Một ép sáu

VH- Với quyết định kéo dài việc ngừng trừng phạt Iran, tổng thống Mỹ Donald Trump không lật ngược như đã nhiều lần ngỏ ý mà tiếp tục thực hiện thoả thuận về giải pháp cho vấn đề hạt nhân của Iran.

Tháng 6.2015, Mỹ đã cùng Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp và Đức ký với Iran thoả thuận ấy. Khi đó, tổng thống Mỹ là ông Barack Obama chứ không phải ông Trump và thoả thuận này được coi là một trong những thành quả đối ngoại nổi bật nhất của ông Obama và EU. Ngay từ khi còn vận động tranh cử, ông Trump đã coi thoả thuận ấy là “tồi tệ nhất mà nước Mỹ đã từng ký kết” và tuyên bố sẽ lật ngược nó nếu đắc cử tổng thống. Trong năm cầm quyền đầu tiên vừa qua, ông Trump chưa thực hiện đầy đủ cam kết ấy mà mới chỉ một phần và xem ra rất quyết tâm lật ngược nó. Trong khi ấy, tất cả sáu đối tác kia và EU cũng như thế giới đều vẫn ủng hộ thoả thuận và đều vẫn quyết tâm tiếp tục thực hiện thoả thuận kể cả khi Mỹ không còn tham gia chứ không sẵn sàng đàm phán lại như Mỹ yêu cầu.

Cùng với quyết định nói trên, ông Trump đưa ra tối hậu thư là sau 120 ngày nữa sẽ phải có những chỉnh sửa và điều chỉnh thêm như Mỹ yêu cầu cho thoả thuận, nếu không phía Mỹ sẽ không tiếp tục thực hiện thoả thuận. Như thế cũng có nghĩa là ông Trump đang gây áp lực đồng thời với cả 6 nước đã cùng tham gia ký kết thoả thuận. Vì thế, vấn đề bây giờ không còn chỉ đơn thuần có số phận của riêng thoả thuận này nữa mà còn là chuyện bình đẳng và công bằng hay lấn lướt và áp đặt trong việc xử lý các vấn đề chính trị thời sự của thế giới, là vấn đề thế giới có thể tin cậy được đến đâu vào các thoả thuận quốc tế khi chính một hay nhiều bên tham gia ký kết đơn phương huỷ bỏ và lật ngược thoả thuận đã được ký kết. Số phận cuối cùng của thoả thuận về giải pháp cho vấn đề hạt nhân của Iran tác động rất quyết định tới định hướng giải pháp chính trị cho các vấn đề chính trị thời sự khác của thế giới, trước hết và trực tiếp nhất là vấn đề hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên. 

Lam Sa