Đổi tiền lẻ online dịp Tết - Cẩn trọng kẻo tiền mất tật mang

VHO - Càng cận Tết Nguyên đán 2026, nhu cầu đổi tiền mới, tiền mệnh giá nhỏ để mừng tuổi, đi lễ của người dân càng tăng mạnh. Lợi dụng tâm lí chuộng tiền mới, ngại chờ đợi tại ngân hàng, nhiều cá nhân đã công khai quảng cáo dịch vụ đổi tiền lẻ trên mạng xã hội với mức phí cao, tiềm ẩn không ít rủi ro pháp lí và nguy cơ lừa đảo.

Nhu cầu tăng cao, tiền lẻ thành “hàng hot”

Những ngày giáp Tết, chỉ cần gõ các cụm từ “đổi tiền lẻ”, “đổi tiền mới”, “đổi tiền lì xì” trên Facebook hay Zalo, người dùng dễ dàng bắt gặp hàng loạt hội nhóm, bài đăng chào mời đổi tiền đủ mệnh giá, giao tận nơi, “tiền nguyên tem”.

Từ tiền mệnh giá lớn như 200.000 đồng, 500.000 đồng đến các loại mệnh giá nhỏ 10.000 đồng, 5.000 đồng, thậm chí 1.000 đồng đều được rao đổi công khai.

Từ năm 2021, Ngân hàng Nhà nước đã chủ trương hạn chế in tiền lẻ mới dưới 10.000 đồng dịp Tết nhằm tiết kiệm ngân sách và kiểm soát nguồn cung. Tuy nhiên, chính sự khan hiếm này lại khiến nhu cầu trên thị trường tự phát tăng mạnh, đẩy phí đổi tiền lên cao từng ngày khi càng sát Tết.

Thực trạng “chợ đen” đổi tiền: phí cao, rủi ro lớn

Khảo sát trên thị trường cho thấy, mức phí đổi tiền năm nay tăng mạnh so với các năm trước và phân hóa rõ theo mệnh giá. Với các mệnh giá lớn như 200.000 đồng, 500.000 đồng, phí phổ biến từ 3 - 3,5%. Tiền 100.000 đồng có mức phí cao hơn, khoảng 5 - 6%.

Đáng chú ý, tiền “hàng lướt” đã qua sử dụng nhưng còn mới 90 - 99% cũng được định giá chi tiết: loại 90% mới có phí khoảng 0,7% mỗi tệp, loại 99% mới lên tới 2,5% mỗi tệp.

Riêng tiền 10.000 đồng, 20.000 đồng có phí đổi từ 10 - 25% tùy số lượng. Với mệnh giá 2.000 đồng, mức phí bị đẩy lên 40 - 50%, có nghĩa là nếu muốn đổi 200.000 đồng tiền 2.000 đồng phải trả tới 300.000 đồng. Cá biệt, tiền 1.000 đồng được coi là “hàng hiếm”, phí chênh lệch có nơi lên tới 120%.

Tại Hà Nội, không chỉ trên mạng, dịch vụ đổi tiền còn diễn ra công khai ở khu vực đền chùa, nhất là quanh Tây Hồ. Các chủ cửa hàng đồ lễ sẵn sàng đáp ứng đủ mệnh giá, cất tiền trong cốp xe, thu phí tăng dần khi càng sát Tết.

Ở Hà Tĩnh, nhiều tài khoản Facebook công khai nhận đổi tiền mới mệnh giá nhỏ với phí phổ biến 5 - 10%, yêu cầu khách nhắn tin riêng, thỏa thuận kín, thậm chí chuyển khoản trước hoặc giao dịch COD. Không ít bài đăng còn “nhắc khéo” rằng càng cận Tết phí càng cao để đánh vào tâm lí sợ thiếu tiền mới.

Tại Tuyên Quang, cơ quan công an ghi nhận tình trạng quảng cáo đổi tiền lẻ tràn lan trên các hội nhóm mua bán, rao vặt, tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự và rủi ro tài chính cho người dân...

Coi chừng tiền mất tật mang

Theo quy định tại Nghị định 88/2019/NĐ-CP, hành vi đổi tiền lẻ, tiền mới nhằm hưởng chênh lệch là vi phạm pháp luật. Cá nhân vi phạm có thể bị phạt từ 20 - 40 triệu đồng, tổ chức vi phạm bị phạt từ 40 - 80 triệu đồng và buộc phải nộp lại số tiền thu lợi bất hợp pháp.

Ngoài rủi ro pháp lí, các giao dịch đổi tiền trôi nổi trên mạng xã hội còn tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo rất lớn. Nhiều trường hợp bị yêu cầu chuyển khoản đặt cọc rồi bị chặn liên lạc.

Nguy hiểm hơn, kẻ gian có thể trà trộn tiền giả, tiền rách, tiền không đủ số lượng trong tệp. Nếu vô tình sử dụng tiền giả, người dân còn có thể đối mặt với trách nhiệm hình sự.

Trước thực trạng này, Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các ngân hàng tăng cường kiểm tra, giám sát, đảm bảo hoạt động thanh toán an toàn dịp Tết 2026, đồng thời ngăn chặn tình trạng tuồn tiền mới ra ngoài để trục lợi.

Công an các địa phương khuyến cáo người dân chỉ nên đổi tiền tại các ngân hàng, tổ chức tín dụng hợp pháp; tuyệt đối không giao dịch với cá nhân tự phát trên mạng xã hội, không chuyển khoản đặt cọc cho người lạ.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, lì xì là nét đẹp văn hóa mang ý nghĩa chúc phúc đầu năm, không nên quá đặt nặng hình thức tiền mới hay cũ. Trong bối cảnh thanh toán số phát triển, lì xì qua ví điện tử, chuyển khoản kèm lời chúc ý nghĩa là xu hướng văn minh, an toàn, tiện lợi.