Vụ “già làng Tây nguyên”: Lượt theo dõi không phải giấy bảo đảm cho củ sâm

VHO - Từ những video khám phá núi rừng đến quảng bá dược liệu, kênh “Già làng Tây Nguyên” đặt ra một câu hỏi thiết thực cho người mua đặc sản trên mạng: sự quen thuộc với người bán có đang thay thế việc kiểm tra sản phẩm?

Ngày 13.10, thông tin về hành trình phát triển của kênh “Già làng Tây Nguyên” tiếp tục được công bố, sau việc chủ kênh Đỗ Thành Tín bị khởi tố. Kênh khởi đầu bằng những video đi rừng, bắt cá, tìm hiểu đời sống địa phương, rồi kết hợp giới thiệu sản phẩm.

Tại thời điểm bài báo ghi nhận, kênh YouTube có khoảng 215.000 người đăng ký, trang Facebook cùng tên khoảng 646.000 người theo dõi. Đây là quy mô khán giả được ghi nhận, không phải số người mua hàng hoặc số người bị ảnh hưởng trong vụ án.

Điều bị điều tra là quyền sử dụng tên “Ngọc Linh”

Thông tin công bố ngày 11.10 xác nhận Đỗ Thành Tín và vợ là Dương Thị Phượng bị khởi tố về tội Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Cơ quan điều tra bắt tạm giam Tín, áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú với Phượng.

Theo kết quả điều tra ban đầu, các bị can chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý “Ngọc Linh” cho sản phẩm sâm củ nhưng mua củ sâm không có tem truy xuất, rồi tự dán nhãn mang chỉ dẫn này để kinh doanh. Các sản phẩm liên quan gồm rượu sâm và sâm ngâm mật ong.

Bản tin ngày 13.10 của cơ quan báo chí ngành kiểm sát xác nhận VKSND khu vực 7, tỉnh Quảng Ngãi đã phê chuẩn quyết định khởi tố bị can. Vụ án tiếp tục được điều tra. Những thông tin hiện có không phải kết quả kiểm nghiệm cho phép kết luận mọi sản phẩm từng được kênh quảng cáo đều giả hoặc gây hại sức khỏe.

Tin người kể chuyện và kiểm tra hàng hóa là hai việc khác nhau

Một người thường xuyên xuất hiện trong video có thể tạo cảm giác gần gũi với khán giả. Khi người ấy giới thiệu món hàng gắn với không gian quen thuộc của kênh, việc mua hàng dễ trở thành phần tiếp nối của trải nghiệm xem.

Nhưng hình ảnh núi rừng không xác nhận được nguồn gốc từng lô sâm. Khả năng kể chuyện cũng không thay thế giấy tờ về hàng hóa. Vấn đề của người mua là giữ được khoảng cách giữa thiện cảm dành cho nhân vật và căn cứ để trả tiền cho một sản phẩm.

Chỉ dẫn địa lý là dấu hiệu về nguồn gốc địa lý của sản phẩm, gắn với những điều kiện bảo hộ. Người kinh doanh không thể tùy ý sử dụng một tên gọi đã được bảo hộ chỉ vì muốn giới thiệu hàng hóa là đặc sản vùng đó. Ngay cả việc sản phẩm xuất phát từ khu vực tương ứng cũng không tự động thay thế các điều kiện cần đáp ứng.

Với người đang cân nhắc mua, câu hỏi nên được chuyển từ “kênh này có nổi tiếng không” sang “sản phẩm này do ai cung cấp, thông tin nguồn gốc ở đâu và có thể kiểm tra bằng cách nào”. Tên địa danh trên nhãn, lời giới thiệu trong video và số người theo dõi đều chưa đủ để trả lời.

Với người đã mua, nên lưu lại hóa đơn, xác nhận chuyển khoản, thông tin đơn hàng, hình ảnh nhãn và nội dung người bán cam kết để đối chiếu khi cần. Việc xác định sản phẩm cụ thể có liên quan vụ án hay không phải dựa trên thông tin điều tra, tránh tự kết luận từ tên kênh.

Đặc sản địa phương cần những người kể chuyện giỏi để đến gần người mua. Nhưng một câu chuyện hấp dẫn chỉ nên mở đầu cuộc tìm hiểu sản phẩm. Phần quyết định niềm tin phải là những thông tin có thể kiểm chứng về chính món hàng được giao đến tay khách.