Từ vụ án “Xôi Lạc TV”, Công an khuyến cáo 5 nội dung quan trọng đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh

VHO - Theo cơ quan Công an, trong bối cảnh hoạt động kinh doanh ngày càng phụ thuộc vào môi trường số, việc chủ động kiểm soát quyền đối với nội dung được sử dụng là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh phòng ngừa rủi ro pháp lý.

Trước hết, cần kiểm tra nguồn gốc và quyền sử dụng trước khi khai thác bất kỳ nội dung nào của người khác. Đối với hình ảnh, video, âm nhạc, bài viết, phim, chương trình phát sóng, phần mềm hoặc các tài sản trí tuệ khác, doanh nghiệp cần xác định rõ chủ thể quyền, phạm vi quyền được phép sử dụng, mục đích sử dụng, thời hạn và các điều kiện kèm theo. Không nên mặc định rằng nội dung được đăng công khai trên Internet là nội dung miễn phí hoặc có thể sử dụng cho mục đích thương mại.

Thứ hai, cần có thỏa thuận hoặc hợp đồng rõ ràng khi khai thác nội dung thuộc quyền của tổ chức, cá nhân khác. Trong trường hợp sử dụng nội dung để quảng cáo, phát sóng, cung cấp dịch vụ hoặc tạo doanh thu, các bên cần xác định cụ thể phạm vi sử dụng, nền tảng khai thác, thời hạn, lãnh thổ, mục đích thương mại và trách nhiệm khi phát sinh tranh chấp.

Thứ ba, kiểm soát chặt chẽ nội dung do đơn vị, cá nhân bên ngoài cung cấp. Khi thuê công ty truyền thông, agency, freelancer hoặc cộng tác viên sản xuất video, hình ảnh, thiết kế, bài viết..., doanh nghiệp cần yêu cầu cam kết về nguồn gốc và quyền sử dụng đối với nội dung được bàn giao; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các bên nếu nội dung vi phạm quyền của bên thứ ba.

Thứ tư, lưu giữ tài liệu chứng minh quyền sử dụng. Hợp đồng, giấy phép, văn bản đồng ý, hóa đơn, chứng từ thanh toán, email hoặc các tài liệu khác liên quan đến việc cấp phép, chuyển giao quyền cần được lưu trữ đầy đủ. Doanh nghiệp không chỉ cần bảo đảm nội dung được sử dụng hợp pháp mà còn cần có khả năng chứng minh căn cứ sử dụng hợp pháp khi phát sinh tranh chấp hoặc được cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.

Thứ năm, xây dựng quy trình kiểm duyệt nội dung trước khi đăng tải, quảng cáo, livestream hoặc khai thác thương mại trên môi trường mạng. Doanh nghiệp cần xác định rõ người chịu trách nhiệm kiểm tra nguồn gốc nội dung, quyền sử dụng và phê duyệt trước khi đưa lên website, Facebook, TikTok, YouTube hoặc các nền tảng số khác. Đối với những nội dung chưa xác định được quyền sử dụng, cần tạm thời không khai thác cho đến khi làm rõ căn cứ pháp lý.

Cũng theo cơ quan Công an, trong trường hợp phát hiện nội dung đang được sử dụng có nguy cơ xâm phạm quyền của người khác, doanh nghiệp cần chủ động rà soát, tạm dừng khai thác nếu cần thiết, xác định nguồn gốc và quyền sử dụng, đồng thời kịp thời trao đổi với chủ thể quyền để xử lý. Việc chủ động khắc phục không chỉ góp phần hạn chế thiệt hại mà còn thể hiện ý thức tuân thủ pháp luật và trách nhiệm của doanh nghiệp trong môi trường kinh doanh số.

Doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần lưu ý: Nội dung công khai trên Internet không đồng nghĩa với quyền tự do sao chép, sử dụng hoặc khai thác thương mại. Trước khi sử dụng, cần xác định chủ thể quyền và phạm vi, mục đích, thời hạn, nền tảng được phép khai thác.

Theo Nghị định số 341/2025/NĐ-CP, hành vi vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan có thể bị phạt tiền; mức phạt tối đa 250 triệu đồng đối với cá nhân, 500 triệu đồng đối với tổ chức. Hộ kinh doanh, hộ gia đình và cộng đồng dân cư áp dụng mức phạt như cá nhân.

Đối với hành vi nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự, được sửa đổi, bổ sung và hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 135/VBHN-VPQH năm 2025.

Theo đó, hành vi cố ý sao chép, phân phối trái phép tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình… với quy mô thương mại hoặc đạt các ngưỡng luật định có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 300 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm.

Trường hợp phạm tội có tổ chức, phạm tội 2 lần trở lên hoặc đạt các ngưỡng thu lợi, thiệt hại, giá trị hàng hóa vi phạm theo luật định, người phạm tội có thể bị phạt tiền đến 1 tỉ đồng hoặc phạt tù đến 3 năm.

Đối với pháp nhân thương mại, nếu đáp ứng các điều kiện theo Điều 75 Bộ luật Hình sự, có thể bị phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 3 tỉ đồng, thậm chí bị đình chỉ hoạt động có thời hạn. Việc xử lý pháp nhân không loại trừ trách nhiệm hình sự của cá nhân trực tiếp thực hiện hành vi.

Do đó, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực truyền thông, công nghệ, quảng cáo, cung cấp nền tảng hoặc phân phối nội dung cần kiểm soát quyền sử dụng trước khi khai thác, xác định rõ chủ thể quyền, phạm vi và mục đích cấp phép, tránh phát sinh trách nhiệm pháp lý.

Cơ quan Công an khuyến cáo, vụ án “Xôi Lạc TV” là lời cảnh báo rằng vi phạm bản quyền trên không gian mạng có thể được phát hiện, truy vết và xử lý nghiêm minh. Doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần chủ động kiểm soát nguồn gốc, quyền sử dụng nội dung, nâng cao nhận thức pháp luật cho người lao động và đối tác, qua đó phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa và xây dựng môi trường kinh doanh số lành mạnh, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ.