Robot và những bước tiến không ngừng nghỉ

VHO - Robot đang bước ra khỏi phòng thí nghiệm để tiến thẳng vào đời sống thường nhật.

 Từ nhà máy sản xuất, bệnh viện đến các sự kiện văn hóa cộng đồng, sự hiện diện ngày càng dày đặc của robot cho thấy cuộc đua công nghệ toàn cầu đã bước sang một giai đoạn mới, nơi trí tuệ nhân tạo không còn tồn tại trên màn hình máy tính mà đã hiện hữu bằng những “cơ thể” có thể di chuyển, tương tác và làm việc cùng con người.

Đầu năm nay, hàng loạt robot hình người xuất hiện trong Gala Mừng Xuân của Trung Quốc đã khiến thế giới chú ý. Phía sau màn trình diễn công nghệ ấy là chiến lược phát triển dài hơi của Bắc Kinh đối với ngành robot hình người - lĩnh vực được xem là chìa khóa cho năng suất lao động và năng lực cạnh tranh công nghiệp trong tương lai.

Những năm gần đây, Trung Quốc liên tục thúc đẩy quá trình huấn luyện robot làm việc thực tế thay vì chỉ thử nghiệm trong phòng nghiên cứu. Robot được kỳ vọng hỗ trợ giải quyết bài toán thiếu hụt lao động, đồng thời tạo thêm dư địa tăng trưởng cho nền kinh tế sản xuất quy mô lớn. Giới hoạch định chính sách nước này cũng xác định robot hình người là ngành cần ưu tiên đến năm 2030 nhằm giữ lợi thế về chuỗi cung ứng và công nghệ toàn cầu.

Mới đây, Bắc Kinh đã công bố bộ tiêu chuẩn quốc gia đầu tiên dành cho robot hình người và trí tuệ hiện thân. Bộ tiêu chuẩn này quy định khá chi tiết về hệ thống dữ liệu, quá trình huấn luyện mô hình AI, vận hành, an toàn và các yêu cầu đạo đức. Động thái trên được xem là bước chuẩn hóa cần thiết khi ngành robot đang phát triển với tốc độ chóng mặt.

Không đứng ngoài cuộc đua, Hàn Quốc cũng tăng tốc đầu tư vào robot hình người trong bối cảnh già hóa dân số và thiếu hụt lao động ngày càng rõ rệt. Chính phủ nước này dự kiến đầu tư hơn 50 tỉ won cho chiến lược phát triển robot đến năm 2030. Nhiều doanh nghiệp công nghệ đang hợp tác với các công ty AI để xây dựng “bộ não” cho robot - phần được đánh giá là phức tạp nhất, bởi nó quyết định khả năng học hỏi, phản xạ và tương tác của máy móc.

Sự xuất hiện của bốn “nhà sư robot” tại Lễ hội Đèn lồng Hoa Sen mừng Đại lễ Phật Đản ở Seoul hồi tháng 5 cũng tạo nên nhiều cuộc tranh luận thú vị. Hình ảnh những robot tham gia đoàn diễu hành truyền thống cho thấy công nghệ đang len sâu hơn vào đời sống văn hóa và mở ra những cách tiếp cận mới nhằm đưa các hoạt động cộng đồng đến gần giới trẻ.

Trong khi đó, Mỹ vẫn là một trong những quốc gia dẫn đầu về công nghệ robot với nhiều tên tuổi lớn như Tesla, Figure AI hay Boston Dynamics. Gần đây, Mỹ công bố vận hành “siêu nhà máy” robot hình người đầu tiên tại bang California với mục tiêu sản xuất khoảng 100.000 robot gia đình vào năm 2027. Nếu kế hoạch này thành hiện thực, robot hình người có thể sẽ xuất hiện phổ biến trong các gia đình sớm hơn nhiều so với dự đoán trước đây.

Một dấu mốc đáng chú ý khác là việc Figure AI thử nghiệm thành công robot có thể làm việc liên tục hơn 24 giờ. Robot này có khả năng tự động phân loại hàng hóa, xoay đúng chiều và đưa lên băng chuyền mà gần như không cần con người giám sát. Đây được xem là bước tiến quan trọng đối với ngành logistics và tự động hóa sản xuất.

Thực tế, robot đã trải qua một chặng đường phát triển rất dài. Trước đây, robot công nghiệp chủ yếu được sử dụng để nâng vật nặng hoặc làm việc trong môi trường nguy hiểm. Khi nhu cầu tự động hóa tăng lên, robot dần đảm nhiệm các công việc đòi hỏi độ chính xác cao trong sản xuất, lắp ráp điện tử hay vận hành kỹ thuật.

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo trong vài năm gần đây đang tạo ra bước ngoặt lớn nhất. AI giúp robot vừa thực hiện thao tác lặp lại, vừa có khả năng học hỏi, nhận biết môi trường và phối hợp linh hoạt hơn với con người. Mô hình cộng tác giữa người và robot - còn gọi là Cobot - ngày càng phổ biến trong các nhà máy hiện đại.

Robot hiện cũng đã tham gia vào nhiều lĩnh vực chuyên môn cao như chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ cá nhân, dịch vụ và sản xuất công nghiệp. Trong tương lai gần, cùng với sự phát triển mạnh của AI và máy học, robot hình người được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng hiện diện trong đời sống thường ngày, góp phần thay đổi cách con người lao động, sinh hoạt và tương tác với công nghệ.