Lan truyền nhanh, trách nhiệm lớn

VHO - Sáng ngày 7.9, tại TP.HCM, phiên đối thoại “AI, thông tin sai lệch và khủng hoảng niềm tin” trong khuôn khổ Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ II (KOL Summit 2026) đã đặt ra yêu cầu về trách nhiệm của người có ảnh hưởng khi AI đang thúc đẩy tốc độ tạo và lan truyền nội dung.

Phiên đối thoại có sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, tổ chức, nền tảng số, truyền thông cùng đông đảo nghệ sĩ, KOL/KOC và người sáng tạo nội dung. Đây là một trong hai phiên chuyên đề mở đầu KOL Summit 2026, diễn ra với chủ đề “KOL với hành trình kiến tạo niềm tin số”.

Mở đầu phiên đối thoại, ông Nguyễn Tất Hồng Dương, Phó Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, Tổng Biên tập Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam, đặt vấn đề về cách xã hội bảo vệ niềm tin vào thông tin khi công nghệ đang khiến nội dung ngày càng dễ tạo ra và lan truyền với tốc độ chưa từng có.

Theo ông, sức ảnh hưởng càng lớn càng đòi hỏi người tạo nội dung ý thức rõ hơn về tác động của mỗi thông tin đưa ra công chúng. Một lượt chia sẻ có thể chỉ mất vài giây, nhưng hệ quả của thông tin thiếu kiểm chứng có thể kéo dài rất lâu.

Từ vấn đề này, phiên đối thoại được triển khai qua ba chương: “Tốc độ" - "Bằng chứng" - "Niềm tin và giá trị”.

Ở chương “Tốc độ”, nhà sáng tạo nội dung Hải Triều và đại diện TikTok Việt Nam Nguyễn Lâm Thanh đã cùng trao đổi về những thay đổi của môi trường thông tin khi AI giúp rút ngắn đáng kể khoảng cách từ một ý tưởng đến một nội dung có khả năng tiếp cận hàng triệu người.

AI đang mở rộng đáng kể khả năng sáng tạo, giúp người làm nội dung tiết kiệm thời gian và tiếp cận nhiều công cụ sản xuất hơn. Tuy nhiên, tốc độ cũng đặt ra những yêu cầu mới. Khi một nội dung có thể được tạo ra và phân phối gần như tức thời, người có ảnh hưởng càng cần thận trọng trước khi đưa thông tin đến công chúng.

Trong môi trường đó, lợi thế về tốc độ không còn đủ để tạo nên giá trị bền vững. Một nội dung có thể thu hút hàng triệu lượt xem nhưng nếu thiếu căn cứ, gây hiểu lầm hoặc tạo tác động tiêu cực, chính sức lan tỏa ấy có thể trở thành rủi ro đối với người đăng tải và cộng đồng.

Nếu “Tốc độ” đặt ra câu hỏi thông tin lan truyền nhanh đến đâu thì “Bằng chứng” lại đặt ra yêu cầu về căn cứ để tin. Thông qua mini game tương tác “Thật hay AI?”, khán giả được thử sức nhận diện những nội dung do AI tạo ra hoặc có sự can thiệp của AI.

Trải nghiệm này cho thấy ranh giới giữa nội dung thật, nội dung được chỉnh sửa và nội dung do AI tạo ra ngày càng khó nhận biết nếu chỉ dựa vào cảm quan. Với người sáng tạo nội dung, đây cũng là lời nhắc về yêu cầu kiểm tra nguồn thông tin, hình ảnh, âm thanh trước khi sử dụng, nhất là đối với những nội dung có khả năng tạo ảnh hưởng rộng.

Bà Pamela Chua, Giám đốc Trung tâm Phòng chống Lừa đảo, Mastercard, nhấn mạnh vai trò của xác minh và kiểm chứng trong việc giảm thiểu rủi ro từ thông tin sai lệch. Trong bối cảnh các công cụ AI ngày càng có khả năng tạo ra nội dung thuyết phục, việc kiểm chứng không còn là bước bổ sung mà cần trở thành một phần của quy trình tạo nội dung.

Từ câu chuyện của từng cá nhân, phiên đối thoại mở rộng vấn đề sang trách nhiệm của cả hệ sinh thái. Nội dung này được tiếp tục làm rõ tại tọa đàm “Niềm tin và giá trị”, với sự tham gia của đại diện VTV, cơ quan an ninh mạng, giới sáng tạo nội dung, doanh nghiệp công nghệ và nghệ sĩ.

Các khách mời cùng trao đổi về cách người có ảnh hưởng xây dựng niềm tin và chuyển hóa sức ảnh hưởng thành những giá trị tích cực. Trong đó, niềm tin không chỉ là tài sản của riêng KOL mà còn liên quan đến cộng đồng, thương hiệu, nền tảng và rộng hơn là môi trường thông tin chung.

Khi một KOL chia sẻ thông tin, niềm tin của công chúng không chỉ gắn với cá nhân người đăng tải mà còn tác động đến thương hiệu đồng hành và nền tảng phân phối. Vì vậy, xây dựng niềm tin số không thể chỉ là câu chuyện của riêng người có ảnh hưởng, mà cần sự tham gia và trách nhiệm của nhiều chủ thể trong hệ sinh thái số.

Khép lại phiên đối thoại, Thiếu tá Phạm Khánh Hòa, đại diện Liên minh Niềm tin số đã trình bày tham luận “Từ Tin AI? đến tin có trách nhiệm”. Theo đó, vấn đề không chỉ là “Tin AI?” hay “Tin ai?”, mà quan trọng hơn là mỗi người cần biết kiểm chứng thông tin trước khi tin và chia sẻ. Trong môi trường số, trách nhiệm với thông tin mình tiếp nhận và lan truyền cũng chính là cách góp phần xây dựng niềm tin trong cộng đồng.

Tinh thần này tiếp nối chiến dịch Tin AI?, đồng thời đặt nền tảng cho cách tiếp cận dài hạn của Liên minh Niềm tin số, hướng tới hình thành một “phản xạ số” trong cộng đồng đó là kiểm trước, tin sau và chia sẻ có trách nhiệm.

Trong kỷ nguyên AI, công nghệ có thể tiếp tục rút ngắn thời gian sản xuất và phân phối nội dung, nhưng không thể thay thế trách nhiệm của con người đối với thông tin mình đưa ra công chúng. Với KOL và người sáng tạo nội dung, sức ảnh hưởng càng lớn càng cần đi cùng khả năng kiểm chứng, sự minh bạch và ý thức về tác động xã hội.

Xây dựng niềm tin số vì thế không chỉ là bảo vệ uy tín của một cá nhân hay thương hiệu, mà còn góp phần hình thành văn hóa ứng xử có trách nhiệm trong không gian mạng. Khi mỗi lượt chia sẻ được cân nhắc kỹ hơn, mỗi thông tin được kiểm chứng đầy đủ hơn, sức mạnh của công nghệ sẽ có thêm cơ hội được sử dụng để lan tỏa những giá trị tích cực trong cộng đồng.