Kinh tế số Hà Tĩnh: Vì sao doanh nghiệp vẫn “đứng ngoài cuộc chơi”?

VHO - Chuyển đổi số được xác định là đòn bẩy quan trọng để tái cấu trúc nền kinh tế Hà Tĩnh trong giai đoạn 2026-2030. Tuy nhiên, thực tế cho thấy phần lớn doanh nghiệp mới chỉ “chạm” vào công nghệ ở mức ứng dụng đơn lẻ, giá trị kinh tế số tạo ra còn thấp. Bài toán đặt ra không chỉ là thiếu nguồn lực mà còn là tư duy, cơ chế và những “đầu tàu” đủ sức dẫn dắt.

Dừng lại ở mức “có dùng là được”

Trong lộ trình triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lần thứ XX, phát triển doanh nghiệp công nghệ số được đặt vào vị trí then chốt. Ngành khoa học và công nghệ đã xây dựng kế hoạch phát triển doanh nghiệp công nghệ số trên địa bàn tỉnh trong Quý I/2026 với kỳ vọng tạo cú hích cho tăng trưởng. Thế nhưng, từ chủ trương đến thực tiễn vẫn tồn tại “độ vênh” đáng kể.

Câu chuyện tại nhiều doanh nghiệp địa phương cho thấy, chuyển đổi số chưa trở thành nhu cầu nội tại. Không ít đơn vị đã trang bị phần mềm bán hàng, kế toán, hóa đơn điện tử nhưng việc sử dụng còn cầm chừng, thiếu tính hệ thống; sản xuất vẫn dựa chủ yếu vào lao động thủ công, dữ liệu phân tán, chưa được khai thác để nâng cao năng suất hay tối ưu chi phí.

Ông Nguyễn Trung Đức - Giám đốc Công ty TNHH Hello Trip Việt Nam (một công ty lữ hành tại Hà Tĩnh) cho biết, trong bối cảnh ngành Du lịch phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch, chuyển đổi số trở thành yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp lữ hành nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn đối mặt nhiều khó khăn, đặc biệt là áp lực chi phí đầu tư công nghệ, hạn chế về nhân lực am hiểu số hóa và thói quen quản trị truyền thống.

Vượt qua những rào cản đó, doanh nghiệp của ông đã từng bước ứng dụng các giải pháp số trong quản lý và vận hành, triển khai phần mềm quản lý tour và booking nhằm chuẩn hóa quy trình điều hành, đồng thời sử dụng phần mềm kế toán để tự động hóa công tác tài chính, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản trị.

Dù vậy, theo ông Đức, chuyển đổi số tại doanh nghiệp hiện mới dừng ở mức cơ bản, chưa thể triển khai đồng bộ và quy mô lớn do còn thiếu nguồn lực và nền tảng dữ liệu đủ mạnh.

Thực tế này phản ánh khá rõ bức tranh chung của cộng đồng doanh nghiệp Hà Tĩnh. Toàn tỉnh hiện có hơn 10.800 doanh nghiệp, trong đó khoảng 95% là doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ. Doanh nghiệp công nghệ số chiếm tỷ lệ thấp. Nhận thức về chuyển đổi số trong doanh nghiệp đã hình thành, nhưng quá trình triển khai vẫn mang tính thăm dò, thiếu tính hệ thống và chưa đủ quyết liệt để tạo ra chuyển biến rõ nét. Hệ quả là kinh tế số phát triển chậm. 

Theo số liệu thống kê, năm 2024, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP Hà Tĩnh đạt 7,21%, thấp hơn nhiều so với mức bình quân cả nước. Hoạt động kinh tế số chủ yếu tập trung vào thương mại điện tử nhỏ lẻ, buôn bán thiết bị và phần mềm quy mô thấp, chưa tạo ra những chuỗi giá trị có sức lan tỏa.

“Chúng ta đang thiếu những doanh nghiệp dẫn dắt”

Trao đổi với Báo Văn Hoá, lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ Hà Tĩnh (KHCN) thẳng thắn nhìn nhận, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không chỉ là vốn hay công nghệ mà nằm ở tư duy phát triển và cấu trúc hệ sinh thái.

“Phần lớn doanh nghiệp mới coi chuyển đổi số là công cụ hỗ trợ, chưa xem đó là chiến lược sống còn. Trong khi đó, tỉnh lại chưa có doanh nghiệp công nghệ lớn, đủ vai trò đầu tàu để kéo cả hệ sinh thái đi lên. Khi thiếu người dẫn đường, doanh nghiệp nhỏ rất khó tự tin đầu tư bài bản”, lãnh đạo Sở KHCN nói.

Theo phân tích của ngành chuyên môn, dù Hà Tĩnh có gần 300 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin và viễn thông, nhưng chủ yếu là dịch vụ cơ bản, quy mô nhỏ. Các ngành cốt lõi của kinh tế số như sản xuất điện tử, phần mềm, xử lý dữ liệu hay công nghệ cao gần như vắng bóng. Điều này khiến kinh tế số phát triển thiếu chiều sâu, giá trị gia tăng thấp.

Từ thực tiễn đó, Hà Tĩnh đang hướng tới một loạt giải pháp mang tính căn cơ. Mục tiêu được đặt ra là nâng tỷ trọng kinh tế số trong GRDP lên 15-20% vào cuối nhiệm kỳ 2026-2030 - một con số không nhỏ nếu nhìn vào xuất phát điểm hiện nay.

Lãnh đạo Sở KHCN cho biết, thời gian tới ngành sẽ tập trung hoàn thiện kế hoạch phát triển doanh nghiệp công nghệ số, đồng thời chủ động tham mưu các cơ chế, chính sách ưu đãi mang tính đột phá. Trọng tâm là xây dựng hệ thống hỗ trợ đủ mạnh nhằm thu hút doanh nghiệp công nghệ đầu tư vào địa bàn thông qua các chính sách ưu đãi về đất đai, thuế, thủ tục hành chính và thu hút nguồn nhân lực, chuyên gia công nghệ cao.

Song song với đó, tỉnh sẽ đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận các nền tảng số, tổ chức đào tạo nguồn nhân lực và tư vấn quy trình chuyển đổi số phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Một hướng đi được kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa là phát triển thương hiệu số cho sản phẩm địa phương. Việc xây dựng gian hàng Hà Tĩnh trên các sàn thương mại điện tử lớn, ứng dụng mã QR và truy xuất nguồn gốc cho sản phẩm OCOP, nông sản chủ lực không chỉ mở rộng thị trường mà còn từng bước thay đổi tư duy kinh doanh của doanh nghiệp.

“Chuyển đổi số không thể làm nửa vời. Khi doanh nghiệp được trải nghiệm dịch vụ số, thương mại điện tử trong giai đoạn đầu và nhìn thấy hiệu quả, họ sẽ chủ động đầu tư lâu dài. Vai trò của Nhà nước là tạo môi trường, tạo niềm tin và giảm rủi ro ban đầu cho doanh nghiệp”, lãnh đạo Sở KHCN Hà Tĩnh chia sẻ.