Nỗ lực xây dựng khán giả cho sân khấu thiếu nhi

VHO - Xây dựng thói quen đến rạp cho trẻ em là giải pháp được nhiều nghệ sĩ, nhà quản lý đề xuất để phát triển bền vững sân khấu thiếu nhi TP.HCM.

Sân khấu thiếu nhi tại TP.HCM vẫn duy trì sức hút với nhiều vở diễn được đầu tư công phu, thậm chí liên tục “cháy” vé. Song để phát triển bền vững, việc xây dựng lớp khán giả kế cận vẫn là bài toán được đặc biệt quan tâm.

Tại tọa đàm “Sân khấu thiếu nhi và câu chuyện phát triển khán giả” do Sở VHTT TP.HCM phối hợp Nhà hát Kịch TP.HCM tổ chức cuối tuần qua, nhiều nghệ sĩ, nhà quản lý đã đề xuất các giải pháp nhằm tạo thói quen đến rạp cho trẻ em, qua đó xây dựng văn hóa thưởng thức nghệ thuật sân khấu ngay từ nhỏ.

Cần một “điểm hẹn văn hóa” thường xuyên cho thiếu nhi

Đạo diễn - diễn viên Đình Toàn, Nhà hát kịch Idecaf - người có hơn 26 năm gắn bó với sân khấu thiếu nhi, là đạo diễn, đồng tác giả nhiều vở diễn của chương trình Ngày xửa ngày xưa, nhận định sân khấu thiếu nhi tại TP.HCM vẫn có sức hút với công chúng.

Minh chứng là nhiều khán giả từng xem chương trình khi còn nhỏ nay đã trở thành cha mẹ, ông bà và tiếp tục đưa con cháu đến rạp.

Tuy nhiên, theo Đình Toàn, điều kiện để phát triển sân khấu thiếu nhi vẫn còn nhiều hạn chế, từ cơ sở vật chất đến không gian biểu diễn.

“Hơn 20 năm trước tôi diễn ở Nhà hát Bến Thành như thế nào thì bây giờ gần như vẫn vậy. Muốn thực hiện một cảnh bay hay một tiết mục xiếc phải đi mượn thiết bị từ đơn vị khác, trong khi không gian sân khấu hạn chế nên diễn viên luôn phải tính toán rất kỹ để bảo đảm an toàn”, anh chia sẻ.

Theo đạo diễn Đình Toàn, sân khấu dành cho thiếu nhi cần được đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất để nghệ sĩ có điều kiện sáng tạo. Khi điều kiện biểu diễn còn hạn chế, nhiều ý tưởng dàn dựng không thể thực hiện trọn vẹn.

Ở góc độ phát triển khán giả, anh cho rằng điều quan trọng không chỉ là có những vở diễn hay mà còn phải hình thành thói quen đến rạp.

“Nếu cứ diễn lúc có lúc không thì khán giả rất khó nhớ. Trước đây, cứ sáng Chủ nhật là mọi người biết có múa rối, có chương trình dành cho thiếu nhi. Chính thói quen ấy đã tạo nên lượng khán giả ổn định. Bây giờ cũng cần có những điểm diễn cố định để phụ huynh biết cuối tuần có thể đưa con đi xem kịch”, Đình Toàn đề xuất.

Theo anh, nếu trẻ em hôm nay không được tiếp cận nghệ thuật biểu diễn thì tương lai sân khấu sẽ ngày càng thiếu công chúng.

Cùng tâm tư, NSND Mỹ Uyên, Giám đốc Nhà hát Kịch Sân khấu nhỏ (Sân khấu 5B) chia sẻ, với các sân khấu xã hội hóa, khó khăn không chỉ nằm ở kinh phí mà còn ở việc tìm và giữ khán giả.

NSND Mỹ Uyên kể, thời gian đầu, chị cùng cộng sự phải tự đi phát tờ rơi ở các khu dân cư, tìm mọi cách để phụ huynh biết đến chương trình.

Sau này, khi báo giấy dần thu hẹp và thói quen tiếp nhận thông tin thay đổi, các đơn vị tiếp tục phải đầu tư cho mạng xã hội, quảng cáo trực tuyến để duy trì lượng người xem.

“Tất cả đều là tự thân vận động”, NSND Mỹ Uyên chia sẻ. Dù vậy, Nhà hát Kịch Sân khấu nhỏ vẫn kiên trì theo đuổi mục tiêu xây dựng những tác phẩm có giá trị giáo dục.

Đến nay, đơn vị đã xây dựng 9 vở diễn thiếu nhi với thời lượng khoảng 70-80 phút/vở, kết hợp giao lưu cùng khán giả. Bình quân mỗi suất diễn thu hút khoảng 150 khán giả tại khán phòng 200 chỗ.

Kể câu chuyện theo cách trẻ em hôm nay muốn nghe

Đạo diễn Nguyễn Quốc Công, đạo diễn vở Vùng đất kỳ bí của Nhà hát Phương Nam, cho rằng sân khấu xiếc hiện nay có cả thuận lợi lẫn khó khăn khi khán giả thiếu nhi ngày càng tiếp cận nhiều hình thức giải trí mới.

Theo anh, mục tiêu của ê kíp là làm sao để “các bé bỏ cái điện thoại xuống” và bị cuốn hút bởi câu chuyện trên sân khấu.

Vì vậy, quá trình xây dựng vở diễn luôn chú trọng màu sắc, hình khối và cách kể chuyện đơn giản để trẻ dễ tiếp nhận, nhưng vẫn truyền tải được thông điệp cốt lõi về tình yêu thương, sự đoàn kết và niềm tin.

Đạo diễn Hoàng Tấn, Phụ trách Phòng Tổ chức Biểu diễn Nhà hát Kịch TP.HCM cho biết đơn vị đang chủ động xây dựng lực lượng khán giả tương lai thông qua lớp kỹ năng biểu diễn sân khấu học đường miễn phí dành cho học sinh từ 8-15 tuổi.

Lớp học do các diễn viên, nghệ sĩ, đạo diễn trực tiếp hướng dẫn, với các nội dung về diễn xuất, âm nhạc, hình thể và hóa trang, góp phần thực hiện mục tiêu để mỗi công dân được trải nghiệm ít nhất một loại hình nghệ thuật miễn phí.

Đạo diễn Hoàng Tấn cho biết, các bạn nhỏ rất hào hứng tham gia lớp kỹ năng, đặc biệt với hoạt động hóa trang các màu sắc của sân khấu.

“Nhiều em thích đến nỗi không tẩy trang mà mang luôn gương mặt hóa trang đó về nhà, cho thấy sức hấp dẫn của loại hình nghệ thuật này”, anh nói.

Đạo diễn Hoàng Tấn nhận định mô hình lớp kỹ năng biểu diễn sân khấu học đường miễn phí cũng là cách “gieo những hạt mầm” để hình thành thế hệ khán giả mới, đồng thời tạo nguồn kế cận cho sân khấu trong tương lai.

Cần một cơ chế đồng hành lâu dài

Bên cạnh nỗ lực của từng đơn vị nghệ thuật, nhiều ý kiến cho rằng việc phát triển khán giả cho sân khấu thiếu nhi cần có cơ chế phối hợp đồng bộ giữa ngành văn hóa, giáo dục và các tổ chức đoàn thể.

NSND Mỹ Uyên đề xuất TP.HCM nghiên cứu tổ chức Tuần lễ kịch dành cho thiếu nhi, quy tụ các đơn vị sân khấu có chương trình dành cho trẻ em cùng tham gia biểu diễn tại địa điểm cố định.

Theo NSND Mỹ Uyên, hoạt động này không chỉ tạo thêm cơ hội để công chúng tiếp cận nhiều tác phẩm, mà còn giúp các sân khấu quảng bá chương trình, mở rộng đối tượng khán giả.

Đồng tình với đề xuất trên, đạo diễn Đình Toàn cho rằng điều sân khấu thiếu nhi cần hiện nay là sự hỗ trợ về cơ sở vật chất, kinh phí, truyền thông và chính sách đủ dài hơi để người làm nghề yên tâm đầu tư.

Theo anh, khi trẻ em được đến rạp thường xuyên, việc thưởng thức sân khấu sẽ dần trở thành một thói quen văn hóa.

Theo ông Phạm Hồng Tuấn, Trưởng khoa Thẩm mỹ Nghệ thuật, Nhà Thiếu nhi TP.HCM, nhu cầu tiếp cận sân khấu của trẻ em vẫn rất lớn nếu có những tác phẩm phù hợp.

Thời gian qua, Nhà Thiếu nhi TP.HCM đã phối hợp với nhiều đơn vị nghệ thuật xây dựng các chương trình nhạc kịch, kịch lịch sử và biểu diễn miễn phí phục vụ thiếu nhi.

Ông Tuấn cũng cho rằng các đơn vị nghệ thuật cần tăng cường phối hợp với ngành giáo dục, Thành Đoàn, Hội đồng Đội và chính quyền địa phương để đưa sân khấu đến gần học sinh thông qua các suất diễn tại trường học, nhà thiếu nhi và khu dân cư.

Theo các nghệ sĩ, xây dựng khán giả cho sân khấu thiếu nhi không thể chỉ trông chờ vào từng mùa diễn hay nỗ lực riêng lẻ của mỗi đơn vị. Đó là quá trình lâu dài, bắt đầu từ việc tạo cơ hội để trẻ em được đến rạp, được trải nghiệm những tác phẩm được đầu tư bài bản và phù hợp với lứa tuổi.

Khi thiếu nhi hình thành thói quen thưởng thức nghệ thuật từ sớm, sân khấu không chỉ có thêm lớp công chúng mới mà còn góp phần bồi dưỡng thẩm mỹ, nuôi dưỡng tình yêu văn hóa và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của nghệ thuật sân khấu trong tương lai.