AI có thể giúp điện ảnh Việt “đi nhanh” 15-20 năm

VHO - Sự phát triển nhanh của phim ngắn sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong cách sản xuất nội dung nghe nhìn. Từ góc nhìn của một đạo diễn, Lương Đình Dũng cho rằng AI mở ra cơ hội lớn để điện ảnh Việt rút ngắn khoảng cách về công nghệ, tiết kiệm chi phí, thời gian và hiện thực hóa những ý tưởng trước đây rất khó thực hiện. Tuy nhiên, công nghệ không thể thay thế cảm xúc, tư duy và năng lực chắt lọc của người làm phim.

Sự xuất hiện ngày càng dày đặc của các phim ngắn được tạo ra hoặc hỗ trợ bởi AI đang cho thấy công nghệ này không còn chỉ là một công cụ thử nghiệm, mà đã bắt đầu tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất nội dung nghe nhìn. Từ việc tạo hình ảnh, bối cảnh, nhân vật đến hỗ trợ dựng và hoàn thiện tác phẩm, AI đang làm thay đổi đáng kể cách một ý tưởng được đưa lên màn ảnh.

Tuy nhiên, cùng với khả năng rút ngắn thời gian và giảm chi phí sản xuất, phim ngắn AI cũng đặt ra câu hỏi về vai trò của người làm phim, chất lượng sáng tạo và nguy cơ những sản phẩm được tạo ra nhanh chóng trở nên na ná nhau.

Với đạo diễn Lương Đình Dũng, điều quan trọng không phải là lo ngại AI sẽ thay thế điện ảnh, mà là người làm phim phải hiểu và làm chủ công nghệ để biến nó thành một công cụ sáng tạo. Trao đổi với Văn Hóa, ông chia sẻ về những thay đổi mà AI có thể mang lại cho điện ảnh Việt, cũng như những giá trị mà công nghệ khó có thể thay thế.

P.V: Từ góc nhìn của một đạo diễn, ông nhìn nhận thế nào về sự phát triển nhanh của phim ngắn sử dụng AI, đặc biệt là những sản phẩm có thể tạo ra hình ảnh, nhân vật và bối cảnh chỉ trong thời gian rất ngắn? Liệu đây có phải là một cuộc thay đổi lớn đối với cách làm phim?

- Đạo diễn Lương Đình Dũng: Tôi nghĩ đây là một sự thay đổi tích cực. Thậm chí, đối với điện ảnh Việt Nam, AI có thể giúp chúng ta đi nhanh 15 -20 năm, đồng thời tiết kiệm rất nhiều tiền bạc và thời gian. Nếu sử dụng phim AI đúng chuẩn mực, đúng với bản chất của nó thì thực sự tuyệt vời.

Nếu coi AI là một dạng kỹ xảo thì đây là một loại kỹ xảo hiện đại hơn. Trước đây, muốn tạo ra một con ong trên màn ảnh, chúng ta phải mất rất nhiều công sức, tiền bạc mà hình ảnh tạo ra đôi khi vẫn không thật bằng con ong do AI tạo ra. Vậy thì rõ ràng đây là một điều tích cực.

Hiện tại, chúng ta có thể gọi vui là đang có một “mưa phùn phim ngắn AI”, quá nhiều và có phần lộn xộn. Nhưng đó cũng là một quá trình rung lắc, xô đẩy. Ai chịu được áp lực và đứng vững thì sẽ tồn tại.

Tôi nghĩ trong một, hai năm nữa, các studio với đội ngũ chuyên môn sẽ hình thành. Những người làm nghề sẽ tách ra, xây dựng những studio riêng, tạo nên những tác phẩm kết hợp giữa quay phim truyền thống và AI, hoặc những bộ phim được thực hiện hoàn toàn bằng AI. Nếu tác phẩm tốt, nó vẫn có khả năng chinh phục người xem.

AI đang giúp giảm đáng kể chi phí và mở rộng khả năng thể hiện những ý tưởng mà trước đây khó thực hiện. Nhưng theo ông, điều gì trong quá trình sáng tạo điện ảnh vẫn cần đến con người và khó có thể được thay thế bằng AI?

- Một máy tiện không tự tiện ra được một con ốc, nó vẫn phải có con người. Cảm xúc của con người rất tinh tế. Đứng trước một cảnh đẹp, AI làm sao có thể cảm nhận được như con người? Mà chính cảm xúc mới có thể truyền được cảm xúc, mới chạm được đến trái tim.

AI vẫn là một điều tuyệt vời. Ngay bản thân tôi có một kịch bản với những cảnh quay dưới nước mà trước đây có lẽ phải 20 năm nữa tôi mới dám nghĩ đến việc thực hiện. Nhưng bây giờ, tôi nghĩ chỉ vài năm nữa thôi, tôi có thể bắt tay vào làm.

Hiện nay, AI có thể làm từng cảnh, dựa trên những gì bạn mô tả. Nhưng nhiều khi vẫn có yếu tố may rủi, AI tạo ra được một cảnh tốt thì được cảnh tốt. Còn người có chuyên môn sẽ biết cảnh nào là đủ, cảnh nào có ý nghĩa và cảnh nào là lỗi.

Bởi bản chất điện ảnh vẫn là một môn nghệ thuật có tính chất thủ công: quay, cắt, ghép... Nhưng chính việc lựa chọn, cắt ghép, chắt lọc ấy lại là điều cực kỳ cơ bản để tạo nên một tác phẩm điện ảnh chính thống. Công nghệ có thể tạo ra rất nhiều thứ, nhưng lựa chọn thứ gì để đưa vào tác phẩm vẫn cần tư duy của người làm phim.

Một số phim ngắn AI có xu hướng sử dụng những mô-típ, hình ảnh và cách kể chuyện tương đối giống nhau để thu hút người xem trên nền tảng số. Theo ông, sự phát triển này có nguy cơ khiến điện ảnh trở nên công thức hóa, hay ngược lại có thể tạo ra một ngôn ngữ điện ảnh mới?

- Điện ảnh về bản chất đã có những công thức nhất định. Nó thay đổi theo xu hướng công nghệ và theo sự phát triển của các phương tiện giải trí ở từng giai đoạn.

Gốc của hình ảnh AI vẫn là điện ảnh, là nhiếp ảnh và nhiều nền tảng hình ảnh khác nhau. Vì thế, tôi không nghĩ AI có thể thay đổi hoàn toàn ngôn ngữ điện ảnh. Nhưng nó tạo ra một mô-típ rất nhanh, phù hợp với bản chất của phim ngắn hiện nay và cách thức phục vụ khán giả.

Nó cũng tạo ra một xu hướng khiến phim AI tràn ngập khắp nơi. Đồng thời, phim ngắn AI mở ra cơ hội cho những người muốn kể chuyện, muốn làm phim. Nó tạo ra một sự công bằng nhất định: “Ai cũng có thể làm phim”.

Tuy nhiên, vì AI mang lại cả lợi ích thương mại, khả năng xây dựng thương hiệu và tính thức thời, nhiều người tập trung vào làm và phát triển nó, coi đây như một “chân trời việc làm”. Vì vậy, mở điện thoại ra là thấy phim AI, nhiều đến mức nó xuất hiện khắp màn hình và chúng ta có cảm giác đó là một xu hướng rất lớn.

Nếu phim ngắn AI phát triển mạnh tại Việt Nam, theo ông các nhà làm phim trẻ cần chuẩn bị điều gì để không chỉ biết sử dụng công nghệ, mà vẫn giữ được cá tính sáng tạo, tư duy điện ảnh và giá trị của một tác phẩm?

- Tôi nghĩ trước hết phải am hiểu công nghệ một cách tối ưu nhất để có thể điều khiển AI, khiến AI mô tả được đúng những gì mình muốn làm.

Song song với đó là phải có kiến thức tốt về ngôn ngữ hình ảnh. Trong ngôn ngữ hình ảnh có văn học ở sâu bên trong. Khi có tốt hai yếu tố đó, chúng sẽ tự hòa quyện với nhau để tạo nên một tác phẩm.

Còn sự sáng tạo cũng sẽ đi từ hai cái gốc cơ bản ấy để các bạn có thể đi xa hơn.

AI có thể tạo ra hình ảnh nhanh hơn, nhưng người làm phim vẫn phải quyết định mình muốn kể câu chuyện gì, kể như thế nào và giữ lại điều gì.

Theo tôi, đó cũng là phần cốt lõi khiến điện ảnh không chỉ là việc tạo ra những hình ảnh đẹp, mà là quá trình chắt lọc để hình thành một tác phẩm.

Xin trân trọng cảm ơn đạo diễn Lương Đình Dũng!