Lan tỏa thanh âm Việt Nam, đánh thức nguồn lực văn hóa

VHO - Không chỉ hướng tới lưu giữ những thanh âm mang bản sắc Việt Nam qua các thời kỳ, chương trình “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống năm 2026” còn mở ra cơ hội để mỗi người dân trở thành chủ thể sáng tạo văn hóa, góp phần xây dựng ngân hàng thanh âm Việt Nam và biến những giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa.

Chiều 30.10, Bộ VHTTDL tổ chức Lễ phát động chương trình “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống năm 2026 – Hành trình tuổi trẻ gìn giữ và lan tỏa Thanh âm Việt Nam” tới các cơ sở giáo dục đào tạo trực thuộc Bộ trên cả nước.

Dự Chương trình có Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng; Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, Đào tạo và Môi trường Nguyễn Anh Vũ - Trưởng Ban Tổ chức chương trình; Chủ tịch Hội đồng Thành viên Tổng công ty Truyền thông đa phương tiện VTC Chu Tiến Đạt - Phó Trưởng Ban Tổ chức.

Cùng dự có các thành viên Ban Tổ chức chương trình, đại diện lãnh đạo các Cục, Vụ, đơn vị trực thuộc Bộ VHTTDL.

Lễ phát động diễn ra tại điểm cầu chính Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, đồng thời được kết nối trực tuyến tới 26 điểm cầu là các cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ VHTTDL cùng điểm cầu Đại học Thái Nguyên.

Trong khuôn khổ chương trình, Ban Tổ chức đã giao lưu với sinh viên tại điểm cầu chính và các điểm cầu trên cả nước, chia sẻ về ý nghĩa, cách thức tham gia cũng như định hướng ứng dụng công nghệ số để lưu giữ, sáng tạo và lan tỏa những thanh âm mang bản sắc Việt Nam.

Mỗi người dân không chỉ thụ hưởng mà còn sáng tạo văn hóa

Chia sẻ với các sinh viên tại chương trình, ông Chu Tiến Đạt, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Truyền thông đa phương tiện VTC, Phó Trưởng Ban Tổ chức cho biết, ý tưởng tổ chức chương trình xuất phát từ định hướng của lãnh đạo Bộ VHTTDL về việc phát huy vai trò chủ động của người dân trong sáng tạo văn hóa.

Theo ông Chu Tiến Đạt, trước đây, khi nhắc đến văn hóa, người dân thường được nhìn nhận chủ yếu ở vai trò là đối tượng thụ hưởng. Tuy nhiên, với định hướng mới, mỗi người dân không chỉ được thụ hưởng mà còn có thể trở thành chủ thể sáng tạo văn hóa.

Trên tinh thần đó, Ban Tổ chức triển khai các giải pháp ứng dụng công nghệ nhằm truyền thông, kết nối và tạo điều kiện để đông đảo người dân tham gia chương trình “Thanh âm Việt Nam”.

Điểm đáng chú ý là lần đầu tiên một cuộc thi của ngành được tổ chức trên phạm vi toàn quốc thông qua nền tảng số, mở rộng cơ hội tham gia cho mọi người ở mọi lúc, mọi nơi. Nếu trước đây, các cuộc thi thường được tổ chức tại một số địa điểm nhất định, khiến phạm vi và đối tượng tham gia còn hạn chế, thì với hình thức trực tuyến toàn quốc, người dự thi có thể tham gia bằng điện thoại di động với nhiều cách thức khác nhau.

Cụ thể, người tham gia có thể bắt đầu từ những hoạt động đơn giản như trả lời câu hỏi trắc nghiệm, chia sẻ cảm xúc về thanh âm Việt Nam, sau đó tiến tới sáng tạo những thanh âm mang dấu ấn riêng.

Ông Chu Tiến Đạt nhấn mạnh, thanh âm Việt Nam không nhất thiết phải là một bài hát hoàn chỉnh mà có thể chỉ là một tiếng động, một âm thanh gợi lên cảm xúc cho người nghe, có khả năng lan tỏa đến cộng đồng và góp phần gìn giữ bản sắc Việt Nam.

Một ý nghĩa quan trọng khác của chương trình là hướng tới xây dựng ngân hàng thanh âm Việt Nam có ghi nhận bản quyền. Theo ông Chu Tiến Đạt, Việt Nam có rất nhiều thanh âm hay, giàu bản sắc, nhưng trong thực tế, khi có nhu cầu sử dụng thanh âm hoặc mua bản quyền, đôi khi các đơn vị vẫn phải tìm đến nguồn từ nước ngoài. Đây là một thực tế khiến những người làm văn hóa trăn trở.

Vì vậy, việc hình thành ngân hàng thanh âm riêng sẽ tạo không gian để mọi người chia sẻ các thanh âm Việt Nam, đồng thời ghi nhận bản quyền, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và các nhà sáng tạo khai thác, sử dụng, trao đổi trong nước và quốc tế. Qua đó, những giá trị văn hóa không chỉ được bảo tồn, lan tỏa mà còn có thể tạo ra giá trị kinh tế cho ngành công nghiệp văn hóa.

Xây dựng ngân hàng thanh âm, kể câu chuyện Việt Nam bằng văn hóa

Làm rõ hơn ý nghĩa và tầm vóc của chương trình, ông Chu Tiến Đạt nhấn mạnh, đây là lần đầu tiên Việt Nam có một chương trình mang tầm quốc gia nhằm khuyến khích người dân sáng tạo, chia sẻ và cùng xây dựng ngân hàng thanh âm Việt Nam.

Theo ông Chu Tiến Đạt, trong quá khứ có rất nhiều thanh âm quen thuộc gắn với ký ức của mỗi người, từ tiếng động trong đời sống thường ngày đến những âm thanh đặc trưng của từng vùng miền, từng thời kỳ. Tuy nhiên, do không được lưu giữ nên nhiều thanh âm đã mất đi, khiến các thế hệ sau không còn cơ hội được nghe lại.

Vì vậy, ngân hàng thanh âm Việt Nam sẽ là nơi lưu giữ những thanh âm mang bản sắc Việt Nam qua các thời kỳ, góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa và ký ức của cộng đồng.

Không chỉ dừng lại ở việc lưu trữ, chương trình còn hướng tới biến những thanh âm thành tài sản có giá trị, có thể khai thác thông qua việc sử dụng và chuyển giao bản quyền, qua đó tạo ra nguồn thu và giá trị kinh tế.

Ông Chu Tiến Đạt cho rằng, quan niệm làm văn hóa, nghệ thuật thường khó khăn về kinh tế có thể thay đổi khi các sản phẩm văn hóa được lưu trữ, bảo vệ bản quyền và khai thác hiệu quả. Đây cũng là một trong những nội dung quan trọng trong phát triển công nghiệp văn hóa, khi các giá trị sáng tạo không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành nguồn lực đóng góp cho nền kinh tế.

Một điểm mới khác là phạm vi tham gia rộng mở. Cuộc thi không chỉ dành cho người dân trong nước mà còn tạo điều kiện để người Việt Nam sinh sống, học tập và làm việc ở nước ngoài tham gia. Với cách thức đơn giản, người dự thi có thể chia sẻ một thanh âm hoặc tham gia các hoạt động sáng tạo của chương trình.

Theo ông Chu Tiến Đạt, ý nghĩa của chương trình được thể hiện trên ba phương diện: Giá trị lịch sử thông qua việc lưu giữ những thanh âm qua các thời kỳ; giá trị văn hóa thông qua việc bảo tồn những âm thanh mang bản sắc Việt Nam; và sức lan tỏa rộng rãi khi mọi người đều có thể tham gia sáng tạo, chia sẻ.

Đặc biệt, ông Chu Tiến Đạt nhấn mạnh vai trò của sinh viên các cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ VHTTDL. Theo ông, các bạn trẻ không chỉ là người thụ hưởng văn hóa hay tham gia cuộc thi mà còn cần trở thành những đại sứ lan tỏa chương trình đến cộng đồng. Ông mong muốn sinh viên tích cực chia sẻ thông tin trên các nền tảng mạng xã hội, vận động bạn bè và người thân cùng tham gia, qua đó phát huy rộng rãi ý nghĩa của chương trình.

Chia sẻ thêm về ý nghĩa nhân văn của chương trình, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, Đào tạo và Môi trường Nguyễn Anh Vũ - Trưởng Ban Tổ chức chương trình cho rằng, có những âm thanh ở thời điểm hiện tại tưởng chừng rất đỗi bình thường, nhưng theo thời gian có thể trở thành ký ức vô giá đối với mỗi người.

Bởi vậy, bên cạnh việc lan tỏa bản sắc văn hóa Việt Nam thông qua âm nhạc và các loại hình nhạc cụ dân tộc đặc sắc, chương trình “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống năm 2026" còn mang ý nghĩa lưu giữ những khoảnh khắc của cuộc sống, những giá trị tinh thần mà mỗi người có thể trân trọng suốt cuộc đời.

Ở góc độ phát triển công nghiệp văn hóa, ông Nguyễn Anh Vũ cũng nhấn mạnh một trong những tiêu chí quan trọng là kể câu chuyện quốc gia bằng văn hóa. Thông qua việc sáng tạo, lưu giữ và lan tỏa các thanh âm Việt Nam, mỗi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, đều có thể góp phần kể câu chuyện về đất nước, con người Việt Nam bằng âm nhạc, đưa những giá trị văn hóa đến với công chúng trong nước và bạn bè quốc tế.

Lưu giữ những khoảnh khắc, lan tỏa cảm xúc Việt Nam

Chia sẻ ở góc độ nền tảng công nghệ, ông Nguyễn Lâm Thanh, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ TikTok Việt Nam bày tỏ vinh dự khi TikTok trở thành đối tác đồng hành cùng chương trình.

Ông Nguyễn Lâm Thanh cho rằng, “Thanh âm Việt Nam” có ý nghĩa to lớn bởi chương trình không chỉ hướng đến những tác phẩm dự thi mà còn khuyến khích người dân lưu giữ những khoảnh khắc, âm thanh và cảm xúc trong cuộc sống thường ngày.

Theo ông, trong cuộc sống, mỗi người đều có những kỷ niệm đáng nhớ khi ở bên bạn bè, người thân, đồng nghiệp hay trong những chuyến đi. Đó có thể là tiếng chim hót, những âm thanh quen thuộc ở một địa điểm nào đó hoặc những khoảnh khắc vui buồn trong cuộc sống. Tuy nhiên, nhiều âm thanh và hình ảnh không được lưu lại hoặc chỉ được lưu lại trong điện thoại cá nhân, ít có cơ hội được chia sẻ, lưu trữ và lan tỏa rộng rãi.

Vì vậy, mục tiêu của chương trình không chỉ là tạo ra các tác phẩm dự thi mà còn khuyến khích mọi người ghi lại những đoạn âm thanh, video ngắn về cuộc sống, qua đó lưu giữ những cảm xúc hạnh phúc, thậm chí cả những khoảnh khắc khó khăn, góp phần nuôi dưỡng đời sống tinh thần.

Đánh giá về khả năng lan tỏa của nền tảng số, ông Nguyễn Lâm Thanh cho biết, tại Việt Nam, đã có những video trên TikTok đạt 300-400 triệu lượt xem; nhiều đoạn nhạc được sử dụng trong hàng trăm nghìn video và tiếp cận hàng tỉ lượt xem.

Từ thực tế đó, ông tin rằng TikTok là nền tảng phù hợp để người dùng dễ dàng tìm kiếm, khám phá những thanh âm Việt Nam cũng như các tác phẩm, nội dung do cộng đồng sáng tạo và chia sẻ.

Để hỗ trợ việc kết nối và tìm kiếm nội dung, TikTok phối hợp với Ban Tổ chức triển khai hashtag #thanhamvietnam. Theo đó, các nội dung được đăng tải kèm hashtag này sẽ được tập hợp tại một địa chỉ chung trên nền tảng, giúp người dùng thuận tiện tìm kiếm, theo dõi và xem lại.

Ông Nguyễn Lâm Thanh cũng mong muốn những thanh âm được chia sẻ sẽ tiếp tục được cộng đồng khai thác, sử dụng làm nhạc nền, mẫu nội dung (template) cho các video và những sáng tạo khác trong đời sống.

Đại diện TikTok Việt Nam đồng thời kêu gọi sinh viên và người dùng không chỉ tham gia bằng các tác phẩm dự thi mà còn tích cực chia sẻ video ghi lại cảm xúc, giới thiệu về cuộc thi, vận động cộng đồng cùng tham gia và gửi những sản phẩm sáng tạo của mình đến với mọi người.

Với việc kết hợp giữa nền tảng công nghệ, sự tham gia của các cơ sở đào tạo và sức sáng tạo của cộng đồng, chương trình “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống năm 2026” hướng tới mở rộng không gian lưu giữ, sáng tạo và lan tỏa những thanh âm giàu bản sắc dân tộc, đưa văn hóa đến gần hơn với đời sống, đặc biệt là thế hệ trẻ.