Khơi dòng tài chính bất động sản KCN, đón sóng đầu tư mới

VHO - Ngày 29.9, Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA) phối hợp với Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng tổ chức Hội thảo “Khơi dòng tài chính bất động sản khu công nghiệp - đón sóng đầu tư trong kỷ nguyên tăng trưởng mới”.

Hội thảo quy tụ đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế, tổ chức tài chính, nhà đầu tư, doanh nghiệp phát triển hạ tầng khu công nghiệp (KCN) và cộng đồng doanh nghiệp, tập trung vào hai nhóm vấn đề lớn là chính sách, thể chế cho phát triển bất động sản khu công nghiệp và giải pháp khơi thông dòng vốn. 

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh bất động sản KCN đang có thêm dư địa tăng trưởng từ làn sóng đầu tư sản xuất mới. Cùng với sự gia tăng của dòng vốn FDI, nhu cầu về đất công nghiệp, nhà xưởng xây sẵn, kho vận và hạ tầng logistics đang ngày càng rõ nét. Nhà đầu tư hiện không chỉ tìm kiếm một khu đất có vị trí thuận lợi mà còn quan tâm tới tốc độ triển khai, chất lượng hạ tầng, khả năng kết nối chuỗi cung ứng, năng lượng, môi trường và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất.

Việc phát triển một KCN đòi hỏi lượng vốn lớn và kéo dài qua nhiều giai đoạn, từ giải phóng mặt bằng, xây dựng hạ tầng kỹ thuật, giao thông nội khu, cấp điện, cấp nước, xử lý nước thải đến phát triển các công trình dịch vụ.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA), cho rằng các KCN đang trở thành nền tảng của một hệ sinh thái sản xuất mới, trong đó hội tụ FDI, doanh nghiệp Việt Nam, công nghệ, logistics, năng lượng, nhân lực và tài chính. 

Theo ông, dòng vốn FDI thế hệ mới không chỉ quan tâm đến đất sạch hay ưu đãi thuế mà đặt yêu cầu cao hơn về hạ tầng, năng lượng, logistics, môi trường, tiêu chuẩn ESG và chất lượng thể chế. Cuộc cạnh tranh thu hút FDI vì vậy đang chuyển từ “ưu đãi” sang “chất lượng”. 

TS. Lê Minh Nghĩa cũng nhấn mạnh, với nhu cầu vốn lớn và thời gian đầu tư dài, khu công nghiệp cần đa dạng hóa nguồn vốn, từ tín dụng ngân hàng, trái phiếu, quỹ đầu tư, vốn quốc tế đến các công cụ tài chính xanh. Đồng thời, các điểm nghẽn về đất đai, giải phóng mặt bằng, tái định cư và hạ tầng cần được nhìn nhận trong mối liên hệ với tiến độ dự án và chi phí vốn. 

Từ góc độ nguồn vốn, TS. Phan Hữu Thắng, nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Chủ tịch Liên chi hội Tài chính Khu công nghiệp, cho rằng dòng vốn FDI mới đang hướng tới các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như bán dẫn, điện tử, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, công nghiệp chính xác, năng lượng sạch và logistics.

Theo ông, nhà đầu tư hiện không chỉ hỏi “có đất để thuê hay không” mà còn quan tâm điện có ổn định, năng lượng có xanh, logistics có cạnh tranh, nhân lực có đáp ứng, hạ tầng số có đủ tốt và doanh nghiệp trong nước có thể tham gia chuỗi cung ứng hay không. Vì vậy, cuộc cạnh tranh giữa các khu công nghiệp sẽ ngày càng chuyển sang cạnh tranh về chất lượng của cả hệ sinh thái công nghiệp. 

TS. Phan Hữu Thắng cho rằng KCN cần một mô hình tài chính mới bởi đây là lĩnh vực cần lượng vốn lớn, thời gian đầu tư và thu hồi vốn dài. Tín dụng ngân hàng vẫn quan trọng nhưng cần được bổ sung bằng vốn chủ sở hữu, trái phiếu, quỹ đầu tư, vốn quốc tế, PPP, các định chế tài chính dài hạn và tài chính xanh. 

Còn theo PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, giá trị của bất động sản khu công nghiệp không còn chỉ nằm ở diện tích đất mà ở khả năng tạo ra một hệ sinh thái sản xuất có năng suất và sức cạnh tranh cao. Theo đó, KCN thế hệ mới cần chuyển từ mô hình “đất - hạ tầng - nhà xưởng” sang mô hình kết nối FDI, công nghệ, logistics, năng lượng, tài chính và doanh nghiệp Việt Nam. 

Hạ tầng sản xuất, hạ tầng số, năng lượng, logistics, dịch vụ tài chính, nhân lực và chuỗi cung ứng sẽ ngày càng quyết định giá trị của một KCN. 

Trong khuôn khổ Hội thảo, hai phiên thảo luận chuyên sâu đã được tổ chức. Tại Phiên 1 với chủ đề “Chính sách, thể chế cho phát triển bất động sản khu công nghiệp”, các chuyên gia đã trao đổi về năng lực đón dòng vốn FDI mới, những điểm nghẽn trong phát triển khu công nghiệp và khu công nghệ cao, cũng như yêu cầu hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Phiên 2 với chủ đề “Khơi dòng tài chính bất động sản khu công nghiệp”, tập trung vào bài toán nguồn vốn, khả năng tiếp cận vốn và các mô hình tài chính phù hợp với đặc thù đầu tư dài hạn. 

Thông qua các phiên thảo luận, Hội thảo hướng tới nhận diện những điểm nghẽn về chính sách, thể chế, đất đai, hạ tầng và tài chính, đồng thời trao đổi về các giải pháp huy động hiệu quả hơn các nguồn lực cho phát triển khu công nghiệp trong giai đoạn mới.

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, bài toán của bất động sản khu công nghiệp không còn dừng ở việc tạo thêm quỹ đất. Vấn đề lớn hơn là xây dựng một hệ sinh thái đủ năng lực để dòng vốn, công nghệ, doanh nghiệp và chuỗi cung ứng cùng hội tụ, qua đó chuyển lợi thế về hạ tầng thành năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.

Phát biểu bế mạc, ông Hoàng Anh Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam, Tổng Biên tập Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, cho rằng, Hội thảo “Khơi dòng tài chính bất động sản khu công nghiệp: Đón sóng đầu tư trong kỷ nguyên tăng trưởng mới” đã hoàn thành toàn bộ chương trình đề ra. Đối với các KCN, hiện không còn đơn thuần là nơi cung cấp mặt bằng sản xuất, mà ngày càng trở thành một cấu phần quan trọng của hệ sinh thái sản xuất, logistics, công nghệ và chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, bài toán đặt ra không chỉ là tạo thêm quỹ đất hay phát triển thêm các KCN, mà quan trọng hơn là khơi thông dòng vốn cho hạ tầng, nâng cao chất lượng dự án, thu hút công nghệ và hình thành hệ sinh thái sản xuất có sức cạnh tranh. Đây là vấn đề cần sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp phát triển hạ tầng, các tổ chức tài chính, nhà đầu tư và doanh nghiệp sản xuất.

“Nói cách khác, chúng ta cần chuyển từ tư duy phát triển KCN dựa trên lợi thế về đất đai sang xây dựng một hệ sinh thái đủ năng lực để dòng vốn, công nghệ, doanh nghiệp và chuỗi cung ứng cùng hội tụ. Khi đó, hạ tầng không chỉ tạo ra mặt bằng sản xuất mà thực sự trở thành nền tảng cho năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế”, ông Minh nói.

Ông Minh cho biết, TP. Hải Phòng được lựa chọn là địa điểm tổ chức Hội thảo cũng bởi đây là địa phương đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống khu công nghiệp và khu kinh tế. Lợi thế về cảng biển, hạ tầng giao thông kết nối, khu kinh tế và mạng lưới khu công nghiệp đang tạo cho Hải Phòng những điều kiện quan trọng để thu hút các dòng vốn đầu tư và từng bước hình thành hệ sinh thái sản xuất quy mô lớn.

Những chia sẻ từ thực tiễn quản lý, phát triển KCN của Hải Phòng tại Hội thảo không chỉ có ý nghĩa đối với địa phương, mà còn mang lại nhiều kinh nghiệm tham khảo cho quá trình phát triển KCN tại các địa phương khác.