Nhà hát Múa rối Thăng Long đưa sân khấu vào học đường

VHO - Thực hiện Đề án sân khấu học đường năm 2026, Nhà hát Múa rối Thăng Long đang từng bước đưa nghệ thuật múa rối vào trường học, góp phần làm sinh động việc tiếp cận tác phẩm văn học trong chương trình giáo dục phổ thông, đồng thời bồi đắp cảm xúc thẩm mỹ cho học sinh Thủ đô.

Đưa văn học ra khỏi trang sách bằng ngôn ngữ múa rối

Theo kế hoạch chung của Sở VHTT Hà Nội, năm 2026 là năm tiếp tục đẩy mạnh triển khai Đề án sân khấu học đường với mục tiêu không chỉ giới thiệu các tác phẩm văn học được sân khấu hóa tới học sinh, mà còn góp phần đổi mới giáo dục thẩm mỹ, bồi dưỡng nhân cách, lối sống, xây dựng hình mẫu học sinh Thủ đô thanh lịch, văn minh.

Đáng chú ý, Đề án không chỉ dừng lại ở hoạt động biểu diễn mà còn hướng tới truyền dạy, trải nghiệm, phát hiện năng khiếu và từng bước hình thành các câu lạc bộ nghệ thuật học đường.

Đề án thể hiện sự quan tâm, định hướng và chỉ đạo của UBND TP. Hà Nội và Sở VHTT Hà Nội trong việc đưa nghệ thuật đến gần học sinh; từ chủ trương ấy, 6 đơn vị nghệ thuật trực thuộc Sở được giao chỉ tiêu dàn dựng, biểu diễn theo từng loại hình, tạo nên một chương trình có tính hệ thống, đồng bộ, cho thấy thành phố và ngành văn hóa Thủ đô đang xác định sân khấu học đường là một nhiệm vụ văn hóa - giáo dục cần được đầu tư bền bỉ, lâu dài.

Cùng với 6 đơn vị nghệ thuật trực thuộc Sở VHTT Hà Nội triển khai Đề án, Nhà hát Múa rối Thăng Long đã chủ động khi xây dựng kế hoạch khá cụ thể, từ mục đích, yêu cầu, phương thức tổ chức đến phân công trách nhiệm cho từng bộ phận.

Theo kế hoạch, Nhà hát sẽ biểu diễn tại các trường học trên địa bàn Hà Nội theo phân công; đồng thời dàn dựng mới 1 vở diễn từ các tác phẩm văn học trong chương trình giáo dục phổ thông, cùng với việc phục dựng, chỉnh sửa các vở diễn, trích đoạn, tiết mục phù hợp với yêu cầu thực tế.

Nếu nhìn từ góc độ chuyên môn, đây là nhiệm vụ của một đơn vị nghệ thuật. Nhưng ở góc độ giáo dục, điều đáng chú ý hơn là cơ hội để học sinh được tiếp xúc trực tiếp với nghệ thuật biểu diễn. Khi sân khấu bước vào trường học, đó không chỉ là hoạt động minh họa, mà còn là cách hỗ trợ giáo dục bằng cảm xúc và hình tượng nghệ thuật.

Giá trị của kế hoạch này còn nằm ở chỗ Nhà hát đưa thế mạnh riêng của nghệ thuật múa rối vào đúng không gian cần nó: học đường. Với học sinh, nhất là bậc tiểu học và THCS, tác phẩm văn học khi được sân khấu hóa bằng múa rối sẽ trở nên sinh động, gần gũi và dễ chạm đến cảm xúc hơn.

Múa rối vốn giàu tính trực quan, giàu biểu tượng, dễ tạo hứng thú với khán giả nhỏ tuổi. Khi nhân vật văn học được thể hiện qua con rối, âm nhạc, ánh sáng và lời dẫn phù hợp, thế giới văn học có cơ hội bước ra khỏi trang sách một cách dễ cảm, dễ nhớ hơn đối với học sinh.

Kế hoạch của Nhà hát cũng không chỉ dừng ở biểu diễn, mà còn hướng tới việc giới thiệu chuyên đề về nghệ thuật múa rối, giúp học sinh hiểu thêm về đặc trưng loại hình và nét đẹp văn hóa của sân khấu rối. Đây là hướng đi phù hợp, bởi khi khoảng cách giữa nghệ thuật và học sinh được rút ngắn, giá trị giáo dục của sân khấu học đường mới có thể phát huy rõ hơn.

Bồi đắp cảm xúc thẩm mỹ, gieo tình yêu nghệ thuật từ sớm

Tham gia biểu diễn thực hiện suất diễn đầu tiên, NSƯT Trần Quý Quốc chia sẻ: “Biểu diễn cho học sinh luôn mang lại cảm xúc rất đặc biệt. Các em tiếp nhận hồn nhiên nhưng cũng rất tinh, rất thật. Nếu chương trình cuốn hút, các em sẽ theo dõi rất chăm chú, sẽ cười, sẽ lắng lại, sẽ nhớ. Với nghệ sĩ, điều vui nhất là thấy nghệ thuật của mình có thể đến gần các em một cách nhẹ nhàng, giúp các em cảm nhận vẻ đẹp của văn học và văn hóa dân tộc bằng trải nghiệm trực tiếp".

Từ góc nhìn của người đứng đầu đơn vị, trực tiếp chỉ đạo chung toàn bộ hoạt động thực hiện Đề án, Giám đốc Nhà hát Múa rối Thăng Long, NSƯT Trần Thị Hiền nhấn mạnh: “Nhà hát xác định việc triển khai Đề án sân khấu học đường năm 2026 là một nhiệm vụ quan trọng, đồng thời cũng là cơ hội để phát huy thế mạnh của nghệ thuật múa rối trong môi trường giáo dục.

Chúng tôi mong muốn mỗi buổi biểu diễn không chỉ đem đến cho học sinh một chương trình nghệ thuật hấp dẫn, mà còn góp phần khơi gợi tình yêu văn học, bồi đắp cảm xúc thẩm mỹ và lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống đến với thế hệ trẻ Thủ đô”.

Từ kế hoạch của Nhà hát đến kỳ vọng về sức lan tỏa lâu dài

Theo lịch dự kiến, từ tháng 4.2026, Nhà hát Múa rối Thăng Long sẽ triển khai biểu diễn tại các trường tiểu học thuộc các địa bàn như Phúc Lộc, Phúc Lợi, Liên Minh, Bát Tràng, Gia Lâm...

Từ Quý III đến Quý IV/2026, các chương trình tiếp tục được tổ chức tại nhiều điểm trường khác như Tiến Thắng, Nội Bài, Quang Minh, Sóc Sơn, Đa Phúc, Đông Anh, Việt Hưng, Phù Đổng, Ô Diên… Việc phân bổ các điểm diễn như vậy cho thấy nỗ lực đưa nghệ thuật đến với học sinh ở nhiều khu vực khác nhau, mở rộng cơ hội tiếp cận cho các em ngay tại trường học của mình.

Nhưng điều đáng chờ đợi hơn cả không nằm ở từng địa điểm hay từng buổi diễn riêng lẻ. Giá trị lâu dài của kế hoạch này nằm ở khả năng tạo dựng thói quen tiếp xúc với nghệ thuật trong môi trường học đường. Một buổi diễn thành công có thể khiến học sinh muốn tìm đọc lại tác phẩm văn học. Một cuộc trò chuyện ngắn với nghệ sĩ có thể làm nảy sinh sự tò mò về sân khấu. Một lần được nhìn thấy con rối chuyển động trên sân khấu có thể trở thành ký ức đẹp theo các em trong nhiều năm sau.

Trong bối cảnh nghệ thuật biểu diễn luôn trăn trở với bài toán khán giả trẻ, việc một nhà hát chủ động bước vào học đường mang ý nghĩa rất tích cực. Sân khấu khi ấy không đứng ngoài đời sống giáo dục, mà trở thành một phần của đời sống ấy. Nó hỗ trợ nhà trường làm phong phú phương thức giáo dục; đồng thời mở cho chính nghệ thuật một cánh cửa để sống trong cộng đồng, tiếp cận công chúng tương lai từ sớm.

Kế hoạch triển khai Đề án của Nhà hát Múa rối Thăng Long vì thế không chỉ là câu chuyện của 14 buổi biểu diễn. Đó còn là câu chuyện về trách nhiệm của một đơn vị nghệ thuật đối với thế hệ trẻ; về nỗ lực làm cho văn học gần hơn, sân khấu gần hơn, văn hóa dân tộc gần hơn với học sinh.

Và nếu những buổi diễn ấy thực sự chạm được tới cảm xúc của các em, thì giá trị của kế hoạch sẽ không dừng lại ở một năm thực hiện, mà còn tiếp tục lan tỏa trên hành trình bồi đắp tâm hồn học trò Thủ đô.