Hoàn thiện cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân trong môi trường số từ góc nhìn pháp lý

VHO - Ngày 15.5, tại Hà Nội, Trường Đại học Luật TP.HCM tổ chức Hội thảo quốc tế lần thứ II chủ đề “Bảo vệ dữ liệu cá nhân trong môi trường số từ khía cạnh pháp lý”, tiếp nối thành công của hội thảo lần thứ I tổ chức tại TP.HCM trước đó.

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 vừa được Quốc hội khóa XV thông qua, đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế thực thi, trách nhiệm pháp lý và bảo đảm quyền của chủ thể dữ liệu trong môi trường số.

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Lê Trường Sơn – Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM nhấn mạnh, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số, dữ liệu cá nhân đã trở thành loại tài sản đặc biệt, gắn trực tiếp với quyền con người, quyền công dân và quyền riêng tư của mỗi cá nhân.

Theo ông, việc ban hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 là dấu mốc pháp lý quan trọng trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trước yêu cầu của chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Tuy nhiên, để các quy định đi vào thực tiễn và phát huy hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế thực thi, trách nhiệm của các chủ thể tham gia xử lý dữ liệu cũng như các giải pháp cân bằng giữa bảo vệ dữ liệu cá nhân và phát triển kinh tế số.

Đại diện Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam, bà Mette Ekeroth – Phó Trưởng phái đoàn Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam cho rằng bảo vệ dữ liệu cá nhân đang trở thành một trong những thách thức quan trọng của kỷ nguyên số, bởi dữ liệu không chỉ là nguồn tài nguyên của nền kinh tế số mà còn gắn trực tiếp với quyền riêng tư và niềm tin của người dân trong môi trường số.

Theo bà, việc xây dựng khuôn khổ pháp lý hiệu quả cần phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng quốc gia, đồng thời bảo đảm tính tương thích với các chuẩn mực quốc tế để thúc đẩy hội nhập và phát triển bền vững.

Bà Mette Ekeroth cũng nhấn mạnh trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, pháp luật cần thường xuyên được rà soát, cập nhật và đổi mới nhằm bảo đảm hiệu quả thực thi, tạo môi trường an toàn, minh bạch cho người dân và doanh nghiệp trong nền kinh tế số.

Trong phiên chủ đề “Hành vi vi phạm về dữ liệu cá nhân và biện pháp xử lý”, các ý kiến tập trung phân tích những khoảng trống pháp lý trong cơ chế xử lý các hành vi xâm phạm dữ liệu cá nhân dưới góc độ hình sự, hành chính và dân sự trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ.

Nhiều ý kiến cho rằng hệ thống pháp luật hiện hành vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển của các hoạt động xử lý dữ liệu trong môi trường số, đặc biệt đối với các hành vi như mua bán dữ liệu cá nhân, làm lộ dữ liệu, vi phạm nghĩa vụ bảo mật hoặc chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới trái pháp luật.

Từ kinh nghiệm của Liên minh châu Âu cùng nhiều quốc gia như Pháp, Canada, Nga và Úc, các tham luận đề xuất hoàn thiện cơ chế xử lý vi phạm theo hướng tăng cường trách nhiệm giải trình của các chủ thể xử lý dữ liệu, bổ sung quy định về nghĩa vụ bảo mật và an toàn dữ liệu, đồng thời hoàn thiện cơ chế bồi thường thiệt hại nhằm bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân.

Phiên chủ đề “Quyền của chủ thể dữ liệu bị vi phạm và trách nhiệm của các bên liên quan” tập trung làm rõ quyền của chủ thể dữ liệu trong trường hợp xảy ra vi phạm, đặc biệt là quyền được thông báo, quyền yêu cầu khắc phục hậu quả và quyền được bảo vệ trước các rủi ro phát sinh từ việc lộ lọt dữ liệu cá nhân...

Trong phần thảo luận, nhiều chuyên gia cho rằng bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là vấn đề pháp lý hay công nghệ mà đã trở thành nội dung quan trọng gắn với quản trị quốc gia, an ninh dữ liệu, quyền con người và sự phát triển bền vững của nền kinh tế số.

Các ý kiến nhận định trong bối cảnh dữ liệu ngày càng trở thành nguồn tài nguyên có giá trị lớn, việc bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân không chỉ nhằm phòng ngừa rủi ro xâm phạm quyền riêng tư mà còn góp phần xây dựng niềm tin số, tạo nền tảng cho các hoạt động kinh tế, thương mại và dịch vụ số phát triển ổn định, minh bạch.

Bên cạnh yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ và tiệm cận chuẩn mực quốc tế, nhiều đại biểu cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải nâng cao năng lực thực thi của cơ quan có thẩm quyền, tăng cường trách nhiệm của các tổ chức, doanh nghiệp trong hoạt động xử lý dữ liệu và nâng cao nhận thức pháp lý của cộng đồng về bảo vệ dữ liệu cá nhân.