Khai quật đền thờ 2.000 năm tuổi chỉ dành cho nam giới ở Đức

VHO - Các nhà khảo cổ học Đức vừa phát hiện thêm những manh mối mới về quá khứ La Mã của vùng Bavaria sau khi khai quật một ngôi đền cổ bị chôn vùi, nơi các binh lính La Mã từng thờ phụng thần mặt trời Mithras.

Trong các cuộc khai quật gần đây tại khu phố cổ Regensburg, các nhà khảo cổ đã phát hiện dấu tích của một ngôi đền thờ Mithras – vị thần trung tâm của Mithra giáo, một tôn giáo bí ẩn phổ biến trong Đế chế La Mã cổ đại.

Do công trình ban đầu được xây dựng chủ yếu bằng gỗ nên phần lớn cấu trúc đã không còn tồn tại. Tuy nhiên, nhiều hiện vật được tìm thấy tại khu vực này, bao gồm phiến đá cúng tế khắc chữ và các mảnh vỡ của bảng cúng tế bằng kim loại, cho thấy rõ đây từng là một địa điểm thờ phụng.

Các nhà khảo cổ cũng phát hiện nhiều dấu tích liên quan đến nghi lễ của giáo phái Mithras, như mảnh vỡ của bình gốm trang trí hình rắn, chén đựng hương và các loại bình có tay cầm. Theo các chuyên gia, những bữa tiệc nghi lễ đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của giáo phái này.

Các đồng xu được tìm thấy tại địa điểm khai quật, trong đó có những đồng tiền từ thời Hoàng đế Hadrian (117–138 sau Công nguyên), cho phép xác định ngôi đền được sử dụng trong khoảng từ năm 80 đến 171 sau Công nguyên.

Điều này khiến nó trở thành ngôi đền cổ nhất trong 9 đền thờ Mithras từng được phát hiện tại tỉnh Raetia của La Mã, thuộc vùng Bavaria ngày nay.

Raetia là một tỉnh của Đế chế La Mã ở Trung Âu, tồn tại từ khoảng thế kỷ I trước Công nguyên đến thế kỷ V sau Công nguyên. Lãnh thổ của tỉnh này từng bao gồm các khu vực thuộc miền nam nước Đức, Thụy Sĩ, Áo và miền Bắc Italy ngày nay.

Mithra giáo là một tôn giáo bí ẩn nổi tiếng trong thời La Mã, đặc biệt phổ biến tại các trung tâm quân sự và thương mại. Các binh lính La Mã thường là những tín đồ chính của giáo phái này. Chỉ nam giới mới được phép tham gia và mỗi cộng đồng thường có từ 15 đến 40 thành viên.

Trong truyền thống Ba Tư cổ đại, Mithras là vị thần của giao ước, lòng trung thành và công lý. Khi du nhập vào Đế chế La Mã, hình tượng này được gắn với thần mặt trời. Mithra giáo của người La Mã vừa kế thừa các yếu tố từ thần thoại Ba Tư vừa phát triển những biểu tượng và nghi lễ riêng.

Một trong những hình ảnh quan trọng nhất của tín ngưỡng này là cảnh Mithras giết bò tót – hành động được cho là tượng trưng cho sự tái sinh của vũ trụ.

Giáo phái này có hệ thống nghi lễ nhập môn phân cấp với bảy cấp bậc: Corax (quạ), Nymphus (chú rể), Miles (binh lính), Leo (sư tử), Perses (người Ba Tư), Heliodromus (người chạy dưới ánh mặt trời) và Pater (cha). Mỗi cấp bậc đều gắn với những biểu tượng, nghi lễ và có thể cả những thử thách riêng.

Tuy nhiên, khi Kitô giáo dần lan rộng khắp Đế chế La Mã, Mithra giáo cũng dần biến mất.

Phát hiện mới tại Regensburg chỉ thực sự được công bố sau khi các nhà khảo cổ hoàn tất quá trình nghiên cứu chi tiết.

Trên thực tế, địa điểm này đã được phát hiện từ năm 2023 trong quá trình chuẩn bị cho một dự án xây dựng, điều thường xảy ra tại các thành phố có lịch sử lâu đời, nơi các nhà khảo cổ được mời khảo sát trước khi triển khai công trình mới.

Ngôi đền được phát hiện có chiều dài khoảng 7m và được xây theo dạng hình chữ nhật kéo dài, một phần chìm xuống lòng đất – đặc điểm phổ biến của các đền thờ Mithras.

Những người theo giáo phái này có thể đã đi xuống khu điện thờ thông qua một con dốc dẫn vào bên trong. Ở trung tâm là một rãnh trũng giống như hào, trong khi hai bên được xây các bệ cao để tín đồ ngồi hoặc nằm trong các nghi lễ.

Theo nhà khảo cổ Stefan Reuter, các đền thờ Mithras thường được thiết kế theo mô hình hang động, bởi trong thần thoại của giáo phái này, Mithras giết bò tót trong một hang đá.

Ngôi đền nhiều khả năng được thắp sáng bằng nến và đèn dầu. Các đồ gốm và bình có quai được tìm thấy cho thấy nơi đây từng diễn ra những bữa tiệc nghi lễ quy mô lớn. Việc phân tích các vật đựng thực phẩm vẫn đang được tiến hành, nhưng các nhà nghiên cứu cho rằng các tín đồ có thể đã sử dụng những loại thực phẩm chất lượng cao trong các nghi lễ.

Những hiện vật thu được từ cuộc khai quật sẽ được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Regensburg, nơi đang thiết kế lại khu trưng bày về thời kỳ La Mã. Trong triển lãm mới, khu thánh đường Mithras dự kiến sẽ trở thành một điểm nhấn quan trọng.