Khi niềm tin trở thành giá trị nghề nghiệp

VHO - Sáng tạo nội dung tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyên nghiệp hóa, khi sức ảnh hưởng không còn chỉ được đo bằng lượt xem hay độ phủ. Tại phiên chuyên đề “Ảnh hưởng số và tương lai sáng tạo” trong khuôn khổ KOL Summit 2026, nhiều vấn đề về trách nhiệm, bản quyền, tính minh bạch và niềm tin nghề nghiệp được đặt ra.

Phát biểu khai mạc, Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, nhận định hoạt động sáng tạo nội dung tại Việt Nam đang đứng trước ba xu thế đáng chú ý: sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo tạo sinh; sự hoàn thiện của hành lang pháp lý liên quan đến quảng cáo, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng; cùng sự thay đổi trong kỳ vọng của xã hội, từ việc đề cao độ phủ sang coi trọng uy tín, chất lượng và trách nhiệm.

Theo ông, sáng tạo nội dung đang chuyển từ một hoạt động mang tính tự phát thành một nghề nghiệp ngày càng chuyên nghiệp, với công cụ, tài sản, thị trường và trách nhiệm xã hội đi kèm. Trong quá trình đó, niềm tin trở thành một trong những giá trị quan trọng đối với người làm nghề.

Sự xuất hiện và phát triển nhanh của AI đang làm quá trình chuyển dịch này diễn ra mạnh mẽ hơn. Các công cụ tạo sinh giúp rút ngắn thời gian sản xuất, mở rộng khả năng thể hiện ý tưởng và tạo điều kiện để nhiều cá nhân tham gia vào thị trường nội dung. Tuy nhiên, cùng với khả năng tạo ra nội dung nhanh hơn là yêu cầu cao hơn về tính minh bạch, nguồn gốc và cách thức sử dụng những nội dung do công nghệ hỗ trợ.

Từ góc nhìn thực tiễn, ông Lê Viết Vũ Minh (TikToker Minh Vẹo) đã phân tích những thay đổi trong chuẩn mực của hệ sinh thái sáng tạo số dưới tác động của AI. Khi công nghệ ngày càng dễ tiếp cận, ranh giới giữa sáng tạo, sử dụng và tái sử dụng nội dung cũng trở nên phức tạp hơn. Điều này đòi hỏi người sáng tạo không chỉ biết sử dụng công cụ mà còn phải hiểu những giới hạn, trách nhiệm đi kèm với sản phẩm của mình.

Một trong những vấn đề được quan tâm tại phiên chuyên đề là quyền tác giả trong chuỗi hợp tác giữa thương hiệu, agency và người có ảnh hưởng. Bà Trần Thủy Tiên, Giám đốc Khai thác thương mại FPT Play đã chỉ ra những rủi ro có thể phát sinh khi sử dụng âm nhạc, hình ảnh, video, kịch bản và các tài nguyên sáng tạo của bên thứ ba trong trường hợp quyền khai thác chưa được xác định rõ ràng.

Thực tế này cho thấy bản quyền không nên được xem là một khâu kiểm tra ở cuối quá trình sản xuất. Việc xác minh nguồn gốc tài nguyên, xác định phạm vi quyền sử dụng và phân định trách nhiệm giữa các bên cần được thực hiện ngay từ khi bắt đầu một dự án. Khi hoạt động sáng tạo nội dung ngày càng gắn với thương mại, bản quyền trở thành một phần của năng lực nghề nghiệp chứ không đơn thuần là vấn đề pháp lý.

Ở góc độ thương hiệu, ông Trần Quốc Khánh, Founder & CEO Vietsuccess, cho rằng cách doanh nghiệp lựa chọn và hợp tác với người có ảnh hưởng cũng đang thay đổi. Bên cạnh những chỉ số về độ phủ, thương hiệu ngày càng quan tâm đến uy tín, mức độ phù hợp, tính nhất quán và khả năng tạo ra giá trị lâu dài.

Sự thay đổi này phản ánh một thực tế, sức ảnh hưởng không chỉ nằm ở khả năng thu hút sự chú ý trong một thời điểm mà còn được hình thành từ quá trình xây dựng hình ảnh, nội dung và mối quan hệ với công chúng.

Một KOL có lượng người theo dõi lớn nhưng thiếu tính nhất quán hoặc không minh bạch trong hoạt động có thể đối diện với những rủi ro lớn về uy tín, cả đối với bản thân và thương hiệu hợp tác.

Từ góc nhìn văn hóa và xã hội, nhà báo Nguyễn Phong Việt đặt vấn đề về vai trò dẫn dắt của người sáng tạo trong môi trường số. Người làm nội dung không chỉ tạo ra sự chú ý mà còn góp phần định hình cách công chúng nhìn nhận một vấn đề, sản phẩm hoặc giá trị xã hội. Vì vậy, khi sức ảnh hưởng ngày càng lớn, trách nhiệm đối với những thông điệp được truyền đi cũng trở nên rõ ràng hơn.

Đây cũng là điểm khiến hoạt động sáng tạo nội dung có sự khác biệt ngày càng rõ so với việc sản xuất những nội dung đơn thuần để thu hút tương tác. Trong môi trường số, một thông tin thiếu chính xác, một hình ảnh sử dụng không đúng quyền hoặc một nội dung quảng bá thiếu minh bạch đều có thể được lan truyền nhanh chóng và để lại hệ quả vượt ra ngoài phạm vi của người tạo ra nó.

Phần tọa đàm “Đối thoại đa bên về bảo vệ và phát triển hoạt động của người có ảnh hưởng trong môi trường số” tiếp tục mở rộng câu chuyện sang việc bảo vệ và phát triển hoạt động của người có ảnh hưởng. Đại diện các lĩnh vực pháp lý, âm nhạc, sáng tạo nội dung và mạng lưới truyền thông số cùng trao đổi về những điều kiện cần thiết để hệ sinh thái KOL phát triển theo hướng chuyên nghiệp và bền vững.

Từ những góc nhìn khác nhau, các khách mời cho rằng sự phát triển của hệ sinh thái KOL không thể chỉ dựa vào nỗ lực của từng cá nhân. Người sáng tạo cần được hỗ trợ bởi một môi trường minh bạch về quyền và nghĩa vụ; doanh nghiệp cần xây dựng cơ chế hợp tác rõ ràng; nền tảng cần tiếp tục hoàn thiện công cụ và tiêu chuẩn; trong khi cơ quan quản lý, tổ chức nghề nghiệp và cộng đồng cùng tham gia hình thành những chuẩn mực phù hợp với thực tiễn mới.

Những trao đổi tại phiên chuyên đề cho thấy sức ảnh hưởng trong kỷ nguyên số đang bước sang một giai đoạn mới. Khi công nghệ khiến việc tạo và lan truyền nội dung trở nên dễ dàng hơn, những chỉ số như lượt xem, lượt theo dõi hay mức độ lan truyền không còn đủ để phản ánh đầy đủ giá trị của một người sáng tạo.

Uy tín, trách nhiệm, tính minh bạch, khả năng tuân thủ pháp luật và giá trị mang lại cho cộng đồng đang trở thành những thước đo ngày càng quan trọng. Đây cũng là nền tảng để hoạt động sáng tạo nội dung chuyển từ một lĩnh vực mới nổi thành một nghề nghiệp có chuẩn mực, có trách nhiệm và có khả năng tạo ra giá trị bền vững.

Trong môi trường mà một nội dung có thể được tạo ra và lan truyền chỉ trong thời gian rất ngắn, sức ảnh hưởng vì thế cũng đi cùng trách nhiệm lớn hơn. Khi sáng tạo nội dung trở thành một nghề, bản quyền, tính minh bạch và trách nhiệm với cộng đồng không còn là những yêu cầu bên ngoài, mà trở thành một phần của năng lực nghề nghiệp.