Được kỳ vọng mang tiếng nói tâm huyết của văn nghệ sĩ vào Quốc hội

VHO - Trong danh sách 36 ứng viên Đại biểu Quốc hội khóa XVI thuộc khối Mặt trận Tổ quốc Việt Nam vừa được Hội đồng Bầu cử Quốc gia công bố, có tên NSND Trịnh Thúy Mùi – Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam.

Nghệ sĩ sân khấu duy nhất ứng cử

Là nghệ sĩ duy nhất thuộc lĩnh vực sân khấu được giới thiệu ứng cử trong đợt này, bà thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới văn nghệ sĩ, bởi kỳ vọng sẽ có một tiếng nói am hiểu, sâu sát đời sống nghệ thuật hiện diện tại nghị trường.

Theo phân công, bà ứng cử tại tỉnh Đồng Tháp – đơn vị bầu cử số 1 gồm các phường Thường Lạc, Hồng Ngự, An Bình và nhiều xã thuộc khu vực biên giới, nông thôn. Đây là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, nơi đời sống tinh thần gắn với cải lương, đờn ca tài tử và sinh hoạt nghệ thuật dân gian. 

Trước đó, tại Hội nghị Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam lần thứ 5 (khóa X, nhiệm kỳ 2020 – 2025), các đại biểu đã thống nhất cao việc giới thiệu bà ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Chia sẻ về việc được tín nhiệm, NSND Trịnh Thúy Mùi cho biết đây là niềm vinh dự lớn, đồng thời là trách nhiệm trước cử tri và giới văn nghệ sĩ. Bà khẳng định sẽ mang tiếng nói của người làm nghệ thuật, những trăn trở của đời sống sáng tạo đến nghị trường với tinh thần trung thực, trách nhiệm.

Là người nhiều năm gắn bó sân khấu, bà không chỉ được nhắc tới ở vai trò nghệ sĩ và quản lý nghề nghiệp, mà còn ở sự chủ động tham gia đối thoại, bảo vệ và định hình các vấn đề của giới nghệ sĩ. Hành trình ấy phản chiếu một lát cắt của sân khấu trong giai đoạn chuyển mình.

Từ sân khấu chèo đến vị trí “đứng mũi chịu sào”

Nếu nhìn lại hành trình nghề nghiệp, NSND Trịnh Thúy Mùi là mẫu nghệ sĩ đi lên từ thực hành sân khấu. Từ những vai chèo tạo dấu ấn, bà từng bước tham gia vào công tác quản lý văn hoá, từng đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau như: Giám đốc Nhà hát Chèo Hà Nội, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn và Phát triển Nghệ thuật sân khấu Việt Nam...

Từ năm 2020 đến nay, bà giữ các cương vị: Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam; Bí thư Chi bộ cơ quan, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam.

Bà cũng tham gia tích cực hoạt động đối ngoại nhân dân. Chính vì những đóng góp cho nghệ thuật và công tác quản lý văn hóa, bà được trao Huân chương Lao động hạng Ba, nhiều bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương; được phong tặng danh hiệu "Nghệ sĩ nhân dân".

Nghề sân khấu vốn không dung thứ cho sự nửa vời. Người đứng đầu một hội nghề nghiệp càng phải hiểu những nỗi lo của diễn viên, đạo diễn, đơn vị biểu diễn. Có lẽ vì thế mà trong các diễn đàn chuyên môn, bà thường chọn cách nói thẳng, không né tránh khó khăn nhưng cũng không bi quan.

Trong nhiều hội thảo và liên hoan, bà nhấn mạnh rằng, sân khấu muốn tồn tại thì phải đồng thời giữ truyền thống và chấp nhận đổi mới.

Tinh thần “gìn giữ, đổi mới và phát triển” thường xuyên xuất hiện trong những phát biểu của bà, như một cách nhìn thực tế trước sức ép của thị trường và sự thay đổi thị hiếu khán giả. Đó là giọng điệu của một người không chỉ yêu nghề, mà còn nhìn thấy áp lực của một giai đoạn chuyển mình.

Không ngại "va chạm" vì nghệ sĩ

Trong giới sân khấu, NSND Trịnh Thúy Mùi thường xuyên lên tiếng tại các diễn đàn nghề nghiệp, từ câu chuyện khán giả, cơ chế hoạt động đến tương lai của các loại hình truyền thống.

Bà nhiều lần khẳng định sân khấu không thể chỉ sống bằng hoài niệm mà phải mở rộng công chúng, đặc biệt là giới trẻ, đồng thời cần một cơ chế đầu tư dài hạn để nghệ sĩ có điều kiện sáng tạo.

Đáng chú ý, sự thẳng thắn ấy không mang tinh thần đối đầu mà là cách trao đổi nghề nghiệp sòng phẳng, nhằm nhận diện vấn đề và tìm hướng tháo gỡ. Trong bối cảnh sân khấu truyền thống đối diện nhiều thách thức, tiếng nói như vậy được xem là lực đẩy cần thiết.

Bên cạnh vai trò quản lý và phản biện nghề nghiệp, bà còn ghi dấu ấn với tư duy dàn dựng tổng thể, đưa sân khấu bước ra khỏi không gian nhà hát để hiện diện trong các lễ hội và sự kiện văn hóa quy mô lớn. Không nhiều nghệ sĩ truyền thống thành công khi đảm nhiệm vai trò tổng đạo diễn các chương trình quy mô lớn, nhưng NSND Trịnh Thúy Mùi đã lựa chọn con đường này như một cách mở rộng biên độ sáng tạo.

Qua các chương trình nghệ thuật lớn, dấu ấn của một tư duy dàn dựng hiện đại được thể hiện rõ: sân khấu không chỉ là vở diễn, mà còn là phương thức kể câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ biểu diễn đương đại, gắn với không gian cộng đồng.

Việc NSND Trịnh Thuý Mùi được giới thiệu ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI được giới trong nghề sân khấu nhìn nhận như một bước mở rộng vai trò của người nghệ sĩ trong đời sống công. Nhưng nếu nhìn kỹ, đây không phải là bước rẽ bất ngờ. Từ nhiều năm nay, NSND Trịnh Thúy Mùi đã thường xuyên mang tiếng nói của giới sân khấu vào các diễn đàn, hội thảo.

Nếu sân khấu là một con thuyền, thì người đứng đầu hội nghề không chỉ đồng hành cùng nghệ sĩ biểu diễn, mà còn phải định hướng con đường phía trước, nơi không chỉ có ánh đèn sàn diễn, mà còn có chính sách, công chúng và nhịp chuyển của thời đại.