Điện ảnh Việt Nam bước ra thế giới

VHO - Năm 2025- Năm đặc biệt với những ngày kỷ niệm lớn của dân tộc, cũng là năm Điện ảnh Việt Nam có sự phát triển rõ rệt và bước ra thế giới một cách thật sự ấn tượng.

Tự tin, chủ động bước ra thế giới

Hình ảnh thuyết phục về “Điện ảnh Việt Nam bước ra thế giới” được thể hiện sinh động và rực rỡ trong Tuần Điện ảnh Việt Nam tại Paris (5-12.12.2025), chủ đề “Hành trình Ánh sáng”.

Đây là một sự kiện điện ảnh Việt Nam lớn nhất từ trước đến nay được tổ chức tại Thủ đô ánh sáng Paris bởi Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) và Tổ chức Khoa học và trí thức Việt Nam toàn cầu (AVSE) với sự bảo trợ của Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp và sự ủng hộ của Bộ VHTTDL, Bộ Ngoại giao, Đài Truyền hình Việt Nam và rất nhiều cơ quan, tổ chức, các nhà tài trợ…

Với 17 bộ phim chọn lọc được sản xuất trong 50 năm qua, kể từ sau 1975, “Hành trình Ánh sáng” đã thể hiện cô đọng và thuyết phục bức tranh thu nhỏ của Điện ảnh Việt Nam với những phim kinh điển như Cánh đồng hoang, Bao giờ cho đến tháng Mười, những phim phản ánh thời kỳ hậu chiến, xây dựng đất nước như Chung cư, Tướng về hưu.

Bên cạnh đó còn có những phim đương đại, phim nghệ thuật với dấu ấn riêng của đạo diễn như Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Song lang, Bi đừng sợ, Tro tàn rực rỡ, Culi không bao giờ khóc, Mưa trên cánh bướm, Những đứa trẻ trong sương cùng 4 phim ngắn của tác giả trẻ và đặc biệt là hai “bom tấn” mới nhất lần đầu tiên được công chiếu quốc tế là Tử chiến trên không - chiếu Khai mạc và Mưa đỏ - chiếu Bế mạc.

“Hành trình Ánh sáng” chinh phục khán giả với những bộ phim chiến tranh - nơi ánh sáng được thắp lên từ những căn hầm che chở chiến sĩ với niềm tin ngân trong câu hát: “Nơi hầm tối là nơi sáng nhất, nơi con nhìn ra sức mạnh Việt Nam”- nơi Điện ảnh mang ánh sáng nhân bản để kể về nỗi đau, sự hy sinh, vẻ đẹp của lòng vị tha; với phim thời hậu khi ánh sáng nhân văn lấp lánh giữa những bi kịch, trong hành trình chữa lành những vết thương chiến tranh còn rỉ máu, để phim giữ được sự tinh tế, dịu dàng và nhân hậu trong cách nhìn về con người và cuộc sống.

Rồi đến ánh sáng của một Việt Nam hòa bình và đổi mới – ánh sáng mở cửa của hội nhập, của khát vọng vươn lên. Và giờ đây là một luồng sáng rạng rỡ- ánh sáng của Điện ảnh Việt Nam tự tin bước vào kỷ nguyên mới!

Tuần lễ Điện ảnh Việt Nam tại Paris giống như một liên hoan phim thu nhỏ với Lễ khai mạc được tổ chức tại rạp Le Grand Rex- rạp lớn và đẹp bậc nhất châu Âu với sự tham dự của 2.700 khách mời và khán giả, chứng kiến chương trình nghệ thuật mở màn “xinh xắn” phối hợp giữa các nghệ sĩ Việt- Pháp mang chất điện ảnh và buổi công chiếu quốc tế phim Tử chiến trên không cuốn hút khán phòng khổng lồ đến tận 11:30 khuya!

Các hoạt động trong Tuần Điện ảnh, bao gồm một triển lãm nhỏ “khái quát” Điện ảnh Việt Nam và các tác phẩm được trình chiếu (do Viện Phim Việt Nam thực hiện); trò chuyện với đạo diễn, diễn viên sau mỗi buổi chiếu; các Toạ đàm hay bàn tròn về hợp tác Việt- Pháp trong sản xuất, đào tạo điện ảnh; giao lưu với các nhà làm phim, chuyên gia điện ảnh, nghệ sĩ tại Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Pháp… diễn ra thật sôi nổi và hấp dẫn.

Các buổi chiếu phim đều hết vé, phòng chiếu luôn đông khán giả. Vé “hot” nhất là phim Mưa đỏ - được chiếu Bế mạc tại rạp Pathé– biểu tượng của điện ảnh thế giới, nằm ngay gần Grand Cefe- nơi anh em nhà Lumière khai sinh ra điện ảnh bằng buổi chiếu phim đầu tiên trong lịch sử nhân loại vào 28.12.1895. Mưa đỏ gây xúc động và là nốt ngân cuối cùng để lại một dư âm kéo dài và niềm tự hào cho “Hành trình Ánh sáng” của điện ảnh Việt Nam!

Có thể nói, Tuần lễ Điện ảnh Việt Nam tại Paris “Hành trình Ánh sáng” là dấu son trên chặng đường đưa điện ảnh Việt Nam ra quốc tế, cho thấy sự chủ động của các tổ chức xã hội nghề nghiệp tham gia tích cực vào “đối ngoại nhân dân”: Từ ý tưởng ban đầu của BVT Mỹ Linh (VTV), VFDA “vào cuộc” xây dựng toàn bộ nội dung chương trình phim Việt Nam chủ đề “Hành trình Ánh sáng”, lo bản phim, tài liệu tuyên truyền, chủ động mời và đài thọ các nhà làm phim, chuyên gia, nghệ sĩ, diễn viên… đến Paris tham gia chương trình (trừ một số nhà làm phim, diễn viên hào hứng “đóng góp” bằng cách tự túc sang tham dự!).

Khâu tổ chức tại Paris gồm mời khách, phát hành vé, thuê rạp, chiếu phim, Khai mạc và Bế mạc và các buổi chiếu phim… do AVSE đảm nhiệm- trong đó phải kể đến cả trăm tình nguyện viên tận tuỵ và say sưa làm không kể ngày đêm trong từng mảng công việc. Và, quan trọng nhất là toàn bộ kinh phí tổ chức đều từ nguồn tài trợ, ủng hộ của các tổ chức, cá nhân!

Với một chương trình lớn, làm lần đầu tại Thủ đô ánh sáng - một trong những cái nôi văn hoá của thế giới - những người khởi xướng và tổ chức đã từng lo lắng, không biết khán giả sẽ đón nhận thế nào? Cả một tuần chiếu phim khán phòng có kín chỗ không- nhất là rạp chiếu khổng lồ đêm Khai mạc? Có lúc những người tổ chức nói vui để động viên nhau, hãy cùng liều “ôm bom” đến cùng!

May mắn thay, chương trình lại thành công, khiến cho các đồng nghiệp điện ảnh Pháp, khán giả Pháp, cộng đồng bà con và khán giả đến từ hơn 20 nước cảm thấy hào hứng, nhiều người bất ngờ như vừa “khám phá” một diện mạo điện ảnh Việt Nam rất khác với suy nghĩ của họ.

Mặt khác, các nhà làm phim, nghệ sĩ, chuyên gia điện ảnh Việt Nam thật sự cảm động, tự hào về sự đón nhận của đồng nghiệp Pháp, công chúng và cộng đồng, thấy con đường Điện ảnh Việt Nam ra thế giới đã mở, nhà làm phim không còn đơn độc tự “mày mò” như ngày nào!

Nói đến thành công của Tuần Điện ảnh Việt Nam, phải khẳng định truyền thông đóng vai trò quan trọng. Kể từ buổi họp báo quốc tế ngày 14.11.2025 với hai đầu cầu Hà Nội và Paris cho đến khi kết thúc sự kiện, đã có hơn 150 tin, bài, phóng sự trong nước và nước ngoài đưa tin trên báo chí, các kênh truyền hình VTV1, VTV4, các nền tảng số; trên 100.000 lượt tương tác và gần 1 triệu lượt xem trên các nền tảng số chính thức của sự kiện, tạo nên hiệu ứng tích cực và lan tỏa mạnh mẽ hình ảnh điện ảnh Việt Nam ra quốc tế.

Một dấu ấn của “Hành trình Ánh sáng” tại Paris là cuộc làm việc của bà Rachida Dati- Bộ trưởng Bộ Văn hoá Pháp với TS. Ngô Phương Lan và đoàn Việt Nam, có sự tham dự của các cơ quan đầu ngành của điện ảnh Pháp. Trang trọng, cởi mở, chân tình, bà Bộ trưởng dành sự quan tâm đến một số lĩnh vực trong phát triển hợp tác điện ảnh Việt- Pháp, ghi nhận đề nghị của  VFDA và đoàn Việt Nam trong hỗ trợ đào tạo tài năng điện ảnh…

Có lẽ, điện ảnh Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội nhất để phát triển, bứt phá thực sự - cả ở khía cạnh thị trường phim Việt lẫn khía cạnh sáng tạo với những bộ phim “dòng nghệ thuật” tại các liên hoan phim quốc tế.

Không còn “đơn thương độc mã”

Để nhìn nhận toàn diện một năm thành công quốc tế của Điện ảnh Việt Nam, phải trở về điểm xuất phát là Chương trình xúc tiến điện ảnh Việt Nam tại Hoa Kỳ (27.2 – 15.3.2025) do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam phối hợp Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ và các đối tác Việt Nam và Hoa Kỳ tổ chức nhân kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Hoa Kỳ.

Chuỗi sự kiện bao gồm: Bàn tròn Hợp tác Sản xuất phim Việt Nam - Hoa Kỳ tại Los Angeles; làm việc với Chủ tịch và các Lãnh đạo cao cấp của Sony Pictures tại Los Angeles; Ngày phim Việt Nam tại Washington DC và trình chiếu bộ phim Mưa trên cánh bướm tại trụ sở Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ (MPA); Thảo luận về các chính sách hỗ trợ hợp tác sản xuất phim với Chủ tịch MPA và đại diện Lãnh đạo các Studio thành viên của MPA; Tọa đàm "Hợp tác phát triển điện ảnh Việt Nam - Hoa Kỳ trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và Cách mạng công nghiệp 4.0” tại Đại học Harvard với sự phối hợp của “Diễn đàn toàn cầu Boston”.

Chuỗi hoạt động đã quảng bá điện ảnh Việt Nam, mở ra các cuộc đối thoại thẳng thắn và tích cực với các hãng phim và công ty lớn của Hollywood, MPA, các nhà sản xuất, chuyên gia, học giả Hoa Kỳ, kéo các cơ hội hợp tác lại gần hơn với điện ảnh Việt Nam, đồng thời tạo tiền đề cho một chương trình lớn “Tiêu điểm Điện ảnh Hoa Kỳ” tại Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV) năm 2026.

Năm 2025, mặc dù có một số phim Việt được chọn chiếu trong các liên hoan phim quốc tế mà không vào vòng dự thi (Quán Kỳ Nam tại chương trình “Cửa số châu Á”- LHP Busan, Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối tại “Tiêu điểm thế giới”- LHP Tokyo…), nhưng sự tham dự của điện ảnh Việt Nam tại các liên hoan phim lớn lại khá rầm rộ và để lại ấn tượng đậm nét.

Đó là chương trình quảng bá du lịch thông qua điện ảnh tại Liên hoan phim và Chợ phim Cannes (Pháp) do Quỹ Du lịch (Bộ VHTTDL) chủ trì, với sự tham gia tích cực về chuyên môn của VFDA. Đó là chuỗi các hoạt động của VFDA xúc tiến điện ảnh, quảng bá DANAFF IV và quảng bá các môi trường làm phim tại các tỉnh thành Việt Nam trong khuôn khổ Hội chợ phim ACFM cùng Liên hoan phim quốc tế Busan lần thứ 30 (21- 27.9.2025) cũng như Hội chợ phim TIFFCOM cùng Liên hoan phim quốc tế Tokyo lần thứ 38 (27.10-  1.11.2025).

Đáng chú ý, tại LHP Busan, VFDA đã tổ chức rất bài bản Hội thảo Nhịp đập Điện ảnh Việt Nam - Giới thiệu những dự án triển vọng, Chương trình Đêm Việt Nam, thu hút hàng trăm nhà làm phim, nhà tổ chức LHP, người nổi tiếng và các ngôi sao điện ảnh Hàn Quốc bởi màu sắc Việt Nam đậm nét, cuốn hút.

Phải nhấn mạnh rằng, lần đầu tiên tại Hội chợ phim TIFFCOM/LHP Tokyo, Việt Nam có gian hàng giới thiệu điện ảnh Việt, quảng bá Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng IV, các dự án làm phim, bối cảnh quay phim của các tỉnh thành Việt Nam. Hội thảo Việt Nam trên màn ảnh: Tiếng nói khu vực - Vươn tầm toàn cầu và  Đêm Việt Nam đã thu hút không chỉ giới sản xuất phim mà còn lãnh đạo các nghiệp đoàn, tập đoàn và hàng chục Nghị sĩ Quốc hội Nhật Bản.

Chuỗi hoạt động của VFDA tại các LHP lớn trong khu vực đã góp phần nâng cao vị thế và hình ảnh của điện ảnh Việt Nam, mở ra hướng hợp tác cho các hãng phim, công ty điện ảnh và các địa phương Việt Nam.

Tài năng và nhân lực chuyên nghiệp luôn là yếu tố quyết định cho sự phát triển của một điện ảnh. Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng do VFDA và UBND thành phố Đà Nẵng phối hợp tổ chức thành công trong 3 mùa đầu tiên (2023, 2024, 2025) và chuẩn bị bước vào mùa thứ tư với sự quan tâm cao độ đến việc phát hiện, bồi dưỡng, hỗ trợ tài năng, đề cao tính chuyên nghiệp và mở rộng nhịp cầu hợp tác trong khu vực châu Á và với các nước trên thế giới.

Khát vọng của các nhà tổ chức DANAFF và VFDA là phim Việt vừa cất tiếng nói thuyết phục ở khía cạnh nghề nghiệp tại các liên hoan phim quốc tế, vừa chinh phục được khán giả tại các rạp chiếu phim trên thế giới!

Nhớ lại vài ba chục năm trước, bản thân tôi và không ít nhà làm phim Việt Nam ra nước ngoài dự các liên hoan phim hay sự kiện điện ảnh thường cảm thấy “đơn thương độc mã”, nếu có các chương trình về Điện ảnh Việt Nam cũng chủ yếu là “bạn” tổ chức cho “ta”- từ kết cấu chương trình đến kinh phí tổ chức, mời đoàn…

Bây giờ vị thế đất nước đã khác, “ta” chủ động tổ chức những sự kiện điện ảnh gây tiếng vang quốc tế, minh chứng bằng những hoạt động liên tục mà một tổ chức xã hội nghề nghiệp như VFDA đã tiến hành liên tục với thành công nổi bật trong năm 2025. Tất cả chỉ nhằm một mục đích: hai tiếng Việt Nam vang lên đầy hãnh diện theo hành trình của mỗi người làm điện ảnh!

Với nội lực đang lớn mạnh dần, con đường Điện ảnh Việt Nam ra thế giới rộng mở và thật sự vững vàng. Khi có sự hiệp lực chặt chẽ của các cơ quan, tổ chức, cá nhân; có cơ chế, chính sách thuận lợi của Nhà nước - đặc biệt là những giải pháp hiệu quả, đột phá mà Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hoá giai đoạn 2025- 2030 sẽ triển khai chắc chắn Điện ảnh Việt sẽ “phi mã” ngoạn mục hơn nữa trong năm Bính Ngọ này!