Hoàn thiện thể chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững

VHO - Chiều 5.6, tại phường Cửa Lò (Nghệ An), Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương và UBND tỉnh Nghệ An tổ chức Hội thảo quốc gia với chủ đề “Hoàn thiện thể chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững”.

Tham dự hội thảo có lãnh đạo Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đại diện nhiều bộ, ngành, địa phương ven biển cùng các chuyên gia, nhà khoa học, hiệp hội nghề nghiệp và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh tế biển.

Sự kiện là một trong những hoạt động trọng tâm hưởng ứng Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam, Ngày Đại dương thế giới (8.6) và Tháng hành động vì môi trường năm 2026.

Hội thảo được xem là diễn đàn quan trọng để các cơ quan quản lý, nhà hoạch định chính sách, giới khoa học và cộng đồng doanh nghiệp cùng trao đổi, thảo luận những vấn đề đặt ra đối với phát triển kinh tế biển trong giai đoạn mới.

Các ý kiến tại hội thảo cũng góp phần bổ sung cơ sở khoa học và thực tiễn cho quá trình hoàn thiện dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) cùng các chính sách liên quan.

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết: Sau hơn 8 năm thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam, nhận thức về vai trò của kinh tế biển ngày càng được nâng cao, nhiều ngành kinh tế biển và địa phương ven biển đã có bước phát triển tích cực.

Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, việc hoàn thiện thể chế, chính sách phát triển kinh tế biển bền vững đang đặt ra cấp thiết.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo không chỉ là sửa đổi một đạo luật chuyên ngành mà còn là cơ hội đổi mới tư duy quản trị biển theo hướng tổng hợp, thống nhất, hiện đại và hiệu quả hơn.

Đề xuất giải pháp để phát triển nhanh và bền vững kinh tế biển trong tình hình mới, TS. Vũ Mạnh Hùng, Vụ trưởng Vụ Kinh tế ngành, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhấn mạnh đến việc đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật theo hướng khuyến khích sáng tạo, giải phóng toàn bộ sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế biển và tạo các cơ chế đột phá phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, giá trị gia tăng cao. 

Theo ông Hùng, để kinh tế biển phát triển bền vững, trước hết, cần đổi mới tư duy và nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản trị biển. Bên cạnh đó, Nhà nước cần sớm hoàn thiện thể chế, pháp luật theo hướng đồng bộ, minh bạch và có tính đột phá.

Ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam cho biết, Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo hiện hành vẫn tồn tại nhiều điểm nghẽn như chồng chéo với các luật liên quan, chưa hoàn thiện cơ chế sử dụng khu vực biển, còn khoảng trống trong quản lý môi trường biển.

Vì vậy, việc sửa đổi luật lần này được kỳ vọng sẽ tạo ra khuôn khổ pháp lý mới cho quản trị biển hiện đại, khơi thông nguồn lực đầu tư và thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững.

Tham luận tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh chia sẻ nhiều kinh nghiệm phát triển kinh tế biển gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cũng thẳng thắn thừa nhận những áp lực lớn về mâu thuẫn không gian chức năng giữa ngành công nghiệp truyền thống (khai thác than, nhiệt điện) với yêu cầu bảo tồn nghiêm ngặt Vịnh Hạ Long và phát triển du lịch xanh, cũng như nguy cơ xâm nhập mặn do biến đổi khí hậu.

Chia sẻ giải pháp từ thực tế, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cho biết, tỉnh đang triển khai quản lý đồng bộ không gian biển theo 3 hành lang chức năng kinh tế (phía Tây phát triển công nghiệp - logistics; trung tâm phát triển du lịch biển đảo di sản; phía Đông phát triển cửa khẩu - công nghiệp xuất khẩu).

Trong phần thảo luận, các đại biểu trao đổi chuyên sâu về cơ chế giao mặt nước biển, phát triển điện gió ngoài khơi, logistics biển, cảng biển, công nghiệp sinh học biển, dữ liệu biển, cũng như các mô hình kinh tế biển xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp.

Phiên thảo luận cũng tập trung vào các cơ chế kiểm soát ô nhiễm biển, bảo vệ môi trường sinh thái và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể sử dụng biển.

Đại diện doanh nghiệp, hiệp hội và địa phương chia sẻ kinh nghiệm thực tế, đề xuất chính sách linh hoạt để thúc đẩy kinh tế biển bền vững, vừa khai thác hiệu quả tài nguyên, vừa bảo vệ môi trường.

Nhiều tham luận đề cập đến yêu cầu chuyển đổi từ mô hình quản lý đơn ngành sang quản trị tổng hợp, liên ngành và liên vùng; xem biển là không gian phát triển thống nhất giữa đất liền, hải đảo và vùng biển, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, bảo tồn hệ sinh thái và giữ vững quốc phòng, an ninh.

Bên cạnh đó, các chuyên gia và nhà quản lý cũng thảo luận nhiều vấn đề liên quan đến cơ chế giao khu vực biển, phát triển năng lượng tái tạo ngoài khơi, nuôi biển công nghệ cao, logistics biển, cảng biển, dịch vụ hàng hải, công nghiệp sinh học biển, dữ liệu biển và các ngành kinh tế biển mới.

Nhiều đề xuất được đưa ra nhằm hoàn thiện chính sách phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp.

Những ý kiến, kiến nghị tại hội thảo được đánh giá là nguồn tham khảo quan trọng cho quá trình hoàn thiện dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), hướng tới xây dựng khung pháp lý vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, vừa tạo động lực phát triển, khai thác hiệu quả nguồn lực biển, bảo vệ môi trường và hệ sinh thái biển vì lợi ích lâu dài của quốc gia.