Cảnh báo rủi ro từ dịch vụ đổi tiền mới trên mạng dịp cận Tết

VHO - Nhu cầu đổi tiền mới, tiền lẻ tăng mạnh trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 trong bối cảnh nhiều ngân hàng hạn chế nguồn cung. Lợi dụng tâm lí muốn có tiền mới lì xì, dịch vụ đổi tiền trái phép trên mạng xã hội nở rộ với mức chênh lệch cao, tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo.

Những ngày cận Tết, chỉ cần vài thao tác tìm kiếm với các từ khóa “đổi tiền mới”, “đổi tiền lì xì”, “đổi tiền lẻ Tết”..., người dùng có thể tiếp cận hàng loạt tài khoản rao dịch vụ trên Facebook, Zalo, TikTok. Các bài đăng thường kèm hình ảnh cọc tiền mới còn nguyên đai, nguyên seri, sắp xếp theo từng mệnh giá từ 2.000 đồng đến 100.000 đồng.

Người rao đổi tiền cam kết “bao nhiêu cũng có”, “giao tận nơi”, “kiểm tra thoải mái trước khi nhận”... Tuy nhiên, mức phí không công khai mà trao đổi qua tin nhắn riêng. Tùy mệnh giá và số lượng, tiền 20.000 đồng có thể chịu phí 3 - 5%, tiền 50.000 đồng khoảng 5%, tiền 100.000 đồng dao động 5 - 6%. Một số nơi báo mức chênh lệch lên tới 10 - 12% với tiền mệnh giá nhỏ, số lượng lớn.

Đáng chú ý, nhiều tài khoản yêu cầu khách chuyển khoản đặt cọc từ 30% đến 50% giá trị tiền cần đổi với lí do “giữ tiền”, “gom đủ seri đẹp”, “thuê shipper giao tận nơi”.

Trong khi đó, ghi nhận tại một số ngân hàng cho thấy nguồn tiền mới năm nay khá hạn chế. Nhân viên một chi nhánh ngân hàng tại Hà Nội cho biết, lượng tiền mới in ra thị trường giảm do xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt gia tăng, tiền cũ lưu thông ít hao mòn nên không cần thay thế nhiều như trước. “Ngay cả khách hàng thân thiết cũng chỉ được hỗ trợ số lượng rất ít, thậm chí không có tiền mới để đổi”, nhân viên này nói.

Sự chênh lệch giữa nhu cầu thực tế và nguồn cung khiến dịch vụ đổi tiền ngoài hệ thống ngân hàng hoạt động sôi nổi. Tuy nhiên, không ít người đã gặp rủi ro.

Anh Huỳnh Văn Sang, sinh sống tại TP. Cần Thơ, cho biết từng liên hệ một tài khoản trên mạng để hỏi đổi 5 triệu đồng tiền mệnh giá 20.000 đồng. “Họ báo phí 50.000 đến 70.000 đồng cho mỗi triệu đồng tiền đổi, tùy mệnh giá. Đồng thời yêu cầu chuyển khoản trước một nửa. Thấy mức phí cao và phải đặt cọc nên tôi dừng lại, vì lo mất tiền”, anh Sang chia sẻ.

Trong khi đó, chị Trần Thị Tuyết, sinh sống tại TP. Hà Nội, từng giao dịch đổi tiền trực tiếp thông qua mạng xã hội. Theo chị Tuyết, người đổi mang tiền đến nhà, xếp sẵn từng xấp 100 tờ. “Do tin tưởng và thấy tiền mới nên tôi không kiểm đếm kĩ. Đến khi phát cho đếm lại mới phát hiện mỗi xấp thiếu vài tờ. Liên hệ lại thì họ nói tôi đã nhận đủ và từ chối trách nhiệm”, chị kể.

Một trường hợp khác là chị Nguyễn Trà My, sinh sống tại TP.HCM. Chị tham gia một nhóm “ĐỔI TIỀN MỚI – SÀI GÒN” có hàng chục nghìn thành viên. Sau khi xem nhiều bình luận giới thiệu là “uy tín”, chị đặt đổi 5 triệu đồng tiền mệnh giá 10.000 và 20.000 đồng với phí 7%. “Người bán yêu cầu chuyển khoản trước 500.000 đồng để giữ tiền. Sau khi tôi chuyển, họ liên tục khất lần rồi chặn liên lạc. Lúc đó mới biết mình bị lừa”, chị My nói.

Căn cứ Nghị định 88/2019/NĐ-CP, việc đổi tiền lẻ, tiền mới để thu lợi chênh lệch là hành vi trái pháp luật. Cá nhân vi phạm có thể bị xử phạt từ 20 - 40 triệu đồng, tổ chức vi phạm bị phạt từ 40 - 80 triệu đồng, đồng thời phải nộp lại toàn bộ số tiền thu lợi bất hợp pháp.

Bên cạnh đó, nghiêm trọng hơn, nếu trường hợp người dân biết rõ tiền giả do bị lừa mà vẫn cố ý dùng tiền đó để trao đổi, thanh toán hoặc mua bán như tiền thật thì người đó có thể sẽ bị xác định có hành vi lưu hành tiền giả.

Hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về “Tội lưu hành tiền giả” theo quy định tại Điều 207 Bộ luật Hình sự năm 2015 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2017). Mức hình phạt cao nhất có thể lên đến tù chung thân nếu giá trị tiền giả từ 50 triệu đồng trở lên.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, thói quen chuộng tiền mới để lì xì là một trong những nguyên nhân khiến dịch vụ đổi tiền trái phép tồn tại. Trong bối cảnh thanh toán điện tử phát triển mạnh, việc lì xì qua chuyển khoản hoặc sử dụng tiền còn mới thay vì tiền mới in là giải pháp an toàn, tiết kiệm chi phí và hạn chế tiếp tay cho vi phạm.

Cơ quan chức năng cũng khuyến cáo người dân không nên giao dịch đổi tiền qua mạng, không chuyển khoản đặt cọc cho các tài khoản không rõ danh tính. Trong trường hợp có dấu hiệu lừa đảo, cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan chức năng để kịp thời áp dụng biện pháp ngăn chặn, xử lí.