Lạm phát 8 tháng sát 4,5%: Những nhóm hàng nào có thể tăng giá cuối năm?

VHO - CPI bình quân 8 tháng năm 2026 tăng 4,45% so với cùng kỳ năm trước, trong khi bốn tháng cuối năm thường là giai đoạn nhu cầu tiêu dùng, vận tải và xây dựng tăng. Trong bối cảnh giá năng lượng thế giới còn nhiều biến động, những nhóm hàng nào có khả năng chịu sức ép tăng giá trong thời gian tới?

Xăng dầu, vận tải và logistics: Rủi ro lan tỏa lớn

Xăng dầu và các dịch vụ vận tải nhiều khả năng tiếp tục là nhóm cần theo dõi sát nhất trong những tháng cuối năm.

CPI tháng 8 tăng 0,47% so với tháng trước, trong đó riêng nhóm giao thông tăng tới 4,09%, đóng góp 0,41 điểm phần trăm vào mức tăng CPI chung. Nguyên nhân chủ yếu đến từ các đợt điều chỉnh giá xăng dầu theo diễn biến thị trường nhiên liệu thế giới. 

Đây cũng là nhóm có tác động lan tỏa rộng. Nếu giá dầu tiếp tục tăng, chi phí vận tải và logistics có thể tăng theo, sau đó được phản ánh vào giá thành hàng hóa từ sản xuất đến phân phối.

Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá ngày 4.9, Chính phủ đánh giá những tháng cuối năm kinh tế thế giới còn nhiều yếu tố bất lợi, trong đó giá năng lượng, chi phí vận tải và nguyên vật liệu có thể tiếp tục gây sức ép lên mặt bằng giá trong nước. 

Vì vậy, xăng dầu, gas, cước vận tải và logistics là nhóm có rủi ro tăng giá tương đối rõ, nhưng mức tăng cụ thể vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến giá năng lượng quốc tế.

Vật liệu xây dựng: sức cầu có thể tăng vào cuối năm

Vật liệu xây dựng là nhóm đáng chú ý thứ hai, nhất là trong bối cảnh đầu tư công và các dự án hạ tầng được thúc đẩy.

Trong 8 tháng, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,71%. Riêng giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 13,39%, cho thấy áp lực chi phí ở nhóm này đã xuất hiện khá rõ. 

Trong những tháng tới, nhu cầu vật liệu có thể tiếp tục tăng khi các dự án xây dựng, hạ tầng được đẩy nhanh tiến độ. Chính phủ cũng nhận định việc thúc đẩy các dự án hạ tầng trọng điểm sẽ làm tăng nhu cầu đối với điện, vật liệu xây dựng, nhiên liệu và nguyên vật liệu đầu vào. 

Do đó, sắt thép, xi măng, vật liệu hoàn thiện và vật liệu phục vụ sửa chữa nhà ở có thể chịu sức ép tăng giá nếu nhu cầu tăng nhanh hơn khả năng cung ứng hoặc chi phí đầu vào tiếp tục cao.

Tuy nhiên, đây là nhóm cần phân biệt giữa khả năng tăng giá và mức tăng thực tế. Nguồn cung dồi dào và cạnh tranh giữa các nhà sản xuất có thể hạn chế khả năng tăng giá quá mạnh.

Lương thực, thực phẩm: Sức mua cuối năm là biến số lớn

Sau xăng dầu, lương thực, thực phẩm là nhóm cần theo dõi bởi đây là những mặt hàng thiết yếu, có quyền số lớn trong rổ hàng hóa tính CPI và chịu ảnh hưởng trực tiếp từ nguồn cung.

Trong tháng 8, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm nhẹ 0,03%, nhưng đây chưa phải cơ sở để cho rằng giá thực phẩm sẽ tiếp tục giảm trong những tháng cuối năm. 

Từ nay đến cuối năm, nhu cầu tiêu dùng thường tăng, đặc biệt vào các dịp lễ, Tết Dương lịch và giai đoạn chuẩn bị Tết Nguyên đán. Nếu nguồn cung một số mặt hàng bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh hoặc thời tiết bất lợi, giá có thể tăng cục bộ.

Những mặt hàng cần theo dõi gồm thịt lợn, gia cầm, thủy sản, rau quả và các loại thực phẩm chế biến.

Đáng chú ý, rủi ro của nhóm này không chỉ nằm ở cung - cầu. Nếu giá nhiên liệu và vận tải tăng, chi phí đưa hàng từ nơi sản xuất đến các trung tâm phân phối cũng tăng, tạo thêm sức ép lên giá bán lẻ.

Điện, y tế và dịch vụ công: Phụ thuộc vào thời điểm điều chỉnh

Một nhóm khác có khả năng tác động đến CPI là các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý, trong đó đáng chú ý là điện và dịch vụ y tế.

Đây không phải nhóm có thể dự báo tăng giá đơn thuần dựa trên cung - cầu thị trường. Mức tăng phụ thuộc vào lộ trình, thời điểm và quyết định điều chỉnh giá của cơ quan quản lý.

Tại cuộc họp ngày 4.9, Ban Chỉ đạo điều hành giá yêu cầu các bộ, ngành tiếp tục điều hành giá các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý theo lộ trình phù hợp, đồng thời cân nhắc kỹ việc điều chỉnh giá điện, dịch vụ y tế, giáo dục và các dịch vụ công thiết yếu trong bối cảnh áp lực lạm phát đang ở mức cao. 

Vì vậy, điện và dịch vụ y tế nên được xếp vào nhóm có khả năng tạo thêm áp lực cho CPI nếu có các đợt điều chỉnh giá, nhưng chưa nên khẳng định chắc chắn sẽ tăng trong những tháng cuối năm.

Giáo dục và hàng tiêu dùng: Áp lực có thể tăng cục bộ

Giáo dục, văn phòng phẩm và một số hàng tiêu dùng cũng có thể tiếp tục tăng ở mức độ nhất định.

Trong tháng 8, nhóm giáo dục tăng 0,47% so với tháng trước. Cùng thời gian, thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 0,19%, trong đó Cục Thống kê cho biết chi phí nguyên, nhiên vật liệu và nhân công sản xuất là một trong những yếu tố tác động. 

Tuy nhiên, đây không phải nhóm có dấu hiệu sẽ tăng mạnh trên diện rộng. Áp lực chủ yếu có thể xuất hiện ở từng mặt hàng, từng địa phương hoặc từng thời điểm, tùy thuộc vào chi phí đầu vào và sức mua.

Trong bốn tháng cuối năm, xăng dầu - vận tải, thực phẩm và vật liệu xây dựng là những nhóm cần theo dõi sát nhất do vừa chịu tác động từ giá đầu vào, vừa có khả năng lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác; bên cạnh đó, điện, y tế, giáo dục và một số dịch vụ công cần lưu ý về thời điểm, mức độ điều chỉnh.

Khi CPI bình quân 8 tháng đã tăng 4,45%, khả năng kiểm soát lạm phát cuối năm sẽ phụ thuộc lớn vào việc bảo đảm nguồn cung, kiểm soát chi phí đầu vào và hạn chế để các đợt tăng giá riêng lẻ tạo thành hiệu ứng dây chuyền trên thị trường.