Một năm đầy sóng gió đối với Bảo tàng Louvre

VHO - Năm qua là giai đoạn đầy sóng gió nhất của Bảo tàng Louvre trong nhiều thập kỷ. Sau những tranh cãi, điều rõ ràng là biểu tượng của nước Pháp đang cần một cuộc trùng tu toàn diện, cấp bách.

Bảo tàng Louvre ngày nay trải rộng trên 360.000 m² với hơn 400 phòng và 2,7 km hành lang. Công trình lịch sử nhiều lớp này chưa bao giờ được thiết kế để đón 9 triệu khách mỗi năm như hiện tại, gấp hơn hai lần công suất ban đầu khoảng 4 triệu lượt.

Áp lực khổng lồ ấy đang khiến hạ tầng xuống cấp nhanh chóng, hệ thống nước rò rỉ qua mái, đường ống vỡ, nhiệt độ dao động đe dọa tác phẩm nghệ thuật, nhiều khu vực phải đóng cửa vì nguy cơ mất an toàn.

Chính trong bối cảnh đó, cựu giám đốc Laurence des Cars đã cảnh báo về “mức độ lỗi thời đáng lo ngại” của bảo tàng. Bà Laurence des Cars đã đề xuất một chương trình cải tạo quy mô lớn mang tên “Louvre: New Renaissance” (tạm dịch là Louvre: Thời kỳ phục hưng mới) được Tổng thống Emmanuel Macron công bố long trọng trước kiệt tác Mona Lisa.

Kế hoạch trị giá hơn 1 tỷ euro bao gồm không gian trưng bày riêng cho Mona Lisa với lối vào độc lập, mở rộng khu triển lãm ngầm dưới Cour Carrée và xây thêm lối vào lớn phía đông tại Colonnade de Perrault.

Nhưng tham vọng lớn lại vấp phải phản đối dữ dội. Cơ quan kiểm toán nhà nước Pháp cảnh báo rủi ro tài chính đáng kể. Nhân viên bảo tàng cho rằng nguồn tiền nên ưu tiên cho sửa chữa khẩn cấp thay vì các công trình biểu tượng mới.

Trong khi đó, tinh thần nội bộ suy giảm khi hơn 2.300 nhân viên phàn nàn điều kiện làm việc quá tải, thiếu nhân lực, lương thấp; các cuộc đình công khiến bảo tàng nhiều lần phải đóng cửa.

Tình hình càng trầm trọng khi xảy ra hàng loạt sự cố an ninh. Một đường dây gian lận vé kéo dài nhiều năm gây thất thoát hàng triệu euro. Đỉnh điểm là vụ trộm táo bạo tại phòng trưng bày Apollo, nơi trưng bày bảo vật hoàng gia thời Napoleon, gây chấn động dư luận quốc tế.

Dù nghi phạm đã bị bắt, thiệt hại uy tín là không thể phủ nhận. Cuối cùng, Laurence des Cars phải từ chức, giữa lúc tranh cãi về trách nhiệm và định hướng tương lai vẫn chưa ngã ngũ.

Giờ đây, người kế nhiệm Christophe Leribault đối mặt một nhiệm vụ nặng nề đó là khôi phục niềm tin, ổn định nội bộ và ưu tiên an ninh, bảo trì.

Theo Bộ Văn hóa Pháp, việc gia cố hạ tầng và bảo vệ bộ sưu tập phải là trọng tâm trước tiên. Nhiều chuyên gia cho rằng Louvre hoàn toàn có đủ nguồn lực từ doanh thu vé, quỹ dự trữ, trợ cấp nhà nước và nguồn thu từ chi nhánh ở Abu Dhabi để thực hiện một chương trình trùng tu thực tế, từng bước, thay vì một đại dự án mang tính biểu tượng.

Thực tế cho thấy Louvre không thiếu tầm vóc hay sức hút. Tượng Vệ Nữ Milo, tượng Nữ thần Chiến thắng Samothrace hay chính Mona Lisa vẫn đủ sức kéo hàng triệu du khách mỗi năm.

Điều bảo tàng cần lúc này không phải là thêm một công trình phô trương, mà là một chiến lược bảo tồn bền vững, giảm tải khu Denon và kim tự tháp kính, cải thiện kiểm soát dòng khách, nâng cấp hệ thống điều hòa, gia cố kết cấu và hiện đại hóa công nghệ quản lý.

Cuộc đại trùng tu thập niên 1980 dưới thời cố Tổng thống François Mitterrand đã để lại dấu ấn với kim tự tháp kính của kiến trúc sư I. M. Pei, ban đầu gây tranh cãi nhưng nay trở thành biểu tượng.

Bảo tàng Louvre hôm nay đứng trước một ngã rẽ. Một bên là dự án “Phục Hưng Mới” đầy tham vọng nhưng tốn kém và rủi ro. Bên kia là con đường cần tập trung sửa chữa thiết yếu, củng cố an ninh, cải thiện điều kiện làm việc và tái cấu trúc vận hành. 

Trong bối cảnh niềm tin công chúng bị lung lay, lựa chọn thứ hai có lẽ phù hợp hơn với tinh thần bảo tồn di sản.

Sau một năm đầy sóng gió, điều cấp thiết không phải là xây thêm biểu tượng, mà là cứu lấy nền móng. Một cuộc trùng tu đúng nghĩa âm thầm nhưng quyết liệt có thể không tạo ra những bức ảnh hoành tráng trước thềm bầu cử, nhưng sẽ bảo đảm rằng bảo tàng lớn nhất thế giới tiếp tục đứng vững thêm nhiều thế kỷ nữa.