Trải nghiệm nghệ thuật múa rối giữa lòng đô thị Hà Nội

VHO - Giữa nhịp sống đô thị, nơi các loại hình giải trí hiện đại ngày càng lấn át, nghệ thuật múa rối truyền thống đang tìm cách lấy lại vị trí trong đời sống văn hoá, khi xuất hiện ngay trong không gian công cộng.

Chiều cuối tuần, tôi ghé qua không gian Hồ Văn, thuộc khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội). Giữa không gian vốn quen với những bước chân dạo chơi, bỗng vang lên tiếng trống, tiếng nhạc rộn ràng.

Không có sân khấu lớn, cũng chẳng cần ánh đèn cầu kỳ, vài con rối gỗ giản dị vẫn đủ khiến người đi ngang phải chậm lại, tò mò đứng xem.

Chỉ một lúc sau, quanh sân khấu nhỏ đã đông dần. Trẻ con cười khúc khích mỗi khi con rối cử động, người lớn đứng lặng theo dõi, còn du khách nước ngoài thì chăm chú quan sát với vẻ thích thú. Không khí vừa gần gũi, vừa rôm rả, như một góc nhỏ rất “đời” giữa lòng thành phố.

Điều thú vị là khán giả không chỉ đứng xem mà còn được trực tiếp trải nghiệm với những con rối. Khi được nghệ nhân phường rối Tế Tiêu hướng dẫn, khách tham quan mạnh dạn cầm thử con rối, loay hoay điều khiển rồi bật cười vì thích thú.

Không chỉ có trẻ nhỏ hay du khách nước ngoài, điều khiến người ta bất ngờ là khá nhiều bạn trẻ cũng đứng lại xem rất lâu. Họ không vội vã lướt qua, mà thực sự dừng lại, chăm chú theo dõi từng chuyển động của con rối – một hình ảnh không phải lúc nào cũng dễ bắt gặp giữa nhịp sống hối hả thường ngày.

Bạn Nguyễn Thị Ngọc Anh (19 tuổi, Hà Nội) cho biết, cô dừng lại xem múa rối hoàn toàn tình cờ khi nghe thấy tiếng nhạc vang lên. Theo Ngọc Anh, không gian Hồ Văn mang lại cảm giác vừa cổ kính, vừa gần gũi, khiến các tiết mục trở nên sinh động và dễ tiếp cận hơn. Từ trải nghiệm này, cô nhận ra múa rối không hề xa lạ với người trẻ, mà chủ yếu do thiếu cơ hội tiếp cận trong đời sống thường ngày.

Ngọc Anh cho rằng, việc đưa múa rối ra biểu diễn tại các không gian công cộng chính là một cách hiệu quả để thế hệ trẻ có thêm cơ hội tìm hiểu và gần gũi hơn với nghệ thuật truyền thống.

Với phường rối Tế Tiêu, Hồ Văn đã trở thành điểm biểu diễn quen thuộc suốt gần một năm qua. Phó trưởng đoàn phường rối Tế Tiêu, nghệ nhân Lê Văn Lung cho biết, lượng khán giả tại đây đa dạng hơn nhiều so với khi biểu diễn ở làng, từ người dân nhiều vùng miền đến du khách quốc tế. Chính sự đa dạng đó cũng khiến cách biểu diễn phải thay đổi để phù hợp hơn với người xem.

“Có nhiều khán giả lần đầu xem múa rối, nên đoàn phải giới thiệu chi tiết, sinh động hơn để họ hiểu và cảm nhận được các tích trò”, nghệ nhân Lê Văn Lung chia sẻ.

Không chỉ dừng ở việc biểu diễn, sự tương tác trực tiếp giữa nghệ nhân và khán giả đã tạo nên sức hút rất riêng trong bối cảnh hiện đại. Khi người xem được tham gia, được thử điều khiển con rối, được đặt câu hỏi và lắng nghe kể chuyện, khoảng cách giữa sân khấu và khán giả dần được xóa nhòa, thay vào đó là một trải nghiệm gần gũi và sống động hơn.

Những nụ cười, ánh mắt thích thú, cả sự ngạc nhiên của du khách nước ngoài khi lần đầu cầm con rối cho thấy múa rối vẫn đang âm thầm giữ được sức sống bền bỉ trong đời sống hôm nay.

Có thể thấy, để nghệ thuật múa rối tiếp tục tồn tại và phát triển, điều quan trọng là đưa nghệ thuật này ra khỏi không gian khép kín, hiện diện nhiều hơn trong đời sống cộng đồng.

Khi được biểu diễn ở những nơi công cộng, gần gũi với sinh hoạt thường ngày, múa rối có cơ hội chạm tới nhiều nhóm khán giả khác nhau, từ trẻ em, người trẻ đến du khách quốc tế. Chính sự tiếp cận tự nhiên ấy giúp người xem không chỉ “xem” mà còn “trải nghiệm” và hiểu hơn về nghệ thuật truyền thống.