Từ “viral” đến giá trị thật

VHO - Lượt xem có thể tăng rất nhanh, nhưng niềm tin cần hành trình dài hơn để gây dựng. Khi AI, deepfake, tin giả và thương mại hóa nội dung thay đổi đời sống số, sức ảnh hưởng được đo bằng trách nhiệm, sự tử tế và những giá trị tích cực tạo ra cho cộng đồng.

Một lượt chia sẻ cũng cần trách nhiệm

Một thời, “viral” gần như là đích đến của giới làm nội dung. Video triệu lượt xem, phát ngôn tạo xu hướng hay phiên livestream đông mắt theo dõi từng được xem như thước đo sức ảnh hưởng. Nhưng khi ngày càng nhiều người có khả năng tạo và phát tán nội dung, câu hỏi đáng quan tâm hơn là: Sau những con số ấy, điều gì còn ở lại? Cũng từ đó, sức ảnh hưởng đang được nhìn nhận bằng một thước đo khác: Niềm tin.

Đó cũng là vấn đề được đặt ra tại Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ II (KOL Summit 2026), với hơn 1.000 người có ảnh hưởng và nhà sáng tạo nội dung từ 34 tỉnh, thành. Câu chuyện không dừng ở độ phủ của nội dung, mà chuyển sang câu hỏi căn bản hơn: Làm thế nào để sức ảnh hưởng tạo ra giá trị bền vững.

Theo Trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Chủ tịch Liên minh Niềm tin số, nội dung của KOL hay nhà sáng tạo đều có thể tác động tới nhận thức, hành vi, niềm tin cộng đồng. Bởi vậy, sức ảnh hưởng chỉ thực sự trở thành nguồn lực khi gắn với trách nhiệm đối với cộng đồng và đất nước.

Yêu cầu ấy thể hiện rõ trong thương mại số, nơi uy tín cá nhân có thể tác động trực tiếp tới quyết định mua hàng. Ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công thương dẫn trường hợp 76.000 hộp sản phẩm detox bị tiêu hủy và xử lý để cho thấy nội dung lan truyền mạnh có thể đưa sản phẩm tới lượng lớn người tiêu dùng trong thời gian ngắn. Theo ông, người có ảnh hưởng cần tìm hiểu kỹ sản phẩm, chủ thể hợp tác, kiểm tra thông tin trước khi quảng bá.

Trách nhiệm này không dừng ở cá nhân KOL. Luật sư Trần Viết Hà cho rằng trách nhiệm với nội dung quảng cáo nằm trong cả chuỗi gồm nhãn hàng, agency và người có ảnh hưởng. Người sáng tạo vì thế cần kiểm tra hồ sơ pháp lý, kiểm chứng thông tin trước khi đưa nội dung tới công chúng.

Á hậu Thúy Vân cho rằng, mỗi thông tin đưa ra đều cần cân nhắc tác động tới cộng đồng đang tin tưởng mình, nhất là trong các lĩnh vực nhạy cảm như sức khỏe, tài chính. Chậm lại để kiểm chứng có thể khiến bỏ lỡ một cơ hội “viral”, nhưng đó lại là khoản đầu tư cho uy tín lâu dài.

Nhìn từ thương mại, pháp lý đến cách ứng xử, “viral” chưa bao giờ là đích đến cuối cùng. Nó chỉ cho biết một nội dung có thể đi xa đến đâu; giá trị thực sự nằm ở cách người tạo ra ảnh hưởng chịu trách nhiệm với những gì mình đưa đến công chúng.

AI có thể tạo nội dung, nhưng không thể tạo niềm tin

Nếu mạng xã hội mở rộng tốc độ lan truyền, AI lại đẩy nhanh việc tạo nội dung. Video, hình ảnh, giọng nói hay văn bản có thể được sản xuất nhanh hơn, trong khi ranh giới thật - giả ngày càng khó nhận biết. Khi công nghệ rút ngắn quy trình sản xuất, câu hỏi về trách nhiệm càng trở nên cấp thiết.

Giám đốc Công nghệ Vitamin Network Nguyễn Văn Khánh cho rằng, nội dung càng dễ tạo ra thì trách nhiệm của người sáng tạo càng lớn. Hình ảnh ông đưa ra khá gợi mở: AI nên là “phụ bếp”, còn người sáng tạo phải là “bếp trưởng”. Công nghệ có thể hỗ trợ nhiều công đoạn, nhưng người kiểm tra, tinh chỉnh và quyết định cuối cùng vẫn phải là con người.

Trách nhiệm ấy cũng thuộc về các nền tảng. Đại diện TikTok tại Việt Nam, ông Nguyễn Lâm Thanh đề cập từ cơ chế phân phối nội dung, xử lý thông tin sai lệch đến minh bạch với nội dung có AI hỗ trợ. Theo ông, nền tảng cần quản trị khả năng khuếch đại, tăng tính minh bạch và trao quyền cho người dùng. “AI có thể tạo ra nội dung, chỉ con người mới tạo ra niềm tin”, ông nhấn mạnh.

Khi công nghệ khiến việc tạo và phát tán thông tin ngày càng dễ dàng, không gian mạng cũng hình thành một “văn hóa ảnh hưởng” mới, nơi mỗi cá nhân đều có khả năng tác động đến người khác. Khả năng tạo ảnh hưởng càng rộng, yêu cầu về văn hóa trách nhiệm càng cao.

Từ nhận thức đó, KOL Summit 2026 cụ thể hóa bằng Chương trình Tín nhiệm Người có ảnh hưởng, gồm Bộ tiêu chuẩn hoạt động, khóa đào tạo 7 chuyên đề và nền tảng đánh giá tín nhiệm. Nội dung đào tạo tập trung vào pháp lý quảng cáo, bảo vệ dữ liệu cá nhân, kiểm chứng thông tin, đạo đức nghề nghiệp, quản trị khủng hoảng truyền thông, trách nhiệm khi sử dụng AI và bản quyền. Qua đó, trách nhiệm dần được cụ thể hóa thành chuẩn mực hoạt động.

Cùng với chuẩn mực, phạm vi sức ảnh hưởng cũng được mở rộng. Mạng lưới Câu lạc bộ Niềm tin số tại 34 tỉnh, thành chính thức ra mắt, đưa câu chuyện từ những KOL có hàng triệu người theo dõi tới các cộng đồng địa phương. Sức ảnh hưởng không nhất thiết bắt đầu từ danh tiếng, mà có thể hình thành từ sự am hiểu địa phương, khả năng kết nối và những nội dung thiết thực.

Tại TP.HCM, cách tiếp cận này đang được triển khai. Ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở VHTT cho biết, thành phố đang triển khai kế hoạch ứng dụng các nền tảng truyền thông phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tại 168 xã, phường, đặc khu. Dự kiến, các tài khoản do nhà sáng tạo nội dung địa phương vận hành sẽ kết nối chính quyền với người dân, quảng bá văn hóa từng địa bàn và hỗ trợ hoạt động kinh tế.

Từ đây, khái niệm KOL cũng được mở rộng. Bên cạnh nghệ sĩ hay người nổi tiếng còn có những người chia sẻ kiến thức, giới thiệu sách, tư vấn sức khỏe, quảng bá văn hóa địa phương hay kết nối các sáng kiến vì cộng đồng. Điểm chung không nằm ở số người theo dõi, mà ở khả năng tạo ra sự tin cậy và giá trị hữu ích.

Câu chuyện của hoa hậu H’Hen Niê cho thấy sức ảnh hưởng có thể chuyển hóa thành hành động. Chia sẻ về các dự án cộng đồng và bảo vệ môi trường, cô cho biết mình bắt đầu từ nhu cầu thực tế, “phải hành động trước”, sau đó những người có cùng tình yêu với thiên nhiên mới kết nối và lan tỏa câu chuyện. Với H’Hen Niê, sự chân thành là nền tảng để nhận được sự tin yêu từ cộng đồng mạng.

Từ chuẩn mực tới hành động, điểm gặp nhau vẫn là niềm tin. Một lời kêu gọi có thể tạo sự chú ý, nhưng hành động mới tạo ra thay đổi. Nội dung có thể nổi lên rồi nhanh chóng biến mất, trong khi niềm tin được tạo dựng từ thông tin chính xác, cách ứng xử tử tế và tinh thần trách nhiệm có thể ở lại lâu hơn.

Với thông điệp “Viral có tâm - Ảnh hưởng có tầm”, KOL Summit 2026 đặt ra câu chuyện vượt ra ngoài phạm vi KOL, KOC hay nhà sáng tạo nội dung. Khi mỗi người trên không gian số đều có khả năng tạo ảnh hưởng, mỗi người cần ý thức rõ trách nhiệm đối với những gì mình phát đi. Từ “viral” đến giá trị thật có thể bắt đầu bằng cú nhấn nút. Nhưng để sức ảnh hưởng đi đường dài, thứ cần nhiều hơn lượt xem chính là niềm tin.