Nghề vá lưới tạo sinh kế cho lao động ven biển

VHO - Những mắt lưới được nối lại bằng đôi tay khéo léo giúp ngư dân vững tin vươn khơi, đồng thời tạo việc làm, thu nhập và gìn giữ sinh kế cho lao động ven biển.

Tỉ mẩn nối từng mắt lưới

Tại xã Tịnh Khê, những ngày tàu cá lần lượt cập bến cũng là lúc các nhóm thợ vá lưới tất bật với công việc. Những tấm lưới cước trải dài trên sân, ven đường hay bên bờ biển. Người tháo phao, người gỡ chì, người ngồi tỉ mẩn nối từng mắt lưới bị rách.

Vá lưới là công việc đòi hỏi sự lành nghề, khéo léo và nhanh nhẹn. Mỗi loại lưới, mỗi vị trí hư hỏng lại có cách xử lý khác nhau. Người thợ phải có kinh nghiệm để nhận biết mắt lưới, độ căng của dây, vị trí đặt phao, chì… sao cho sau khi sửa chữa, dàn lưới vẫn đảm bảo khả năng đánh bắt.

Đây cũng là nghề mang lại thu nhập cho nhiều phụ nữ ở các làng chài ven biển. Tranh thủ thời gian tàu về bến nghỉ, gia đình chị Phạm Thị Mạnh ở xã Tịnh Khê tháo phao, gỡ dây chì để thay lại dàn lưới.

Tàu cá của gia đình chị thường hoạt động cách bờ khoảng 10 hải lý, chuyên đánh bắt cá hố, cá đổng. Sau khoảng một năm khai thác, tấm lưới cước bị hư hỏng, xuống cấp nên phải thay mới.

Chi phí đầu tư cho một dàn lưới không nhỏ, nhưng với ngư dân, đây là khoản đầu tư cần thiết để đảm bảo hiệu quả mỗi chuyến ra khơi. “Thay một năm một lần. Hai năm không thay thì đánh không đạt. Lưới mới đánh ngon hơn, được nhiều cá hơn”, chị Mạnh chia sẻ.

Theo kinh nghiệm của ngư dân, từ tháng 5 đến tháng 7 âm lịch thường là thời điểm nguồn cá ở vùng biển gần bờ thưa thớt. Nhiều tàu cá tranh thủ thời gian này về bờ nghỉ ngơi, sửa chữa phương tiện, thay mới ngư cụ để chuẩn bị trở lại ngư trường vào đầu tháng 8.

Trong guồng quay ấy, những người thợ vá lưới cũng trở nên bận rộn hơn. Công việc đòi hỏi sự kiên trì bởi mỗi ngày người thợ có thể phải ngồi hàng giờ bên những tấm lưới dài, đôi tay liên tục thao tác.

Chị Đinh Thị Thu Nguyệt, một thợ vá lưới ở xã Tịnh Khê cho biết, nghề này có nhiều công đoạn; có loại chỉ cần vá lại những mắt lưới bị rách, có loại phải tháo, lắp lại dây chì, gắn phao hoặc xử lý từng bộ phận của cả dàn lưới.

Với các chủ tàu, chi phí dành cho ngư cụ cũng là khoản đầu tư lớn, được tính toán định kỳ theo từng mùa biển.

Ông Phạm Đối, một ngư dân ở xã Tịnh Khê cho biết, tùy theo kích thước và loại tàu, mỗi năm chủ tàu có thể phải dành một khoản tiền để đầu tư, sửa chữa và thay mới lưới.

“Lưới thường một năm phải bỏ ra khoảng 300 triệu đồng, tùy ghe. Cứ chuẩn bị tiền, đến lúc lưới lên thì làm, sửa sang đâu vào đó để tháng 8 lại tiếp tục ra khơi”, ông Đối chia sẻ.

Giữ nghề bằng những đôi tay khéo léo

Vá lưới vốn là công việc quen thuộc ở các làng chài. Trước đây, khi số lượng ghe thuyền còn ít, mỗi gia đình thường tự sửa chữa những dàn lưới bị rách. Ngày nay, đội tàu khai thác ngày càng phát triển, nhu cầu sửa chữa, thay mới ngư cụ tăng lên, nghề vá lưới vì thế trở thành một công việc mang lại thu nhập cho nhiều lao động địa phương.

Dù không đòi hỏi máy móc hiện đại, nghề này cần sự kiên nhẫn và đôi tay khéo léo. Người thợ gần như phải làm việc liên tục trong nhiều giờ, mắt tập trung vào từng mắt lưới, đôi tay thoăn thoắt nối, vá, chỉnh sửa.

Với nhiều phụ nữ miền biển, công việc này không chỉ giúp có thêm thu nhập mà còn là nghề được truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Chị Trần Thị Khương ở xã Tịnh Khê cho biết, nghề vá lưới được gia đình chị truyền qua nhiều thế hệ. Từ ông bà đến cha mẹ rồi đến chị, nghề đã trở thành công việc gắn bó quanh năm.

“Ông bà mình hồi xưa làm lưới này, từ ông bà tới cha mình rồi truyền tới mình. Đi làm quanh năm suốt tháng, họ kêu đâu mình đi đó, cứ làm miết, sáng đi chiều về”, chị Khương chia sẻ.

Qua thời gian, nghề biển có nhiều thay đổi. Tàu thuyền hiện đại hơn, ngư cụ được cải tiến, khoa học công nghệ ngày càng được ứng dụng nhiều hơn trong khai thác thủy sản. Tuy nhiên, tấm lưới vẫn giữ một vị trí quan trọng trong mỗi chuyến biển.

Để đảm bảo hiệu quả đánh bắt, lưới phải thường xuyên được kiểm tra, vá sửa và thay mới. Phía sau mỗi dàn lưới bền chắc là những đôi tay cần mẫn của người thợ, phần lớn là phụ nữ ở các làng chài.

Bởi vậy, nghề vá lưới không chỉ đơn thuần là một công việc mưu sinh. Đó còn là một nét sinh hoạt đặc trưng của làng biển, nơi những giá trị nghề nghiệp được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.