi rời khỏi khu vực Sao Hỏa vào năm 2030 và nhanh chóng quay trở lại Trái Đất, đưa các mẫu vật về một vùng sa mạc ở Australia vào năm 2031.

Đây là một nhiệm vụ đầy hiểm nguy, bởi trên hành trình này đã có nhiều tàu vũ trụ gặp nạn và để lại những mảnh vỡ.

Các nhà khoa học hy vọng tìm ra nguồn gốc hai mặt trăng của Sao Hỏa

Nga đã thất bại trong cả ba nỗ lực thám hiểm Phobos, cũng như trong nhiều sứ mệnh khác nhằm khám phá Sao Hỏa. Trong sứ mệnh duy nhất trước đây của Nhật Bản tới Sao Hỏa, nước này cũng không thể đưa tàu vũ trụ vào quỹ đạo quanh hành tinh đỏ.

Ngay cả NASA cũng đã dành nhiều năm tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi cấp bách: Liệu sự sống có từng tồn tại trên Sao Hỏa hay không?

Thông qua việc nghiên cứu các mặt trăng của Sao Hỏa, các nhà khoa học hy vọng tìm ra liệu Phobos và Deimos có hình thành sau một vụ va chạm cổ đại giữa Sao Hỏa và một thiên thể đá lớn từ không gian hay không.

Nhật Bản không phải là quốc gia duy nhất muốn khai thác kho tàng khoa học ẩn chứa trong đá và đất của hệ Sao Hỏa.

Trung Quốc dự kiến phóng một sứ mệnh thu thập và đưa mẫu vật từ Sao Hỏa về Trái Đất vào năm 2028. Trong khi đó, NASA vẫn đang tranh luận về phương án thu hồi hơn 30 ống chứa mẫu vật do robot tự hành Perseverance thu thập. Đây hiện là robot giữ kỷ lục về khả năng di chuyển trên một thiên thể ngoài Trái Đất.

Nhật Bản và Trung Quốc đang trong cuộc đua đưa mẫu vật từ hệ Sao Hỏa trở về Trái Đất. Cả hai quốc gia đều đặt mục tiêu thực hiện việc này vào năm 2031.

Nhật Bản đang đầu tư 350 triệu USD cho sứ mệnh này. Trong khi đó, NASA đóng góp 87 triệu USD, Cơ quan Vũ trụ Pháp đóng góp khoảng 68 triệu USD, Cơ quan Vũ trụ Đức đóng góp khoảng 56 triệu USD và Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) đóng góp khoảng 17 triệu USD.